Shvesııanyń NATO-ǵa enýi qıyndaı ma?

Qańtarda danııalyq Ras­mýs Palýdan Stokgolmdegi Túrkııa elshiliginiń aldynda Quran Kárimdi órtep, tú­rikterdiń Shvesııanyń uıym­ǵa múshelikke ótýine qar­sylyǵyn odan saıyn kúsheıt­ken edi. Bul keleń­siz oqıǵa qaıtalanyp, skandına­vııalyq eldiń basy taǵy daýǵa qaldy. Osy rette Qu­ran­dy 37 jastaǵy Iraktan kelgen bosqyn órtedi. «Euronews» aqparat agenttiginiń málimetinshe, ol birneshe apta buryn polısııaǵa qar­sylyq tanytyp, Qasıetti kitapty órteıtinin aıtqan. Turǵyndar mundaı aranda­týǵa jol berilmeý kerek eke­­nin alǵa tartyp, polı­sııa­ǵa kiná artyp otyr. Aıyp­ta­lý­shy bul qadamǵa jeke sebep­terimen barǵanyn, son­daı-aq sóz bostandyǵyn ornat­qysy keletinin aıtqan. Ol Shve­sııanyń ımıdjine kir kel­tirý oıynda bolmaǵanyn aıtady.

«Dinı mátindi órteý – men­sinbeý, qurmettemeý jáne orynsyz áreket. Bul týra­ly biz birneshe ret aıttyq. Degenmen Vashıngton Majarstan men Túrkııany Shvesııanyń NATO-ǵa kirýi týraly hattamany ra­tıfıkasııalaýǵa shaqyrýdy jalǵastyrady. Shvesııa ótken jyly Madrıd sammıtiniń aıasynda Fınlıandııa jáne Túrkııa­men kelisilgen úshjaqty memorandým boıynsha óz mindettemelerin oryndady dep sanaımyz», dedi AQSh Memlekettik departamenti baspasóz hatshysynyń orynbasary Vedant Patel. 

NATO-nyń bas hatshysy Iens Stoltenberg 11 shil­dede Vılnıýste sheshýshi sammıt bolatyny málimdedi. Onyń qarsańynda bas hatshy Fransııa prezıdentimen kezdesti. Emmanýel Makron Túrkııa men Majarstandy Shve­sııanyń odaqqa kirýin qoldaýǵa shaqyrady. Al Shvesııanyń Syrtqy ister mınıstri NATO-ǵa kirý úshin Túrkııa qoıǵan barlyq talapty oryndaǵanyn alǵa tartady.

«Úshjaqty memorandým boıynsha, terrorızmge qarsy kúres – mańyzdy talaptyń biri. Terrorıstik uıymdy nasıhattaıtyn, nyǵaıtatyn nemese qoldaıtyn áreketterge qarsy jańa zań kúshine endi. Osylaısha, biz kelisimniń sońǵy tarmaqtaryn oryndadyq», dedi Shvesııanyń Syrtqy ister mınıstri Tobıas Bıllstrem. 

Túrkııa áli resmı málim­deme jasaǵan joq. Shvesııa 2022 jylǵy 18 mamyrda Fın­­lıan­dııamen bir ýaqytta NATO-ǵa múshelikke ótinish bergen. Bıyl 4 sáýirde resmı Hel­sın­kı múshelikke ótti. Al Shve­sııa­nyń Soltústik Atlan­tı­kalyq kelisim uıymyna qo­sylýy tike­leı Túrkııa men Ma­jar­stannyń qoldaýyna baılanysty.

Negizi Túrkııa prezıdenti Redjep Taııp Erdoǵan Fın­lıan­dııaǵa qaraǵanda Shvesııa­nyń NATO-ǵa ótinish túsirmeı turyp-aq onyń quramyna enýine qarsy boldy. Resmı Ankara Shvesııanyń Kúrdistan ju­mys­shy partııasy (PKK) mú­she­­lerin jáne AQSh-ta tura­tyn Fethýllah Gúlenniń izbasar­laryn elge kirgizgenine narazy.

Buǵan deıin sarapshylar odaqtas eki eldiń NATO quramyna kirýge sheshim qa­byldaýynan góri olardyń qaýip­sizdik alıansyna to­lyq múshe bolýy qıynǵa soǵa­ty­nyn aıtqan edi. Olar Stok­golm men Helsınkıdiń ót­peli kezeńi 12 aıǵa sozylýy múmkin ekenin boljaǵan. О́ıt­keni NATO-nyń 30 mem­leke­tiniń árqaısysy olardyń mú­sheligin ratıfıkasııalaýy qajet, báriniń bir­aýyzdan qol­daýy ekitalaı.

Mundaı pikirdi saıasatkerler de rastap otyr. Fınlıandııa saıasatkeri Elına Valtonen Fınlıandııa prezıdenti men premer-mınıstriniń NATO-ǵa dereý kirý týraly sheshimine baılanysty Ulybrıtanııanyń «Sky News» basylymyna suh­bat berdi. «Fınlıandııa on­daǵan jyldar boıy beıtarap el boldy, biraq biz shyǵystaǵy kór­shimizdiń tóndirgen qaýpin eshqashan umytqan emespiz. Biz eshqashan keńes odaǵynyń quramynda bolǵan emespiz. О́ıtkeni buryn Reseı men keńes odaǵyna qarsy soǵys­qan­byz. Biraq qazir zaman basqa. Kórshimizdiń odan beter agressıvti, tosyn minez ta­nyt­qanyn kórip otyrmyz. Son­dyqtan el qaýipsizdigi úshin NATO-ǵa kirýdiń kezi keldi», dedi saıasatker. Fınlıandııanyń NATO-ǵa kirýine baılanys­ty Reseı qaýip tóndirýi múm­­kin be degen suraqqa ol «NATO – qorǵanys odaǵy. Son­dyq­tan Fınlıandııa bolsyn, múm­kin Shvesııa bolsyn bo­la­shaqta óz erkimen nemese ha­lyq­tyń sheshimimen NATO qu­ra­myna kiretini sózsiz. Biz demo­kratııalyq elmiz jáne ǵa­syrlar boıy saqtap kele jat­qan qundylyqtarymyzdy qor­ǵaǵymyz keledi», dedi Elına Valtonen.