Qazaqstanda saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryna 1,3 mlrd teńgeden astam járdemaqy tólenedi, dep habarlaıdy Egemen.kz Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
31 mamyr - Saıası qýǵyn-súrgin jáne asharshylyq qurbandaryn eske alý kúni. 2003 jyldan bastap Qazaqstandaǵy saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryna birjolǵy aqshalaı ótemaqy jáne arnaıy memlekettik járdemaqy retinde 18,4 mlrd teńge tólendi. Bıyl bul maqsatqa 1,3 mlrd teńgeden astam qarajat qarastyrylǵan.
1921-1954 jyldar aralyǵyndaǵy kezeńde «halyq jaýlaryn» anyqtaý saıasatynyń saldarynan Qazaqstanda 100 myń adam sottaldy, olardyń 25 myńy eń joǵary jazalaý sharasy – atý jazasyna kesildi.
Mıllıondaǵan qazaqstandyq 1932-33 jyldary asharshylyqtyń qurbany boldy.
Respýblıka aýmaǵynda GÝLAG qurylymynyń eń iri lagerleri – ALJIR, Steplag, Karlag boldy. Qýǵyn-súrgin jyldary Qazaqstan lagerlerine 5 mln-nan astam adam jer aýdaryldy. Keıbir málimetter boıynsha, tutqyndardyń jalpy sany bul sannan edáýir kóp.
1930-1940 jyldary Qazaqstan mıllıondaǵan keńes azamaty úshin deportasııa orny boldy. 1937 jyldyń kúzinde respýblıkaǵa júzdegen myń kárister, túrikter, ırandyqtar, kúrdter men ázerbaıjandar qonys aýdardy. Sondaı-aq Uly Otan soǵysy jyldarynda elge nemister, grekter, sheshender, ıngýshtar, qarashaılar, balqarlar, qyrym tatarlary jáne basqa da halyqtar jer aýdaryldy. Olardyń sany 1 mıllıon 200 myńnyń shamasynda.
Qoldanystaǵy zańnamaǵa sáıkes saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryna jáne saıası qýǵyn-súrginnen zardap shekken dep tanylǵan azamattarǵa 2003 jyldan bastap birjolǵy aqshalaı ótemaqy tólenedi.
«2003-2022 jyldar aralyǵynda respýblıkalyq bıýdjetten 2,9 mlrd teńge somasynda birjolǵy aqshalaı ótemaqy tólendi. О́temaqy mólsheri 2 588 teńge men (3/4 AEK) 345 000 teńge (100 AEK) aralyǵynda. 2023 jylǵa respýblıkalyq bıýdjette atalǵan maqsattarǵa 768 myń teńge qarastyrylǵan», dep habarlady QR EHÁQM Áleýmettik kómek departamentiniń dırektory Aınur Abdyrahmanova.
Budan basqa, saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryna, sondaı-aq saıası qýǵyn-súrginnen zardap shekken, múgedektigi bar nemese zeınet jasyndaǵy adamdarǵa áleýmettik tólemderdiń ózge de túrlerine qaramastan 1,07 aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde (2023 jyly – 3 692 teńge) arnaýly memlekettik járdemaqy tólenedi.
«2005 jyldan bastap 2022 jylǵa deıingi kezeńde respýblıkalyq bıýdjetten 15,5 mlrd teńge somasynda arnaýly memlekettik járdemaqy tólendi. 2023 jyly arnaýly memlekettik járdemaqy tóleýge 1,3 mlrd teńge josparlanǵan. Bıylǵy 1 mamyrdaǵy jaǵdaı boıynsha 28 316 jappaı saıası qýǵyn-súrgin qurbany jáne saıası qýǵyn-súrginnen zardap shekken azamat arnaýly memlekettik járdemaqy aldy», dedi Aınur Abdyrahmanova.
Sonymen qatar 2023 jylǵy 1 shildeden bastap saıası qýǵyn-súrgin qurbandary, saıası qýǵyn-súrginnen zardap shekken, múgedektigi bar nemese zeınetker bolyp tabylatyn adamdar, arnaýly memlekettik járdemaqyny Áleýmettik kodeks sheńberinde arttyrylǵan jańa 1,23 AEK (2023 jyly - 4 244 teńge) mólsherde alady.
Jyl saıyn Saıası qýǵyn-súrgin jáne asharshylyq qurbandaryn eske alý kúnine oraı jergilikti atqarýshy organdar saıası qýǵyn-súrgin qurbandary men zardap shekkenderge birjolǵy materıaldyq kómek kórsetedi.
2023 jyly jergilikti bıýdjet qarajaty esebinen 3 828 azamatqa 3 692 teńgeden 30 000 teńgege deıingi mólsherde 48,6 mln teńge somasynda birjolǵy materıaldyq kómek kórsetiledi.