Memleket basshysy Q.K.Toqaev «Ádiletti memleket, Birtutas ult. Berekeli qoǵam» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda: «Aýyl sharýashylyǵyn damytý – negizgi máseleniń biri. Osy saladaǵy ahýal memleketimizdiń azyq-túlik qaýipsizdigine tikeleı áser etedi. Elimizdiń aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń kólemin jáne onyń qosymsha qunyn arttyrý qajet. Bul – strategııalyq mindet», dep atap ótken bolatyn. Osy turǵyda elimiz kóleminde jan-jaqty memlekettik qoldaýdyń arqasynda asa aýqymdy ınvestısııalyq jobalardy sátimen júzege asyryp jatqan, zamanaýı úlgidegi kásiporyndar jyl sanap kóbeıip keledi. Solardyń biri – Aqmola oblysynyń Bulandy aýdany aýmaǵynda ornalasqan Makınsk qus fabrıkasy.
Makınsk qus fabrıkasy – qus etin óndirý jáne qaıta óńdeý salasyndaǵy elimizdiń iri ınvestısııalyq jobasy. Kásiporynnyń birinshi jáne ekinshi kezektegi ınvestısııalarynyń jalpy kólemi 48,5 mlrd teńgeden asty. Makınsk qus fabrıkasynyń qurylysy 2015 jyly bastaldy. Jobany iske asyrý quny 74 mlrd teńgeni qurady, bul ony saladaǵy eń iri ınvestısııalyq jobaǵa aınaldyrdy.
2018 jyldyń qyrkúıeginde qýattylyǵy jylyna tiri salmaqtaǵy qusty 34 000 tonna kóleminde óndiretin birinshi kezek paıdalanýǵa berildi. Birinshi kezek aıasynda qurylys ınvestısııasy 34 mlrd teńgeni qurady. Oǵan árqaısysynda 12 qus qorasy bar broıler ósiretin 4 alań, ınkýbatorıı, qustardy qaıta óńdeý zaýyty, jem óndirý sehy, sańǵyryqty qordalaý alańy, ákimshilik ǵımarattar kirdi. Fabrıkany paıdalanýdyń birinshi kezeńinde 882 adam jumyspen qamtyldy.
2020 jyly Makınsk qus fabrıkasynda broıler ósirý boıynsha óndiristiń ekinshi kezegi paıdalanýǵa berildi. Jobany júzege asyrý quny 14,5 mlrd teńge boldy. 2020 jyly óndiris kólemi 34 000 tonna tiri salmaqtaǵy qus ónimin qurady. Ekinshi kezektiń iske qosylýymen qus fabrıkasy qýaty boıynsha Qazaqstandaǵy eń iri fabrıkaǵa aınaldy. 12 qus qorasynan turatyn tórt jańa broıler alańy óndiriske qosyldy. Inkýbator, jemshóp sehy, qus etin óńdeý zaýyty jáne et-súıek bólimi jańa qýatta jumys isteı bastady. Ekinshi kezekti iske qosýdyń nátıjesinde kásiporynda jańadan 570 jumys orny ashyldy.
2021 jyly óndiris kólemi 61 554 tonna et ónimderin qurady. Qazirde Makınsk qus fabrıkasynyń úshinshi kezegin salý jónindegi ınvestısııalyq jobany iske asyrý jumystary qyzý júrip jatyr. MQF-tyń úshinshi kezeginiń qurylysy 2021 jyly bastalǵan. Jobaǵa salynǵan ınvestısııa somasy 25 mlrd teńgeni quraıdy. Aldaǵy ýaqytta qus fabrıkasynyń qýattylyǵy jylyna 100 myń tonnaǵa deıin qus etin óndirýge múmkindik beredi dep kútilýde.
Qus fabrıkasynyń aýmaǵy men qýatyn arttyrýdan bólek, úshinshi kezek jobasyna jańa qus qoralaryn salý, soıýdan qalǵan qaldyqtardy qaıta óńdeý jabdyǵynyń qýatyn táýligine 133 myń bastan 140 myń basqa deıin ulǵaıtý, jem túıirshiktendirý jelisiniń ónimdiligin saǵatyna 20 tonnadan 30 tonnaǵa deıin ósirý jáne óndiristiń ózekti talaptaryna jaýap beretin daıyn ónimdi saqtaýǵa arnalǵan oryndar kólemin arttyrý kiredi.
MQF úshinshi kezeginiń qurylysy – quramyna atalǵan óndiristik kásiporyn kiretin AITAS holdınginiń strategııalyq josparynyń ajyramas bóligi. Makınsk qus fabrıkasynyń úshinshi kezegin iske qosý jobasy ımportty almastyrý jáne aımaqty damytý, sonymen qatar jańa jumys oryndaryn ashý sııaqty áleýmettik nátıjege qol jetkizýge baǵyttalǵan. Qazirgi ýaqytta munda 1 900-dan astam adam jumys isteıdi.
MQF-nyń búgingi tynys-tirshiligi, aldaǵy naqty josparlary týraly kásiporynǵa jasalǵan baspasóz týry barysynda onyń basshylyǵy, jaýapty mamandary jan-jaqty áńgimelep berdi.
«Makınsk qus fabrıkasy, onyń jobasynyń úshinshi kezegi qurylysynyń júzege asyrylýy – Qazaqstannyń qus sharýashylyǵy salasyna qosylǵan qomaqty úles, qus fabrıkasynyń ózinde de, MQF aınalasynda damı bastaǵan basqa da shaǵyn jáne orta bıznes kásiporyndarynda jańa jumys oryndaryn qurý. Biz óz qyzmetimiz aıasynda Bulandy aýdany men Makınsk qalasyn damytýǵa qatysyp kele jatqan «Aýyldyq aımaqtardy turaqty damytý qorymen» óte tyǵyz seriktestik qarym-qatynastamyz. AITAS – osy qordyń bas demeýshisi, ol aqshalaı qarajatty óńirimizdiń ınfraqurylymyn, bilim salasyn, medısınasyn damytýǵa baǵyttaıdy», dedi «Makınsk qus fabrıkasy» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń bas dırektory Rıshat Raısov.
Búgingi tańda Makınsk qus fabrıkasynda 17 óndiristik nysan, atap aıtqanda, ınkýbator, árqaısysynda 12 qus alańy bar qoldanystaǵy 8 qus qorasy jáne paıdalanýǵa berilý josparlanyp otyrǵan 4 qus qorasy, qus óńdeý zaýyty, qus sańǵyryǵyn, et jáne súıek qaldyqtaryn qordalaý alańy, jem óndirý sehy bar. О́ndiristiń bıoqaýipsizdigi men ekologııalyǵy talaptaryn saqtaý maqsatynda kásiporynda ınkýbasııalyq óndiris, qus ósirý, soıý jáne et-súıek unyn óndirý satylarynda joǵary tehnologııalyq energııa únemdeıtin jabdyqtar paıdalanylady. Barlyq ýchaske, mekemelerde sanıtarlyq talaptar qatań saqtalady.
Bul jóninde JShS-nyń óndiris jónindegi dırektory Sergeı Serebrennıkov: «Kásiporyn eń ozyq úlgidegi eýropalyq óndirýshilerdiń jabdyqtaryn qoldanady. Qural-jabdyqtar jaǵynan eń zamanaýı qus fabrıkasy, bul turǵyda álemdik kóshbasshylardan esh kem túspeımiz», deıdi.
Osy arada kásiporyn basshylyǵy málim etken bir másele – fabrıkanyń búkil qurylymdary álemdik ozyq úlgili tehnıka, qural-jabdyqtarmen jasaqtalýyna oraı ony ıgerý, basqarý, qoldanýǵa qatysty mamandarǵa zárýlik bar. Bul jóninde óndiris sehynyń bastyǵy Evgenıı Ovdııýk: «Alǵashqy jyldary Eýropalyq maman-kadrlarǵa júgingen edik. О́kinishke qaraı, elimizdegi kásiptik-tehnıkalyq arnaıy bilim beretin mekemelerde bizge qajet, qoldanystaǵy tehnıka, jabdyqtarymyzdy jaqsy biletin mamandar daıarlana bermeıdi. Sondyqtan qazir biz tálimgerlik tájirıbesin keń paıdalanýdamyz. Iske ysylyp qalǵan mamandarymyz jumysqa jańa kelgen jastardy qamqorlyǵyna alyp, tájirıbesimen bólisedi. Bir sózben, óz mamandarymyzdy ózimiz daıarlaýdamyz», deıdi.
Qus fabrıkasynyń aýmaǵynda ornalasqan barlyq ǵımarattyń jalpy aýdany 300 myń sharshy metrden asady. Joba Eýropalyq qaıta qurý jáne damý bankiniń, Baiterek Venture Fund venchýrlyq qorynyń jáne Qazaqstannyń Damý Bankiniń kredıttik jelisiniń qoldaýymen, AITAS holdınginiń damýdyń uzaqmerzimdi strategııasy sheńberinde iske asyrylýda.
Úshinshi kezektiń qurylysy boıynsha josparlardy iske asyrý 2023 jyly kásiporynnyń qýatyn jylyna 100 myń tonna qus etine deıin arttyrady, bul ósimdik sharýashylyǵyn damytýdy jáne qanattas salalarda jumys oryndaryn qurýdy yntalandyrady. Keńeıtý jobasy aıasynda 40 mlrd teńgeden astam ınvestısııa tartylmaqshy.
Makınsk qus fabrıkasy «Aitas» holdınginiń quramyna kiredi. Holdıng strategııasyna sáıkes 2030 jylǵa deıin 350 mlrd teńgege jýyq ınvestısııamen jylyna 350 myń tonnaǵa deıin et ónimderin óndirý kólemin arttyrý kózdelip otyr.
Aıta ketelik, AITAS – Qazaqstandaǵy eń iri agroóndiris holdıngi, onyń quramyna «Kýs&Vkýs» brendimen ónim shyǵaratyn О́skemen jáne Ortalyq Azııadaǵy eń iri Makınsk qus fabrıkalary, Almaty asyl tuqymdy qus reprodýktory, «AMP» brendimen shyǵatyn et, delıkates, shujyq ónimderi, Aitas Foundation korporatıvtik qory sııaqty 15-ten astam kásiporyn kiredi. Holdıngte jemshóp jáne jemshóp komponentterimen qamtamasyz etý maqsatynda Shyǵys Qazaqstan jáne Soltústik Qazaqstan oblystaryndaǵy 35 myń gektardan astam aýmaqty alyp jatqan birneshe sharýashylyq kiretin Aitas Agro bıznes-baǵyty bar.
Aitas Foundation jobalar portfeline Aýyldyq aımaqtardy turaqty damytý qory, Bilim berýdi turaqty damytý qory jáne О́ńirlik zertteýler ortalyǵy kiredi. Qor mamandary qazaqstandyq aýyldardaǵy bilim berýdi, densaýlyq saqtaýdy, týrızmdi, abattandyrýdy jáne óńirlik damýdy turaqty damytý máseleleri men múmkindikterin zerdeleıdi. Bul jóninde kásiporynnyń aımaqtyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna lepti úles qosyp kele jatqanyn erekshe atap ótken jón.
Osy jyldar ishinde kompanııa qus etin óndirý, óńdeý jáne taratý salasyndaǵy jetekshi holdıngke jáne Qazaqstannyń agrarlyq sektoryndaǵy kóshbasshylardyń birine aınaldy. Holdıngtiń Tamaq ónimderiniń qaýipsizdigi menedjmenti júıesi ISO 22000 halyqaralyq standartynyń talaptaryna sáıkes sertıfıkattalǵan. Kompanııanyń «Halal» sertıfıkaty, sondaı-aq «EKO» belgisi bar. AITAS holdıngi búkil el boıynsha aýyldyq jáne qalalyq aýmaqtardy damytý arqyly Qazaqstan halqyna qyzmet etýdi óziniń basty boryshy sanaıdy. Uıymda senim men sertti, jaýapkershilik pen erkindikti, qyzyǵýshylyq pen batyldyqty qamtıtyn qundylyqtar arqyly basshylyqqa negizdelgen bıznesti basqarý júıesine erekshe nazar aýdarylyp keledi.
Kásiporynnyń bas ǵımaratyn, negizgi óndiris oryndarynyń biri – muzdatý jáne marınadtaý ýchaskesin aralap kórgende anyq baıqaǵanymyz, munda tazalyq, uqyptylyq, jınaqylyqqa erekshe mán beriletini birden kózge urady. Beısaýat júrgen bir adam, kóldeneń jatqan bir qural-jabdyq kórinbeıdi. Bári óz ornynda, barlyq qyzmetshi, maman qaýyrt jumys ústinde, qalt etýge murshalary joq. Jáne bir surap bilgenimiz – munda eńbek etetin maman-jumysshylardyń eńbekaqysy salystyrmaly túrde asa joǵary, onyń kólemin azyq-túlik ónimderi, halyq tutynatyn taýarlardyń qymbattaýyna baılanysty ósirip otyrý da – kásiporyn basshylyǵynyń jiti nazarynda.
«Jalpy, bizde eńbekshilerdi áleýmettik-turmystyq turǵyda qorǵaý, qoldaýǵa erekshe mán beriledi. Árisi Shýchınsk, Makınsk qalalarynan, berisi fabrıka mańyndaǵy aýyldardan qatynap isteıtin jumysshylardy tegin tasymaldaý, túski tamaqtandyrýdan bastap, eńbek demalysyn durys uıymdastyrýǵa, densaýlyǵyn kútýine, nyǵaıtýyna, tipti balalarynyń qalaýy boıynsha bilim alýyna jaǵdaı jasaýǵa deıin tyńǵylyqty qarastyrylǵan. Sondyqtan da munda kelgen maman, jumysshylar kóp nársege alańdamaı, turaqty, nátıjeli jumys isteýge tyrysady», deıdi muzdatý jáne marınadtaý ýchaskesiniń mamany Rınat Otynshın.
Ashylǵanyna bes jyl ǵana bolǵan, osy ýaqyt ishinde taýyq etin óndirý kólemi boıynsha Ortalyq Azııadaǵy kóshbasshy kásiporynǵa aınalǵan Makınsk qus fabrıkasynyń búgingi qaınaǵan tynys-tirshiligi ot shapshyp jatqan otpan shoqyny elestetedi. Qaı qyzmetshiniń bolsyn isinde eńbekke degen eren qulshynys bar, qaı mamannyń bolsyn júzinde kásiporyn bolashaǵyna degen berik senim bar. Jaqyn merzimde óndiristiń úshinshi kezegin qosýǵa tas túıin daıyn otyrǵan úlken ujymnyń baıypty qadamdary aımaqtaǵy, eldegi azyq-túlik qaýipsizdigine, molshylyǵyna naqty kepil bola alady.