Halyqaralyq marketpleıs kásipkerlerge qandaı múmkindik beredi?

Qazaq ónimderine qyzyǵatyndar kóbeıdi

Bul óz kezeginde shaǵyn jáne orta bıznestiń damýyna ońtaıly áser etti. Sonymen qatar memleket kásip­oryn­­dardyń eksporttyq shyǵyn­da­ryn da óteıdi. О́nimniń quramdas bólik­terinde otandyq materıal úlesi qansha­lyqty kóp bolsa, alatyn ótemaqy da sonshalyqty joǵary bolmaq. Keıingi birer jyl bederinde kásipkerler nesibesin kóbeıtýge halyqaralyq marketpleıster qomaqty úles qosyp jatyr. Sonyń biri – jahandyq alpaýyt «Alibaba.com» elektrondy saýda alańy. «Alibaba» – álemniń ár túkpirindegi mıllıondaǵan satyp alýshy men jetkizýshige qyzmet kórsetetin, kóterme satyp alýǵa arnalǵan halyqaralyq kóshbasshy platforma.

Onyń kómegimen kásipkerler óz taýaryn eksportqa ońaı shyǵarady. Qazir Alibaba.com alańynda 7 500 otandyq taýar kópshilik nazaryna usynylyp jatyr. «QazTrade» saýda saıasatyn damytý ortalyǵynyń bizge bergen aqparaty boıynsha otandyq taýarlar arasynan, ásirese, un, bal, et, ósimdik maıy, jarma, astyq ónimderi, kebek, mal azyǵy erekshe suranysqa ıe. Elektrondy alańǵa shyǵarylǵan qatysýshylardyń 90 paıyzy – shaǵyn jáne orta bıznes ókilderi.

«QazTrade» sarapshylarynyń aıtýynsha, otandyq óndirýshiler halyqaralyq marketpleıs arqyly Qytaı, О́zbekstan, BAÁ, Túrkııa, Reseı kompanııalarymen kelisimsharttar jasasqan. Keıingi kezde Eýropa elderi, Mońǵolııa, AQSh, Iran tarapynan da bizdiń ónimderge degen qyzyǵýshylyq baıqalady.

«Marketpleıs – B2B («business to business») platforma, ıaǵnı satyp alý­shy men jetkizýshini baılanystyrady, biraq ózi taýar jetkizýmen aınalyspaıdy. Taýar partııasyna qol jetkizý úshin áleýetti satyp alýshy satý­shyǵa suranys jiberedi jáne taýardy jet­kizip berý boıynsha barlyq shart pen mán-jaıdy talqylaıdy. Alibaba ar­qy­ly eksportty júzege asyratyn kompanııa dástúrli eksporttyq jetkizý kezin­degideı problemalar spektrine tap bolady. Bul rette platformanyń halyq­aralyq onlaın B2B kórme ekenin, oǵan bir sátte mıllıondaǵan adam men eksport­taýshylardyń kirip, áleýetti satyp alýshyǵa óz ónimin kórsetetinin túsiný kerek. Bizdiń óndirýshilerdiń min­deti – áleýetti satyp alýshylardy qyzyq­ty­rý», deıdi «QazTrade» sarapshylary.

«QazTrade»-niń kómegi nede?

Keri baılanys ta – eleýli faktor. Sta­tıstıka boıynsha kelip túsken sura­nys­tarǵa dereý jaýap beretin kompanııalar óz taýarlaryn tabysty satady eken. Árıne, suranys túskennen keıingi mámile jasasý dástúrli eksporttaý ádi­si­nen ózgeshe emes. Bul rette basty problema retinde logıs­tıkany aıtýǵa bolady deıdi mamandar. Belgili bir elderge Qazaqstannan taýardy jeńil ári arzan shyǵarý ár kez múmkin bola bermeıdi. Bul rette saýda saıasatyn damytý ortalyǵy otandyq eksporttaýshylarǵa eksporttyq qyzmettiń barlyq kezeńinde aqparattyq jáne konsýltasııalyq qyzmet kórsetedi. Qyzmetter qataryna kóptegen ıgi múm­kin­dik kiredi. Atap aıtqanda, tartymdy naryqtardy tańdaý, áleýetti jet­kizý­shilerdi izdeý, taýar jetkizýdi uıym­das­ty­rý, ońtaıly jetkizý marshrýtyn tabý.

Alibaba Group strategııalyq damý bo­­ıynsha vıse-prezıdenti Krıs Zoýdyń aıtýyn­­­­sha, platformadaǵy eń tanymal taýarlar – tamaq jáne sýsyn, aýyl­shar­ýa­shylyq ónimderi, sán jáne den­saý­lyq taýarlary, kıimder.

«Olardyń kóbin qazaqstandyq kásip­oryndar men óńirdegi kórshiles elder­diń kompanııalary usyna alady. Eger Alibaba.com buryn Vetnam jáne AQSh jetkizýshilerine qyzyqsa, osy jyldan beri alań Qazaqstanǵa kóbirek kó­ńil bólýge kóshti. Biz satýshylar ara­synda da, satyp alýshylar arasynda da qazaqstandyq ónimderge qaraı ba­ǵyt­talyp jatqan úlken bıznes-bel­sen­dilikti baıqap otyrmyz. Qazir biz ta­ýarlardyń qaı sanattarynyń eksport­tyq baǵdarlanýy joǵary ekeni týraly zertteýler júrgizip jatyrmyz, olardyń áleýetin zerttep, alańda tabysqa jete alatyn kompanııalardy «QazTrade»-pen birge anyqtaımyz», deıdi K.Zoý.

Ortalyq Azııa boıynsha aǵa bıznes-menedjer Denıel Chjoý qazaqstandyq óndirýshilerdiń jeńil taǵam, tuqym, kep­­tirilgen jemis, kondıterlik ónim, konservi, halal et óndirisine baǵdar­lan­ǵa­ny durys bolar edi deıdi.

Alibaba qoıǵan talap

Kásipkerler úshin eń qyzyǵy – plat­for­maǵa shyǵý úshin qandaı ta­laptardyń qoıylatyny. Ortalyq ma­man­darynyń túsindirýinshe, kompanııa­lar­dy irikteý qazaqstandyq taýar ón­di­rý­shileri men saý­da kompanııalaryn irikteýdiń bekitilgen erejesine sáıkes júrgiziledi. Iriktelip shyqqan kom­pa­nııalardyń barlyǵyna Gold Sup­plier már­tebesi bar akkaýnttar beri­le­di. Ere­je bo­ıynsha irikteýge tıisti kva­lı­fı­ka­sııalyq talaptarǵa jaýap beretin uıym­dar qatysa alady. Bul rettegi eń bas­ty krıterıı – taýardyń shyǵý tegi týraly sertıfıkattyń bolýy. Memleket qol­da­ýymen platformaǵa shyǵarylatyn barlyq ónim elimizde óndirilgen bolýǵa tıis.

Sondaı-aq kásipkerlik qyzmet sýbek­­­­tisi retinde tirkelgennen bas­tap irik­­­­teýge qatysýǵa ótinim bergenge de­ıingi aralyq 6 aıdan az bolmaýy kerek. Platformadan oryn alýǵa úmitti kan­dıdattyń salyq beresheginiń bar ekeni de tekseriledi. Salyq qaryzy bol­sa, irikteýge jiberilmeıdi. Oǵan qosa eksporttyq qyzmetti atqarý úshin tıis­ti jetkilikti resýrsy bar ekenin de dáleldeı alýy shart. Taǵy bir aıqyn talap – platformaǵa úmitker kompanııa­da aǵylshyn tilin meńgergen bir shtatty jumyskerdiń bolýy. Sıfrlanǵan kontenti bar resmı saıtynyń bolýy, ıaǵnı kásibı fotolary, taýardyń beıne sıpattamasy, kompanııanyń beıne tanystyrylymy, aǵylshyn tilindegi ónim katalogynyń bolýy da – mindetti talaptar qatarynda.

Gold Supplier mártebesi

Bıyl 70 shaǵyn jáne orta bıznes kásiporny «altyn» akkaýnt mártebesin ıe­lenbek. Bul múmkindik olarǵa bir jylǵa beriledi. «Altyn» akkaýnttyń bolýy arqyly platformada kompanııanyń mını-saıty rásimdelip, qaıtarymsyz negizde Alibaba.com resmı servıs-serik­te­sinen servıstik qoldaý alady.

Erekshe mártebege ıe bolǵan jetkizý­shiler Alibaba alańynyń marketıngtik quraldaryn paıdalana alady. Ony qalaı paıdalaný kerektigin «QazTrade» árbir qatysýshyǵa egjeı-tegjeı úıretedi. Bul quraldar – jarnama, onlaın-aýdarmashy, jarııa suranystar servısi. Saýda alańynyń paraqshasynda satyp alýshy onlaın-dúkendi, taýardyń, kom­panııanyń taýar ataýlary jazylǵan ka­ta­­logtyń qaıda ornalasqanyn kóre alady.

Gold Supplier – taýar jetkizýshiniń premıým-mártebesi. Ondaı jetkizýshi­ler­ge óz taýaryn ilgeriletý úshin keshendi tásilder qoljetimdi. Aýdıtorııany meılinshe molynan qamtı alady. Gold Supplier – Alibaba.com katalogyndaǵy kom­panııalardyń aqyly músheligi. Osy mártebege ıe búkil jetkizýshi zań­dyq mártebesin jáne kompanııa keń­se­siniń fızıkalyq bar ekenin (zaýyt, qoıma) rastaıtyn verıfıkasııadan ótýge mindetteledi. Gold Supplier Membership-ti paıdalanatyn kompanııalar mını-saıttan bólek mynadaı ıgilikterge qol jetkizedi: taýarlar men qyzmetterdi kez kelgen mólsherde ornalastyra alady, izdeý júıesinde basymdyqqa ıe, Rate for quotation (RFQ) jarııa suranystardyń tenderlik bazasyna qoljetkizedi, catyp alýshylardyń senimi.

«Tekseristen sátti ótkennen keıin jetkizýshi Gold Supplier (Altyn jetkizý­shi) belgisin kompanııa ataýynyń qasyna ornalastyrý quqyǵyn ıelenedi. Bul belgi jetkizýshiniń qyzmeti zańdy jáne tirkelgenin áıgileıdi. Sonymen qatar belgide jetkizýshiniń (satýshynyń) bul mártebeni qansha ýaqyt ıelenip kele jatqany kórsetilip turady. Irikteýden irkilmeı ótken kompanııalarǵa eksportty bastaý úshin optımaldy qyzmetter paketi usynylady. Sondyqtan elektrondy alańqaıda jumysty eshqandaı tájirıbesiz bastap ketý de qorqynyshty emes», deıdi mamandar.

«QazTrade» saýda saıasatyn damytý ortalyǵy basshysynyń orynbasary Ásel Egemberdıevanyń aıtýynsha, «altyn» akkaýnt alý – istiń teń jartysy ǵana.

«Áleýetti seriktestermen tıimdi ju­mys isteý jáne satylymda tabysqa jetý bıznesmenniń qanshalyqty kúsh salýyna baılanysty. Nátıjege jetemin dep naqty maqsat qoıǵan kásipker kom­pa­nııa ishinde monıtorıng júrgizedi, aǵylshyn tilin meńgergen jaýapty menedjerdi bekitedi, kontaktiler bazasyn jınaıdy, servıstik seriktestermen úılese qyz­met atqarady. «QazTrade» óz tarapy­nan eksporttaýshylarǵa e-commerce qyr-sy­ryn túsindirýdi, kon­sýltasııalyq qyzmet kórsetýdi toqtatpaıdy», deıdi ol.

3 jylda – 300 mln dollar

О́nimdi shetelge eksporttaý úshin ózimizdegi óndiris qýatynyń joǵary bolýy qajet ekeni belgili. Sarapshylardyń aıtýynsha, «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatyn arttyrýǵa baǵyttalǵan or­nyq­ty ekonomıkalyq ósim» Ulttyq jobasy aıasynda óńdeýshi ónerkásiptegi ónimder kólemin 2025 jylǵa taman 1,5 ese jáne shıkizattyq emes eksportty 41 mlrd dollarǵa deıin eki ese arttyrý kózdelgen eken. Árıne, joba sátimen iske assa, onda kórsetilgen mejege jetermiz jáne bul óz kezeginde otandyq eksporttyq áleýetti de kóteretini aıqyn.

«2020-2022 jyldary 220 kompanııa Alibaba platformasyna ornalastyryldy. Baǵdarlama qatysýshylarynyń 2020-2023 jyldar aralyǵyndaǵy saty­ly­mynyń jıyntyq kólemi 300 mln dollarǵa jýyqtaıdy. Bıyl otandyq kom­panııalardy halyqaralyq saýda alańyna shyǵarý baǵdarlamasyn júzege asyrý jalǵasyp jatyr», deıdi «QazTrade».

Tramptyń tabysy

Saýda platformasyna sátti shyǵyp, eksport­tyq áleýetin de, óndiristik qýa­tyn da eselep úlgergen otandyq kompa­nııanyń biri – «Afilter.Kz» kompanııasy. Bul kompanııa 2016 jyldan beri sý fıltrin shyǵarýmen aınalysady jáne bul óndiristi elimizde qolǵa alǵan tuńǵysh kásiporyn. Kompanııa prezıdenti Tramp Aıdarhanovtyń aıtýynsha, olar aldymen reseılik jáne qytaılyq báse­ke­lesterdi naryqtan ysyrǵan, sodan keıin óndiristik qýatyn molaıtqan, eks­porttyq aýqymy keńeıgen, al qazir eldegi iri jylý-energetıkalyq keshender men kompanııalardy, odan bólek qarapaıym halyqty da sý fıltrimen qamtamasyz etip otyr. Naryqtaǵy qazirgi qamtamasyz etý úlesi – 8-10 paıyz shamasynda. Biraq keler jyly bul úlesti 35-40 paıyz deń­ge­ıine kótermek. Qazir zaýyt kúnine 1 500 fıltr óndiredi. Bir aıda 25-30 myń fıltrdi naryqqa shyǵarady.

«2020 jyly, pandemııa bastalardan eki aı buryn, qańtarda bizge «QazTrade» habarlasyp, ónimderińizdi eksporttaýǵa qalaı qaraısyzdar, biz sizderdi Alibaba platformasyna shyǵatyndar tizimine qossaq dep usynys jasady. Biz, árıne, qýana kelistik. Naýryzǵa deıin eki aı oqytty. Sóıtip, qosty. Dál sol kezde karantın de bastaldy. Sáýir aıynda Alibaba arqyly О́zbekstannan habarlasyp, fıltr surady. Shilde aıynda alǵashqy eksportty júzege asyrdyq. Bir gazel fıltr jónelttik. Odan keıin Makedonııadan usynys keldi. Biraq Eýropanyń talaby basqa eken, eksport jasaý kezinde azdap qıyndyq týyndady. Bul kezde de «QazTrade» kómektesip, Eýropalyq odaqpen jáne Dú­nıe­júzilik saýda uıymymen sharty aıasynda eki aptalyq oqýǵa jiber­di. Eýropa taýardyń ekologııalyq tazalyǵyna basa mán beretindikten qa­ǵa­z­dyń betinde qandaı materıaldan jasalǵany jazylyp turý kerek eken. Keıin suryptaýǵa, qaıta óńdeýge jibere­tindikten pakettiń qansha jylda shirıtinin de bilýi kerek. Plastıktiń de qansha ýaqytta buzylatyny jazylady. Plastık zaýyttan shyqqan jańa ma, álde qoldanylǵan ba degendi de qadaǵalaıdy. О́ıtkeni fıltr sýǵa qoıylady, al ol ishetin sý bolsa adam densaýlyǵyna áser etedi. Biz 200 dana fıltrdiń barlyǵyn osy talapqa sáıkestendirdik. Birden qabyldap aldy», deıdi T.Aıdarhanov platformaǵa shyǵý tarıhymen bólise otyryp.

Saýda platformasy arqyly Qyrǵyz­stan da kompanııa tutynýshysyna aınal­ǵan. Jalpy alǵanda, halyqaralyq plat­for­manyń arqasynda 10-20 myń dol­lardyń eksportyn jasaǵan.

Qazir Alibaba.com marketpleısinde 230 myń «altyn» jetkizýshi, 5 900 ishki sanat, 200 mln-nan asa taýar bar. Kún sa­ıyn platformada satyp alýshylardyń 400 myńnan asa suranysy ornalastyrylady.