Bolashaǵy bar mamandyq
Bıylǵy oqý jyly da aıaqtalyp qaldy. Orta mektep bitirgen talapkerdiń «Qaı qalaǵa oqýǵa baramyn, qaı mamandyqty tańdaımyn?» dep on oılanyp, toǵyz tolǵanatyn shaǵy. Árıne, mamandyq kóp, alaıda búginde eń qajetti mamandyq orman sharýashylyǵy salasyna qajetti mamandyq desek, qatelespeımiz.
Qazaqstannyń jeri keń de ormany az ekeni belgili. Sondyqtan bolsa kerek, ata-babalarymyz ormannyń qadirin jaqsy bilgen. Oǵan: «Orman – jer sáýleti», «Dalanyń kórki – aǵash», «Arsha – orman anasy», «Bir tal kesseń, on tal ek», «Atadan mal qalǵansha, tal qalsyn» dep jalǵasa beretin ósıet-naqyl sózder dálel.
О́zimiz orman sharýashylyǵy salasynyń mamany bolǵan soń, elimizdiń búgingi orman qorynyń keıpin kórip, qatty qynjylamyz. Jasyl alqapty kóbeıtip, ony qorǵaýdy qolyna alatyn, eline, jerine janashyrlyq tanytatyn orman sharýashylyǵy salasynyń mamandary jastar bolsa eken deımiz. Sondyqtan talapkerlerdi atalǵan mamandyqty tańdaýǵa shaqyramyz.
Bul rette jastardyń Astanadaǵy S.Seıfýllın atyndaǵy Qazaq agrotehnıkalyq zertteý ýnıversıtetiniń «Orman sharýashylyǵy, jabaıy tabıǵat jáne qorshaǵan orta» fakýltetiniń «Orman resýrstary jáne orman sharýashylyǵy» mamandyǵy boıynsha bilim alýy asa mańyzdy dep bilemiz.
Bizdiń mamandyqqa oqýǵa túsý úshin qazaq tobyna qalalyq jerde attestat alǵan oqýshylardyń sertıfıkattaǵy kórsetkishi 79 ball, al aýylda mektep bitirgenderdiń sertıfıkattaǵy kórsetkishi 74 ball bolsa, grantqa oqýǵa túsýge jetkilikti. Orys tobyna túsý úshin bul kórsetkishter qalalyq attestaty barlarǵa – 74 ball, al aýyldyq attestaty barlarǵa – 70 ball.
Negizgi pánder mindetti túrde: geografııa men bıologııa. Oǵan qosa, matematıka, tarıh jáne til pánderinen test emtıhany tapsyrylady. Sertıfıkattaǵy balldary bul kórsetkishten tómen talapkerler oqýdy óz qarjysy esebinen tólep oqıtyny túsinikti. Jaqsy oqyǵan stýdentterge bir jyldan soń grantqa aýysýǵa múmkindik bar ekenin de atap aıtqymyz keledi.
Grant boıynsha oqýǵa túsken stýdentter shákirtaqymen jáne jataqhanamen qamtamasyz etiledi.
Talǵat ABJANOV,
PhD
ASTANA
Mýzeı qyzmetine rızamyz
Túrkistan oblysynyń Otyrar aýdanyndaǵy qazirgi Shámshi aýylynda ataqty kompozıtorǵa arnalǵan mýzeıdiń ashylǵanyna eki jyl bolypty. «Qazaq valsiniń koroli» atanǵan Shámshi Qaldaıaqov týyp-ósken aýylǵa onyń esiminiń berilýin zańdylyq dep qabyldadyq. Al mýzeı ánin barsha jurt súıip tyńdaıtyn sazgerdiń kózin kórgen, onyń ómirine qanyq azamattar esteligin esepke ala otyryp salynypty.
«Shámshi Qaldaıaqovtyń týyp-ósken úıi qaıta qalpyna keltirilip, mýzeıge aınaldy. Ishinde ózi men otbasyna tıesili júzden asa dúnıe qoıylǵan», deıdi mýzeıdiń meńgerýshisi Serik Oljataev. Mýzeı «Shámshi saıabaqtyń» ishinde ornalasqan eken. Oblystyq bıýdjetten qarajat bólinip, atamyzdyń 90 jyldyǵyna oraı eskertkish ornatylypty.
Mýzeıden kompozıtordyń ózi qoldanǵan buıymdaryn, áýen shyǵarýǵa járdemdesken mýzykalyq aspaby – mandolınasy sekildi qundy jádigerlerdi qyzyǵa tamashaladyq. Kompozıtordyń basynan tastamaı kıip júretin qarakól terisinen tigilgen bas kıimin mýzeıge Shámshiniń týysy Abaı Balajanov, al baıan mýzykalyq aspabyn Shámshiniń inisi Qadyr Qaldaıaqov tabys etipti.
Jádigerlerge qarap, Shámshiniń ákesi Ánapııanyń zerger zattar ustasy bolǵanyn bildik. Aıaǵynda úlken qaly bolǵandyqtan, el «Qaldaıaq» dep atap ketken ol bala kezinde ońtústikke aty máshhúr Shádi aqynnan oqyp, bilim alsa kerek.
Shámshi murasyn kútip-ustaý úshin mekemede oblystyq mýzeıdiń fılıaly retinde arnaıy 2 maman jumys isteıdi. Kelgen týrıster men qonaqtarǵa aıtarlyqtaı joǵary deńgeıde qyzmet kórsetiledi. Sondaı-aq Shámshi saıabaǵyna kútim jasaý úshin jergilikti jumyspen qamtý ortalyǵynan birneshe jumysshy bólinipti.
Ár qazaqtyń júreginen berik oryn alǵan Shámshi ánderi áli talaı urpaqty rýhanı sýsyndatatyny sózsiz.
Rýslan HAMZA,
jýrnalıst
ATYRAÝ – OTYRAR – ATYRAÝ
Ár ata-ana oqıtyn eńbek
Jaqynda Serik Ábdiraıymulynyń «Mahabbat pen mansap» atty kitaby qolyma tústi. Ǵashyqtar týraly oqymaǵaly biraz boldy dep ishteı mázbin. Alaıda kitap túrli shetel avtorlarynyń «eń, eń» degen áńgimeleriniń aýdarmasy eken.
Shetel avtorlarynyń áńgimelerin nelikten maqtady deıtin shyǵarsyz. Serik Ábdiraıymulynyń túrik jazýshysy Ázız Nesınnen aýdarǵan «Kúlesiń be, jylaısyń ba?» atty áńgimesi birden kózime túsip, oqyp shyqtym. Áńgimedegi oqıǵa ata-analar jınalysyndaǵy olardyń shaǵymdarymen órbıdi. Al siz ata-ana retinde jınalysqa barsańyz, qandaı másele kóterip, ustazdarmen ne jaıynda aqyldasar edińiz?
Otbasyndaǵy urys-keris balanyń psıhıkasyna qatty áser etetini belgili. Bala úshin ata-ana meıirimi – bir-birin almastyra almaıtyn úlken mahabbat. О́kinishke qaraı, kóp otbasylarynda balamen sóılesýdiń sońy urysqa aınalyp ketedi. Menińshe, qataldyq pen túsinistik teń júrýge tıis. О́zgelerdiń de osylaı oılaıtyny kúmánsiz.
Kitaptaǵy áńgimelerde bolashaq ómirde kádege jaratarlyq biraz tujyrym bar eken. Al osyndaı kerek dúnıeni bizge aýdaryp jetkizgen marqum jazýshy Serik Ábdiraıymulyna rahmetten basqa aıtarymyz joq. Ádebıet áleminde áńgime degen óte kóp qoı, biraq óskeleń urpaq úshin aıtary bar áńgimelerdi aýdaryp, kitap etip shyǵarý – ǵıbratty is. Bolashaqta ata-ana da bolatynymyzdy eskersek, taǵylymy mol, bereri kóp osy aýdarma kitapty ár ata-anamen qatar, jas býyn ókilderi de oqyǵany abzal.
Aıaýlym QORǴANBAI,
Ál-Farabı atyndaǵy
QazUÝ 3-kýrs stýdenti
ALMATY