Qarjy naryǵyndaǵy sońǵy jańalyqtar men sheshimderdi qaǵyp-silkigen «Astana Finance Day» dástúrli konferensııasy da ótti. Munda jańa ınvestısııalyq múmkindikter, krıptobırja men bankterdiń ıntegrasııasy, qarjy sektorynyń áleýeti sııaqty mańyzdy máseleler talqyǵa salynyp, sarapshylar pikirleri men usynystaryn joldady.
Konferensııany uıymdastyrǵan «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń basshysy Renat Bekturovtyń aıtýynsha, AHQO aldaǵy jyldarda negizgi úsh baǵytta jumys isteıdi, olar – tikeleı sheteldik ınvestısııa tartý, baǵaly qaǵazdar naryǵyn damytý jáne óńirlik qarjy ortalyǵy retinde AHQO pozısııasyn shetelderde nyǵaıta túsý. Konferensııa aıasynda Astana International Exchange (AHQO bırjasy) jáne Abu Dhabi Securities Exchange (Ábý-Dabı bırjasy) arasynda seriktestik nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan kelisimge qol qoıyldy. Kelisimniń arqasynda eki jaqtyń ınvestorlary ADX ázirlegen «Tabadul» platformasy arqyly eki bırjada jumys isteýge múmkindik alady.
«Qazaqstan ınvestorlary ADX lıstıngindegi baǵaly qaǵazdardy brokerlik kompanııalar arqyly satyp ala alady. Bul óte qyzyqty qural, óıtkeni sońǵy ýaqytta ámirlikterdegi IPO ósim kórsetip jatyr», dedi Renat Bekturov.
«AIX» basqarma tóraǵasynyń mindetin atqarýshy Ásel Muqajanovanyń sózinshe, «AIX»-tyń strategııalyq maqsatynyń biri – halyqaralyq tájirıbe men qor naryǵy mádenıetin, sondaı-aq jahandyq ınvestorlardy Qazaqstanǵa ákelý.
«Bul qazaqstandyq ınvestorlardyń jańa múmkindikter alýyna, naryqtaǵy qoljetimdi quraldar spektriniń keńeıýine áser etedi. Bólshek ınvestorlar eki bırjada da lısenzııasy bar brokerlik kompanııalar arqyly tikeleı saýda jasaı alady. «ADX» pen «AIX» arasynda saýdanyń damýy «AIX» strategııasyna sáıkes keledi jáne Parsy shyǵanaǵyndaǵy Arab elderi men Qazaqstan naryǵynyń arasyndaǵy baılanystyń damýyna yqpal etedi», deıdi.
«Visa» vıse-prezıdenti, Ortalyq Azııa elderi men Ázerbaıjandaǵy óńirlik menedjeri Krıstına Dorosh Qazaqstannyń tehnologııalyq sheshimderdi damytýda álemdik lıderge aınalǵanyn málimdedi.
«Jyl saıyn Qazaqstandaǵy adamdar sıfrlyq ekonomıkaǵa degen qoljetimdilikke kóptep ıe bolyp jatyr. Eń aldymen, bul – tez, yńǵaıly jáne qaýipsiz tóleýge múmkindik beretin jańa tehnologııalar men ınnovasııalyq qarjylyq qyzmetterge qoljetimdilik. Visa seriktestermen birlesip, elde ozyq sheshimderdi engizý arqyly osy úderiske yqpal etedi. Visa ókili jáne tólem servısterin paıdalanýshy retinde men Qazaqstandy basqa naryqtarmen salystyra alamyn jáne tólem servısteriniń tamasha jumysy bizdiń áriptesterimizdiń, bankterdiń zor eńbegi ekenin atap ótkim keledi», dedi.
Qarjylyq-tehnıkalyq saladaǵy jańalyqtarmen Halyk Bank basqarma tóraǵasynyń orynbasary Jumabek Mamutov ta bólisti.
«Sıfrlyq qyzmetterdi damyta otyryp, biz ádettegi qosymshadan sýper mobıldi qosymshany – Halyk-ty jasaı aldyq, onda búgingi kúnge deıin klıentterimizdiń qajettilikterin qanaǵattandyratyn qarjylyq jáne qarjylyq emes qyzmetter bar. Biz marketpleıs, saıahat, ınvestısııa jáne klıentterimiz kóptegen túrli bonýs pen aksııa alatyn Halyk Club-ty iske qostyq. Biz osynyń bárin Halyk dep atalatyn bir mobıldi qosymshada biriktirdik. Qazir qosymshamyzdyń biregeı qoldanýshy sany 6 mln 300 myńnan asty», deıdi ol.
«Freedom Bank» dırektorlar keńesi tóraǵasynyń keńesshisi Aıdos Jumaǵulovtyń sózinshe, FinTech, GovTech jáne bankıng kombınasııasy ınnovasııalyq sıfrlyq ónimder qurýǵa múmkindik beredi.
«Qazir otandastarymyz ıpotekany, avtonesıeni, bızneske arnalǵan onlaın kredıtti úıden shyqpaı-aq, táýlik ishinde rásimdeı alady. Ipotekalyq nesıeni 24 saǵat ishinde alý – tek Qazaqstanda bar servıs», deıdi Aıdos Jumaǵulov.
«Bank SentrKredıt» prezıdenti Rýslan Vladımırovtyń paıymdaýynsha, bıznestiń basqa qurylymdary sekildi qarjy naryǵy da klıentter suranysyna beıimdelýde.
«Aı saıyn bizdiń mobıldi qosymshamyzdy 1 mıllıonnan astam klıent paıdalanady. Al kún saıynǵy paıdalanýshy sany – 250 myńǵa jýyq jáne olar 14 mlrd teńgedeı tólemder men aýdarymdardy júzege asyrady. Sonymen qatar qosymshada FX-aıyrbastaý arqyly 11 valıýtalyq jupty satýǵa jáne satyp alýǵa bolady. Bul opsııanyń kómegimen aı saıyn 200 myńnan astam operasııa jasalady. KASE bırjasynyń kólemimen salystyrǵanda bank úlesi 15 paıyzǵa jýyqtaıdy. Sonymen qatar fızıkalyq altyn satý boıynsha BSK-nyń naryqtaǵy úlesi 50 paıyzdy quraıdy. Sol sebepti biz qundy metaldardy satyp alý-satý boıynsha onlaın-servısti belsendi damytyp jatyrmyz jáne jaqyn arada qosymshada quımany brondaý qyzmeti paıda bolady», deıdi bank basshysy.
Konferensııada qozǵalǵan mańyzdy taqyryptyń biri – krıptobırja men bankterdiń ıntegrasııasy. Sarapshylardyń aıtýynsha, «AHQO-da tirkelgen Qazaqstan bankteri men krıptobırjalardyń ózara is-qımyly jónindegi» qanatqaqty jobasyna 5 krıptobırja – Binance, Ataix, Intebix, Xignal ı Upbit jáne 8 ekinshi deńgeıli bank – Halyk Bank, Altyn Bank, Zaman Bank, Freedom Bank, Eurasian Bank, Bereke Bank, Nurbank jáne CenterCredit qatysqan.
Joba nátıjesinde krıptobırja ekinshi deńgeıli banktermen ıntegrasııalanyp, banktik shottar asha alady, klıentterden fıattyq valıýta qabyldaıdy jáne olardy sıfrly aktıvterge aıyrbastaı alady. Qazirdiń ózinde joba qatysýshylarynyń biri Intebix «Eýrazııalyq bankpen» birlesip krıptokarta shyǵarýǵa kelisti.
«Bırja halyqaralyq bolǵandyqtan klıentterdiń 70 paıyzy – sheteldikter, 30 paıyzy – jergilikti klıentter. Zańdy tulǵalardyń 35 paıyzy – AHQO qatysýshylary, 65 paıyzy – sheteldik zańdy tulǵalar. Innovasııa turǵysynan bizde krıptobırjany mobıldi ámııan arqyly toltyrýǵa múmkindik beretin GSM-operatorymen ıntegrasııa bar. Integrasııa jasaldy, biraq biz maquldaýdy kútip otyrmyz», deıdi «ATAIX Eurasia» bas dırektory Arýtıýn Pogasıan.
«Binance Kazakhstan» bas menedjeri Jaslan Madıevtiń aıtýynsha, krıptobırjanyń bank sektorymen ıntegrasııasy ekonomıkalyq-áleýmettik damýǵa da áserin tıgizedi.
«Qazaqstan – zańnamalyq bazany retteý boıynsha da, naryqty damytý boıynsha da alǵa ozǵan postkeńestik keńistiktegi jalǵyz el. Osy faktorlardyń (zańnamalyq, qadaǵalaý jáne ınstıtýsıonaldyq) barlyǵyn eskere otyryp Qazaqstannyń oıynshylardy jáne sıfrly ındýstrııany damytý boıynsha áldeqaıda daıyn bolǵanyn ańǵarý qıyn emes», deıdi ol.
«Biteeu Eurasia Ltd.» bas dırektory Talǵat Dosanov ta jobanyń úlken artyqshylyqqa ıe ekenin atap ótti.
«Bul naǵyz klıentke baǵdarlanǵan qadaǵalaýshy dep aıtar edim. Osyǵan deıin bizde qadaǵalaýshymen kún saıyn telefonmen nemese poshtamen baılanysyp otyrǵan jaǵdaı bolǵan emes. Bul – úlken artyqshylyq. Jobanyń damýy úshin qadaǵalaýshy barlyǵyn istep jatyr. Memleketimizdiń bul ındýstrııany qoldap otyrǵany da kóp kómegin tıgizýde», deıdi.
Qazir krıptonaryqtyń kapıtaldanýy 1,17 trln dollardy quraıdy. Keı elder krıptovalıýtany tólem quraly retinde moıyndap, keı elder krıptobıznesti qadaǵalaýǵa qatysty zańnamalyq baza qalyptastyryp jatyr. Onyń ústine krıptobırjanyń quldyrap ketýine baılanysty sıfrlyq aktıvterdi qadaǵalaýdy jaqsartýǵa qoıylatyn talaptar da joǵarylap ketti.