Taıaýda elimizdiń bas qarjy retteýshisi – Ulttyq bank teńgeniń naryqtaǵy baǵamy ótken aıdyń qorytyndysy boıynsha 445,89 teńgeni qurap, 1,4%-ǵa nyǵaıǵanyn málimdedi.
Ulttyq valıýtanyń naryqta bekı túsýi munaıǵa belgilengen baǵanyń ósýine jáne beırezıdentter qarajatynyń memlekettik baǵaly qaǵazdarǵa ákelinýine baılanysty bolǵan. Tamyz aıynyń basyna deıin elimizdiń memlekettik baǵaly qaǵazdaryna beırezıdentterdiń salymdary jyl basynan beri 178 mlrd teńgege ulǵaıyp, 559 mlrd teńge boldy. Shilde aıynda ǵana elimizdiń memlekettik boryshyna jańa qarajattyń ákelinýi shamamen 100 mlrd teńgeni quraǵan.
«Ulttyq qordan respýblıkalyq bıýdjetke beriletin transfertti qamtamasyz etý aıasynda satý kólemi 591 mln dollar bolǵan. Osy aıda Qarjy mınıstrliginiń boljamyna sáıkes, satý kólemi 750 mln dollardan 800 mln dollarǵa deıingi aralyqta bolady», deıdi Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasary Álııa Moldabekova.
Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qory shilde aıynda 240 mln dollarǵa valıýta satyp alǵan. Osy aıda da sol shamada 200 mln dollardan 250 mln dollarǵa deıin satyp alý kútilip otyr.
Sonymen qatar Qazaqstannyń depozıtterge kepildik berý qory óz aktıvteriniń valıýtalyq úlesin birtindep 15%-ǵa deıin arttyrýdy kózdeıtinin, Ulttyq bank qordyń aqshasyn basqarýshy retinde bırjada jyl sońyna deıin shamamen 140 mlrd teńgege, onyń ishinde tamyz aıynda 50 mln dollardan 100 mln dollarǵa deıin valıýta satyp alýdy josparlap otyrǵany bar.
Kvazımemlekettik kompanııalardyń valıýta satý kólemi ótken aıda mindetti satý úlesi 30%-ǵa deıin tómendegennen keıin 195 mln dollardy quraǵan.
Otandyq sarapshylar teńgeniń shamadan tys nyǵaıýyna, ásirese rýbl álsiregen saıyn teńgeniń bekı túsýine alańdap, ortalyq bankti janama túrde bolsa da jaǵdaıǵa aralasýyn suraǵan edi. Buǵan naryqta teńge baǵamy boıynsha túrli pozısııany ustanatyn qatysýshylardyń kóptigi, teńgeniń nyǵaıýy sııaqty onyń álsireýi de bir sala úshin tıimdirek bolsa, ózgeler úshin tejeýshi ról atqarýy yqtımal. Eger bir kásiporyn aıasynda óz ónimin eksportqa shyǵarý qajet bolsa, onda teńgeniń álsiregeni tıimdirek, al óndiristik jabdyq satyp alatyn kezde teńgeniń nyǵaıýy qolaıly ekenin túsindirip ótti Á. Meıirbekqyzy.
Bul rette Ulttyq bank aıyrbastaý baǵamyn basqarmaıtynyn eskersek, aıyrbastaý baǵamy ınflıasııalyq targetteý tártibine baılanysty ózgermeli ekenin eskergen jón. Banktiń basty maqsaty – baǵa turaqtylyǵynda. Al valıýta naryǵyna qatysty negizgi mindet, ásirese qıyn kezeńderde de turaqty ári tıimdi jumys isteıtinin atap ótý kerek. Búgingi tańda baǵam ekonomıkalyq agentter tarapynan shetel valıýtasyna suranys pen usynys negizinde qalaı qalyptasýǵa tıis bolsa, dál solaı qalyptasyp otyrǵan kórinedi. Baǵamnyń erkin qalyptasýy aıyrbastaý baǵamynyń bir baǵytta nemese ózge baǵytta ózgerýi – ekonomıkanyń sharýashylyq júrgizýshi sýbektileri úshin obektıvti úderis pen ekzogendik faktolar.
Sonymen qatar Ulttyq qordaǵy valıýtalyq aktıvterdiń dınamıkasyna toqtalǵan maman maýsymda shamamen 413 mln dollarǵa ulǵaıyp, shilde sońynda 60,2 mlrd dollardy quraǵan.
«Qarjy naryǵyna qatysýshylar ekonomıkanyń ornyqtylyǵyna baılanysty bıyl resessııanyń bastalmaıtynyn boljap otyr. Al jetekshi ınvestısııalyq bankterdiń ekonomısteri quldyrap jatqan ınflıasııa aıasynda qyrkúıek otyrysynda Federaldy rezervtik júıesi mólsherlemeniń kóterilýin kidirtedi dep kútedi. О́tken aıda ınvestorlarda optımızm basymyraq bolyp, ol aksııalar men oblıgasııalardyń jáne altyn naryǵynyń ósýine áser etti. Sóıtip, shildede Ulttyq qordyń ınvestısııalyq kirisi shamamen 900 mln dollarda qalyptasty. Al maýsym aıynda Ulttyq qordan respýblıkalyq bıýdjetke transfert túrinde 284 mlrd teńge aýdarylyp, osy maqsatta ishki valıýta naryǵynda 591 mln dollar kólemindegi shetel valıýtasy birkelki satyldy. Bul rette shildede Ulttyq qordyń shottaryna valıýtalyq túsim 102 mln dollardy qurady», deıdi Á.Moldabekova.
Sonymen qatar ol úshinshi toqsannyń basynda jahandyq ekonomıkanyń ósý barysy baıaýlap, JPMorgan Global PMI ındeksi maýsymdaǵy 52,7 ındeksine qarsy shildede 51,7 bolǵan. Birinshi kezekte baıaýlaý úrdisi óndiris pen qyzmet kórsetý sektoryndaǵy tómen kórsetkishpen baılanystyrylady.
Fitch agenttiginiń AQSh-tyń táýelsiz reıtınginiń tómendeýi – naryq qatysýshylarynyń nazarynda. Biraq taıaý aralyqta aıtarlyqtaı áser ete qoımaýy yqtımal. О́tken aıda Halyqaralyq valıýta qory jalpy ishki ónimniń jahandyq ósý boljamyn 2023 jyly 3,5%-dan 2024 jyly 3%-ǵa deıin tómendeýi álemdik ekonomıkanyń keleshegine óz esebin jańartty. Jalpy, álemdik ınflıasııa boıynsha boljam 2023 jyly 6,8%-ǵa deıin jáne 2024 jyly 5,2%-ǵa deıin qaıta qaralǵan.
Halyqaralyq energetıka agenttigi munaıǵa álemdik suranystyń boljamyn kúnine 2,2 mln barrelge artyp, mundaǵy ósimniń 70%-y Qytaı tarapynan suranysqa tıesili ekenin aıtady. Sonymen birge Saýd Arabııasy munaı jetkizilimin tómendetedi dep kútilip otyr, biraq bul nátıje OPEK+ten tys elderden tasylymdardyń ulǵaıýymen teńestirilgen. Goldman Sachs Brent markaly munaı baǵasyna boljam 2023 jylǵy jeltoqsanǵa qaraı barreline 85 dollar jáne 2024 jylǵy sáýirde barreline 87 dollar deńgeıinde qaldy.
AQSh Energetıka mınıstrligi 2023 jyldyń shildesinen bastap 2024 jyldyń sońyna deıin qorlar táýligine ortasha eseppen 0,4 mln barrelge qysqarady dep boljaıdy. 2023 jyly vedomstvo Úndistan men Qytaıda munaı men suıyq otyndy tutyný kólemi táýligine tıisinshe 0,8 jáne 0,3 mln barrelge ósedi dep kútiledi.