Jaqynda «Egemen Qazaqstan»-da Birikken kúres áleminiń (UWW) jańartylǵan reıtıngi jaıynda kólemdi eki maqala jaryq kórdi. Ol jerde biz áıelder men grek-rım kúresi týraly biraz áńgime qozǵadyq. Búgingi taqyrybymyz – erkin kúres. Álemde osy sport túriniń damý barysy qalaı? Qazaq eli balýandarynyń óneri jankúıerlerdiń kóńilinen shyǵyp júr me? Dál qazir osy saýaldar tóńireginde áńgime órbitýdiń reti kelip tur.
Erkin kúres sheberleriniń álemdik reıtınginde Grýzııa men AQSh balýandarynyń ózgelerden mysy basym. TOP-10-dyqta Qap taýynyń 11 jáne Amerıkanyń 10 apaıtósi bar. Iran quramasynyń da qarqyny kúshti. Parsy eliniń 8 pehlevany sol tizimge enip otyr. UWW reıtınginde Ázerbaıjannyń – 7, Mońǵolııanyń – 6, Túrkııanyń – 5, Armenııa, Qyrǵyzstan, Úndistan, Bolgarııa, Ýkraına, Polshanyń – 4, Pýerto-Rıko, Majarstan jáne Slovakııanyń 3 ókiliniń esimin keziktirdik. Kóshbasshylar jaıynda aıtar bolsaq, bul tartysta AQSh aldyna jan salar emes. 10 salmaq dárejesiniń úsheýinde amerıkalyqtar birinshi orynda tur. Túrkııanyń eki balýanynyń ózgelerden tuǵyry bıik. Olardan bólek, Armenııa, Iran, Qyrǵyzstan, Slovakııa jáne Grýzııanyń da saıypqyrandary top basynda keledi. Osy málimetterden-aq, atalǵan sport túri qaı memleketterde qarqyndy damyp kele jatqanyn anyq ańǵarýǵa bolady.
Qazaqstan ulttyq qurama komandasy músheleri arasynda eń jaqsy nátıjege Azamat Dáýletbekov qol jetkizip otyr. 29 jastaǵy jerlesimiz byltyr Belgradta ótken álem chempıonatynda qola medaldi moınynda jarqyratyp, kúlli qazaq qaýymyn qýantqan edi. Azııa birinshiliginde ol 2 altyn, 1 kúmis jáne 1 qola medal ıelendi. Bıyl Astanada jalaýy jelbirgen sary qurlyqtyń basty dodasyna Azamattyń asqan sheberligine tánti boldyq. Barlyq qarsylastaryn qapy qaldyrǵan ol fınalda ırandyq Álıreza Karımıdi jeńgende, Jaqsylyq Úshkempirov atyndaǵy jekpe-jek saraıyna jınalǵan jurttyń bórikterin aspanǵa atyp qýanǵany esimizde.
Sońǵy ýaqytta otandyq erkin kúres sheberleri arasynda eń nátıjeli óner kórsetip júrgen dál osy Dáýletbekov ekenin jankúıerler jaqsy biledi. Qazaqtyń uly tek Slovakııanyń namysyn qorǵaıtyn osetın jigiti Borıs Makoev (álem chempıonatynyń kúmis jáne qola júldegeri, Eýropa birinshiliginiń qola júldegeri) pen Polshanyń dúldúli Sebastıan Ezejanskıden (Eýropa chempıonatynyń eki dúrkin qola júldegeri) qalyp keledi. Tipti, ırandyq Hasan Iаzdanı (Rıo Olımpıadasynyń jeńimpazy, Tokıo Olımpıadasynyń kúmis júldegeri, álemniń úsh dúrkin chempıony, eki márte fınalısi, bir márte qola júldegeri, Azııa oıyndarynyń jeńimpazy, qurlyqtyń eki dúrkin chempıony), amerıkalyq Davıd Teılor (Tokıo Olımpıadasynyń jeńimpazy, álemniń eki dúrkin chempıony jáne bir márte kúmis júldegeri, Panamerıka chempıonatynyń eki dúrkin jeńimpazy), ázerbaıjandyq Ábýbakr Abakarov (álem jáne Eýropa chempıonattarynyń júldegeri), ıspanııalyq Taımýraz Frıev (álem chempıonatynyń qola júldegeri) syndy ataqtary alysqa jaıylǵan jampozdardyń ózderi bizdiń Azamattan tómen tur.
UWW reıtınginiń TOP-10-dyǵyna taǵy bir qandasymyz enip otyr. Ol – Rahat Qaljan. 57 kılo salmaqta beldesip júrgen balýandar arasynda Rahat toǵyzynshy orynǵa turaqtady. 25 jastaǵy Qaljan kóptegen halyqaralyq dodalarǵa qatysyp, byltyr Ulanbatyrda jáne bıyl Astanada jalaýy jelbiregen qurlyq birinshiliginde kúmis pen qola medaldi moınyna ildi. О́kinishke qaraı, ózge erkin kúres sheberleriniń qarqyny baıaý. Álemdik reıtıngte olar mynadaı oryndarǵa taban tiredi: Darhan Esenǵalı (74 kılo) men Bolat Saqaev (79 kılo) – 11, Nurbolat Abdollaev (61 kılo) – 12, Rızabek Aıtmuhan (92 kılo) – 13, Iýsýp Batyrmýrzaev (+125 kılo) – 14, Bekzat Úrkimbaı (97 kılo) – 15, Jiger Zákirov (79 kılo) – 19 jáne Sanjar Dosjanov (70 kılo) – 20 oryn.
Desek te bıyl kóktemde Astanada ótken Azııa chempıonatynda tórt balýanymyz jeńis tuǵyrynyń eń bıik satysyna kóterilip, taǵy birnesheýi júldegerler sanatynan kóringeni belgili. Sol jarysta Azamat Dáýletbekov pen Bolat Saqaevtan bólek, Darhan Esenǵalı, Sanjar Dosjanov jáne Rızabek Aıtmuhan sekildi daryndy jastar daralanǵan bolatyn. Alǵashqy ekeýi altyn alsa, úshinshisi kúmis medaldi enshiledi. Jalyndap turǵan osy jigitter aldaǵy ýaqytta da dúbirli dodalarda el namysyn abyroımen qorǵap, sonymen qatar álemdik reıtıngtegi jaǵdaılaryn da jaqsartady dep úmittenemiz.
Erkin kúresten álemdik reıtıngtegi úzdik úsh balýan
57 kılo: 1. Tomas Gılman (AQSh), 2. Vanhao Zoý (Qytaı), 3. Zelımhan Abakarov (Albanııa).
61 kılo: 1. Arsen Harýtýnıan (Armenııa), 2. Reı Hegýchı (Japonııa), 3. Reza Atrı (Iran).
65 kılo: 1. Rahman Amýzad (Iran), 2. Iаnnı Dıakomıhalıs (AQSh), 3. Seıýastıan Rıveıra (Pýerto-Rıko).
70 kılo: 1. Ernazar Akmatalıev (Qyrǵyzstan), 2. Allen Redherford (AQSh), 3. Taıshı Narıkýnı (Japonııa).
74 kılo: 1. Soner Demırtash (Túrkııa), 2. Kaıl Deık (AQSh), 3. Taımýraz Salkazanov (Serbııa).
79 kılo: 1. Djordan Barroýz (AQSh), 2. Vasılıı Mıhaılov (Ýkraına), 3. Bekzod Abdýrahmonov (О́zbekstan).
86 kılo: 1. Borıs Makoev (Slovakııa), 2. Sebastıan Ezejanskı (Polsha), 3. Azamat Dáýletbekov (Qazaqstan).
92 kılo: 1. Mırıanı Maısýradze (Grýzııa), 2. Kamran Gasempýr (Iran), 3. Osman Nurmagamedov (Ázerbaıjan).
97 kılo: 1. Kaıl Snaıder (AQSh), 2. Batyrbek Sakýlov (Slovakııa), 3. Vladıslav Baısaev (Majarstan).
125 kılo: 1. Taha Aqgúl (Túrkııa), 2. Geno Patrashvılı (Grýzııa), 3. Lhagvagerel Muńhtur (Mońǵolııa).