Daralana almaǵan dúbirli doda

Shyny kerek, 10-oryn – biz kózdegen meje emes edi. Otan­dyq tatamı sheberleriniń bul kór­setkishine osy salanyń basy-qasynda júrgen basshylar men mamandardyń ǵana emes, qatar­daǵy qarapaıym kórermender­diń de kóńili tolmady.

Qytaıda 14 balýanymyz baq synady. Solardyń arasynan eń úzdik nátıjege 48 kg sal­maq­taǵy Ábıba Ábýjaqynova qol jetkizdi. Barlyq qarsylasyn qapy qaldyryp, aqtyq synǵa deıin alqynbaı jetken qazaq qyzy fınalda Japonııanyń myq­tysy, úsh dúrkin álem chempıony, Azııa oıyndarynyń jeńimpazy Masýmı Sýnodadan aılasyn asyra almady. Dál sol jarystyń alǵashqy kúni Maǵjan Shamshadın qola medal ıelendi. Qazaq balýanynyń álem chempıonaty, Azıada men qurlyq birinshiliginiń qola júldegeri Lı Harımge ǵana áli jetpedi. Úshinshi oryn úshin tartysta Maǵjan tájikstandyq Mehzod Sýfıevti san soqtyrdy.

Kelesi kúni 63 kg Esmıgúl Kýıý­lova men 81 kg Abylaıhan Ju­banazar jeńis tuǵyryna kó­terildi. Ekeýine de qola medal buıyrdy. Bul – Esmıgúldiń asa ­iri dodalardaǵy tyrnaqaldy ta­by­sy. Úshinshi kúni 100 kg sal­maq­taǵy Nurlyhan Sharhan­nyń ójettigi men tabandylyǵyna, qaısarlyǵy men jankeshtiligi­ne súısindik. Tusaýkeser kezde­sýin­de Bahreınniń týy astynda óner kórsetetin sheshen jigit Zelımhan Bashaevtan basym túsken ol, ile-shala Japo­nııa­nyń juldyzy, Tokıo Olım­pıa­­dasynyń jeńimpazy, 2017 jylǵy álem chempıonatynda al­tyn jáne 2019 jylǵy jarys­ta qola medal alǵan Aaron Volftiń aıaǵyn kókten keltirdi. Bul – Sharhannyń sporttyq man­sa­byndaǵy eń jar­qyn jeńis. Jar­tylaı fınalda qandasymyz byl­tyr álem chempıony, bıyl tek úzdikter ǵana bas qosqan Mas­ters týrnırinde top jarǵan ózbekstandyq Muzaffarbek Toroboevtan utyldy. Qola medal úshin básekede Nurlyhan Koreıa balýany Von Chon Hýndy ıpponmen jeńdi.

Qytaıda qurlyq chempıony Danııar Shamshaev (73 kg) pen Azııa oıyndarynyń jeńimpazy Dıdar Hamzaǵa (81 kg) zor senim art­qan edik. Biraq Hanchjoýda ekeýi de óte sylbyr kúresti. Esh nátı­je bermeıtin ádis-tásildi qaıta-qaıta oryndap, bosqa aram­ter boldy. Tanymal balýandar­dyń bo­ıynan jeńiske degen qul­shy­nys­ty baıqamadyq. Kózderin­de ­ot joq. Kúsh-qýattary kem. Tata­mıde jaıbaraqat júrip, sonyń sal­darynan jeńilistiń kermek dá­min tat­ty. Iri dúrmekterde áb­den ysylǵan Ǵusman Qyrǵyzbaev ­(66 kg) pen Ǵalymjan Qyryqbaı­dan da (+100 kg) qaıyr bolma­dy. Sol sekildi Ǵalııa Tynbaeva (52 kg), Sevara Nyshanbaeva (57 kg), Anastasııa Maıakova (70 kg), Arýna Jangeldına (78 kg) jáne Kámıla Berliqash ta (+78 kg) senim údesinen shyǵa almady.

Hanchjoýda bir altyn alma­ǵan­nyń saldarynan jalpy esepte 10-orynda qalyp qoıdyq. Buǵan deıingi Azııa oıyndary­nyń birde-bireýinde dál osylaı tómendemegen edik. Alysqa barmaı-aq, sońǵy úsh jarysty alaıyq. 2010 jyly Gýanchjoýda Japonııa (7 altyn+5 kúmis+3 qola), Koreıa (6+3+5), Qytaı (2+1+4), О́zbekstan (1+3+3) jáne Mońǵolııaǵa (0+1+5) jol berip, ­altynshy orynǵa taban tiredik. 2014 jyly Inchhonda úz­dik tórttik­tiń qatarynan kó­rin­dik. Atalǵan jarysta jer­les­terimizge 6 (1+2+3) júl­de bu­­ıyrdy. Aldymyzda – Ja­po­nııa (6+4+5), Koreıa (5+2+8) jáne Mońǵolııa (3+3+3) quramalary. 2018 jyly Dja­kartada 5 ret (1+1+3) jeńis tuǵyryna kóterilip, úshinshi sa­tyǵa jaıǵastyq. Indonezııa astanasynda Japonııa (9+3+1) men Koreıanyń (4+6+3) dzıýdoshylary aldymyzdy orady.

Bıylǵy Azıadada ádettegideı Japonııaǵa (5+3+2) teń keler komanda tabylmady. Kúnshyǵys eliniń ókilderi Hanchjoýda aralas quramda óner kórsetkeni­men, olardy eshkim tuǵyrdan taı­dyra almady. О́zbekstannyń da (3+2+4) qarqyny óte kúshti boldy. Quramynda Olımpııa oıyndary men álem chempıonattarynda júlde alǵan bedeldi balýandary bar komanda ekin­shi oryndy ıelendi. Taıpeı (2+0+0) úzdik úshtikti túıindese, tór­tin­shi jáne besinshi satylarǵa Koreıa (1+2+6) men Qytaı (1+2+3) turaqtady.

Jaraıdy, Japonııa men Ko­reıada kúrestiń bul túrinde je­ńis­pen órilgen baı dástúr bar deıik. Sol sebepti de alpaýyttardan qalyp qoıǵanymyzǵa asa kúıine qoımadyq. Qytaıdyń da jaıy belgili. О́zbekstan men Taıpeı­den chempıondar jylda shyǵady. Olar dzıýdoǵa myqtap den qoı­ǵan. Al osydan birer jyl bu­ryn ǵana qalyń toptyń arasyn­da júrgen BAÁ (1+1+3), Tájik­stan (1+1+1) jáne Qyrǵyzstan (1+0+0) quramalarynan qalyp qoı­ǵanymyz, tipti, uıat jaǵdaı boldy.

BAÁ óz komadasyn kileń le­gıo­­­nerlerden jasaqtady. So­lar­­dyń arasynan sýyrylyp shyqqandary da bar. Daǵystandyq Magomedamar Magomedomarov (+100 kg) bas júldeni oljalady. Mońǵolııalyq Bıshrel­tıın Horloodoı (52 kg) kúmispen kúp­telse, Narmandah Baıanmuńh (66 kg) qolaǵa qol sozdy. Máskeýde týyp-ósken armıan ultynyń ókili Aram Grıgorıan (90 kg) men ıngýsh Jafar Kostoev (100 kg) úshinshi satyǵa taban tiredi.

Tájikstanda 81 kg salmaq dá­rejesinde kúresetin Somon Mah­­­madbekov esimdi qarýly jigit bar. Jasy 24-te. Pamır taýy­­nyń ete­ginde azamat soǵysynyń oty ór­shigen tusta Mahamadbekov­ter otbasy Taýly Badahshan aıma­ǵynan sonaý Sibirge kóship baryp, Irkýtsk qalasynan pana tapty. Sol jerde Somon jaryq dúnıeniń esigin ashty. Bala kezi­nen dzıýdomen shuǵyldanǵan ol ýaqyt oza eleýli tabystarǵa qol jetkizdi. Tájikstan quramasy sapynda Mahamadbekov 2021 jyly Bishkektegi Azııa chempıonatynda qola medaldy moınyna ilse, 2022 jyly Astanada kúmiske qol sozdy. Mine, endi Azııa oıyndarynda bas júldeni oljalady.

Keıingi jeti-segiz jylda Qyr­ǵyzstanda grek-rım jáne áıel­der kúresi keremet qarqynmen damyp keledi. Áli esimizde ǵasyr­lar toǵysynda Sıdneıde alaýy tutanǵan Olımpııa oıyndarynda qyrǵyz eliniń týy astynda óner kórsetken qazaqtyń uly Aıdyn Smaǵulov qola medal ıelenip, Alataýdyń arǵy betindegi kórshilerimizdi qýa­nysh pen shattyqqa bóledi. Sodan beri atalǵan memleketten dál son­daı bıikke kóterilgen birde-bir tatamı sheberi shyqpady. Desek te, sońǵy kezderi ilge­ri­leý baıqaldy. Hanchjoýda 90 kg salmaqta kúsh synasqan 25 jastaǵy Erlan Sherov bas júl­deni qanjyǵasyna baılady. Jar­tylaı fınalda ol Tokıo Olım­pıadasynyń qola júlde­geri, álem jáne Azııa chempıony, ózbek­standyq Davlat Babonovtan basym tústi. Er minezdi Erlan­nyń jalǵyz júldesiniń arqa­syn­da qyr­ǵyzdar jalpykomanda­lyq esepte qazaqtardan ozdy. Bul – Qyrǵyzstan dzıýdoshy­­­lar­y­nyń Azıadadaǵy alǵashqy altyny. Sondaı-aq bul jarysta jerlesterimiz Mońǵolııadan da (0+2+4) qalyp qoıdy.

Mine, osylaı tizbekteı bersek, el sportynyń olqy soǵyp turǵan tustary az emes ekeninen anyq ańǵaramyz. Endi birer kúnnen keıin erkin, áıelder jáne grek-rım kúresiniń sheberleri bozkilemge shyǵady. Bul jarys­tarda da básekelestik óte kúshti bolmaq. Ár jekpe-jekte jeńiske jetip, jeńis tuǵyryna kóterilý úshin aıanbaı aıqasý qajet. О́ıt­keni sary qurlyqtyń eń beldi balýandary bas qosatyn jarys­ta úzdikterdiń qataryna qosylý ońaı sharýa emes. Azıadada altyn alý – tek myqtylardyń myq­tysynyń ǵana qolynan kele­tin is. Sol «shaıqasqa» Qazaq eli­niń órenderi daıar ma? Ony Hanch­joýdyń bozkilemi kórsetedi!