Syrdarııa boıyna, kól tabandaryna qaýlap ósip, ózimiz órtep tastaıtyn qamys ózge elde qadirli dep kim oılaǵan? Ras, kezinde bul jaryqtyqty úı qurylysyna paıdalandy, tipti yza teppeý úshin irgetastyń astyna tastaǵandardy da kórgenbiz. Qazir jigit aǵasy jasynan asyp bara jatqan zamandastarymyz qoly tilimdelip, talaı márte baý-baý qamys orǵan shyǵar-aý.
Qazir Qytaı – osy qamyspen talaı eldi qamtamasyz etip, sodan qyrýar paıda taýyp otyrǵan álemdegi birden-bir memleket. Keshegi pandemııada syrtpen baılanys toqtap, kúlli Eýropa toqtaýsyz jetip turǵan qytaı qamysyn tappaı, jan-jaqqa suraý sala bastapty. Osy sátte Qazaly qamysy álem naryǵyna shyǵa keldi.
Árıne, qaı is te birden kóshin túzep ketpeıtini anyq qoı. Qazaly qamysyn shetelge shyǵarǵan Venera Taılaqbaevaǵa eń áýeli aǵylshyn tilin jetik biletini paıdasyn tıgizdi. Saýdada dostyq bolmaıtyny ras, til bilmeseń, iskerlik baılanysqa adal degen sheteldikterdiń ózi san soqtyryp ketýi múmkin.
– Internetti sharlap otyryp osyndaı bir erekshe suranysqa kózim tústi. Sosyn taýardyń ár eldegi baǵasyna taldaý jasadyq. Osylaısha, alǵashqy ónimdi Germanııaǵa saraptamaǵa jiberdik. Biz qamystan qutylǵymyz kelse, shyrpy tıgizip, lap etkizip sharýany áp-sátte sheshe salamyz ǵoı. Nemisterde synaqtan ótpegen taýar ýtılızasııaǵa jiberiledi eken. Qamys tasyǵan kólikti jaldaý men jaramaǵan jaǵdaıda qamysty joıýdy qosqandaǵy shyǵynymyz 5 mln teńgeniń ústine shyqty. Nar táýekelmen bastaǵan tirligimiz ońǵa basyp, nemister bizdiń qamystyń sapasy óte joǵary ekenin habarlaǵanda arqamyzdan aýyr júk túskendeı boldy. Osydan keıin Germanııamen qatar, Nıderland, Danııa, Fransııa, Polsha, Belarýs memleketterine ónim jónelte bastadyq, – deıdi Venera.
Qazir biz baspanany da, basqa ǵımaratty da eýropalyq úlgide salyp, búkil kerekti jabdyǵyn sol jaqtan tasyp áýrege túsip júrmiz. Al shetelińiz odan áldeqashan bas tartyp, tabıǵı materıaldarǵa kóshe bastapty. Mysaly, Qazalynyń qamysy kóp elde úı shatyryn jabýǵa jumsalady eken. Qalaýyn tapsa, odan bıootyn óndirýge de bolady. Shaǵyn aýylǵa jylý men jaryq beretin qazandyq jasaýdyń da joly bar.
Qamysty kádege jaratyp jatqandar qataryna Túrkııa, Rýmynııa, Reseı men Ýkraına bar. Sońǵy ekeýinde qazirgi jaǵdaıǵa baılanysty óndiris ýaqytsha toqtap tur. Al Syr qamysy saýdaǵa shyqqaly beri basqa memleketterdiń ónimderine suranys azaıypty.
– Buryn kim bilgen, qamystyń da sapasy ósken topyraǵyna baılanysty bolady eken. Tushy sýy bar óńirde óskeni borpyldaq bolyp qurylysqa jaramaıdy eken de, bizdegideı tuzdy topyraqtan óngeni qatty bolady eken. Sheteldikter bizdiń jumyspen tanysýǵa kelgende osyndaı tabıǵı materıaldyń ortasynda otyryp, qurylysty eýro stılde salatynymyzǵa tańǵalyp ketedi, – deıdi V.Taılaqbaeva.
«Azııa qamys» seriktestigin quryp, óńirde joq tyń kásipti bastaǵan keıipkerimizdiń arqasúıeri azamaty – Raıysbek Aıapbergenov. Erli-zaıypty ekeý buryn temirjol salasynda eńbek etken. Bar tehnıkanyń tilin biletin Veneranyń kóksegeni teplovoz mashınıstigi edi. Júk kassıri bolyp 14 jyl jumys istegen kelinshektiń kásibi bir kúnde ózgerip shyǵa keldi. Qazir Raıysbek qamys shabý, jınaý sekildi sharýamen aınalyssa, Venera sheteldiktermen baılanys ornatyp, ónimdi jetkizý jaǵyn qolǵa alǵan. Tynymsyz izdenistiń arqasynda oblystaǵy Jalaǵash aýdany men Balqash, Astana men Atyraý óńirlerinen seriktester tapty.
Bulardyń kásibi týraly habar taraǵaly beri Qaraǵandy men Astanadan habarlasyp, qurylysqa qamysty qoldaný tásilin suraǵandar bolypty. Saq monshasyn salyp jatqandar da keńes surap otyr. Munyń jaıyn jaqynda Qazalyǵa keletin Germanııa mamandary túsindiredi.
Venera osy kásipten jylyna 1-2 mlrd teńge tabys tabýǵa bolatynyn aıtady. Biraq ol úshin jer kerek. Seriktestik ornalasqan Káýkeı aýylynyń aýmaǵynan jer alyp, kásibin keńeıtkisi keledi. Qyzyldyń qumyna qaraı Qýańdarııa arqyly kúrishtiń qashyrtqy sýy jınalatyn aýmaqtan jer surap, bıznes-josparyn da usynyp qoıdy. Aldaǵy josparynda qamystan kómir shyǵarý bar. Shatyrdan bólek, qamystan nemis tehnologııasymen jıhaz jasaıtyn materıal shyǵarǵysy keledi.
On balasyn eńbekke tárbıelep otyrǵan Venera ózgelerge kómek kórsetip, jurtty jaqsy iske uıystyryp otyr. Qazir mekemede Káýkeı aýylynyń on shaqty turǵyny jumys istep júr. Maýsym kezinde olardyń qatary eselep artady. Olar qamysty qysta, aıazdy kúnderi qatty kezinde shaýyp, qurǵaq jerde saqtaıdy. Ońaı jumys emes, biraq beıneti aqtalyp, táp-táýir tabys taýyp júr. Seriktestikte qamys oratyn sheteldik tehnıka bar. Qoldaý bolsa, tyń óndiristiń órisi keńeıip keter edi.
Qyzylorda