Dinaralyq suhbat – tatýlyq pen kelisim negizi

Dinı qaıshylyqtardy eńsergen jıyn

Beıbitshilik jáne kelisim saraıyn­da ótken is-sharaǵa ıslam, hrıs­tıan, ıýdaızm, býddızm, ındýızm, daosızm, sıntoızm, taǵy basqa dinder men halyqaralyq uıymdardyń ókilderi qatysty. Otyrysty ashqan Senat tór­aǵasy – Álemdik jáne dástúrli dinder kósh­basshylary sezi hatshylyǵynyń basshysy Máýlen Áshimbaev Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń kezdesýge qatysýshylarǵa arnaǵan úndeýin oqyp berdi. Memleket basshysy 20 jyldyń ishinde sezd dinaralyq tatýlyq pen kelisimdi nyǵaıtýǵa jáne toleranttylyq pen ózara qoldaý ıdeıalaryn dáripteý­ge úles qosqanyn, sondaı-aq mańyzdy álemdik túıtkilderdiń sheshimin tabýǵa yqpal etkenin atap ótti.

Senat tóraǵasy Máýlen Áshimbaev óz sózinde dıalog alańynyń biregeıligine nazar aýdaryp, sezge bedeldi saıası jáne qoǵam qaıratkerleri men halyqaralyq uıym basshylarynyń qatysýy úlken mańyzǵa ıe ekenin aıtty.

– Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev BUU Bas Assambleıasynyń 78-ses­sııasynda Qazaqstan óziniń ult­tyq múddesin kózdeı otyryp, ózekti halyq­aralyq máselelerdi sheshýdiń únemi beıbit jolyn izdeıtin memleket ekenin atap ótti. Bizdiń el dinaralyq jáne kon­fessııaaralyq dıalogti beıbitshilik pen kelisim mádenıetiniń ajyramas ból­shegi retinde dáripteıdi. Qazirgi tańda arandatýshylardyń ózderiniń teris pıǵyl­dary úshin dinge senýshilerdiń dinı nanym-senimine manıpýlıasııa jasaýy úlken alańdaýshylyq týdyrady. Qasıetti kitaptardy órteý, dinı rámizderdi qorlaý – halyqtar men dinder arasyndaǵy dushpandyqty qozdyratyn vandalızm. Memleket basshysy aıtqandaı, mundaı taǵylyq áreketterden sóz bostandyǵynyń nyshany bilinbeıdi. Sondyqtan biz aıtqan qundylyqtar beıbitshilikti jáne jańa álemdik tártiptiń berik negizin qamtamasyz etedi. Bul máseleni sheshý jolynda álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylary óte mańyzdy ról atqarady, – dedi Máýlen Áshimbaev.

Senat tóraǵasy atap ótkendeı, myz­ǵymas rýhanı jáne adamgershilik qundy­lyqtar, toleranttylyq pen dıalog máde­nıeti qazirgi qoǵamnyń irgeta­sy bolýǵa tıis. Naqty aıtqanda, bul ba­sym­­dyqtar Álemdik jáne dástúr­li dinder kóshbasshylarynyń VII sezi­niń qo­rytyndy deklarasııasyn­da kórsetilgen jańa álemdik tártiptiń negizin qa­lyp­tastyrýy kerek. Sol arqyly forým ashyq ári ádil dinaralyq dıalog alańy retinde álem damýynyń ózekti máselelerin jan-jaqty talqylaýǵa jáne daý-janjaldardy ózara syılastyq pen túsinistik negizinde sheshýge shaqyrýǵa múmkindik beredi. «О́rkenıetter qaqty­ǵysy» men dinı qaıshylyqtar qaýpin eńserýge yqpal etý sezdiń mańyzdy úlesi ekenin aıtty.

– Álemdik dinder kóshbasshylary áldeneshe qaıtara atap ótkendeı, myz­ǵymas rýhanı jáne adamgershilik qundy­lyq­tar, toleranttylyq pen dıalog máde­nıeti zamanaýı qoǵamnyń irgetasy bolýy kerek. Osy qundylyqtar ǵana beıbit­shilikti jáne jańa dúnıejúzilik tártip­tiń negizin qalaıdy. Osy oraıda Qazaq­stan Prezıdenti halyqaralyq qaýipsiz­diktiń berik júıesin jasaý maqsatynda beıbitshilikke úndeıtin jańa ǵalamdyq qozǵalys qurý bastamasyn kótergen bolatyn. Bul úrdiske álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń qosar úlesi zor. Sondyqtan elimiz qazirgi tańda álemdik qaýymdastyq betpe-bet kelip otyrǵan kúrdeli problemalardy sheshý úshin dinı kóshbasshylardyń kúsh-jigerin biriktirý isin budan ári de jalǵastyra berýge nıetti, – dedi Senat tóraǵasy.

 

О́rkenıetter arasyndaǵy syndarly dıalog

Budan keıin Mádenıet jáne aqpa­rat mınıstri Aıda Balaeva sóz alyp, jıynǵa qatysýshylarǵa osyndaı irgeli otyrysqa arnaıy kelgeni úshin alǵysyn jetkizdi. Sala basshysynyń aıtýynsha, jıylǵandardyń kópshiligi 20 jyl boıy Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleri seziniń jumysyna udaıy qol­daý kórsetip keledi. Hatshylyq ınstı­týty­nyń qurylýynyń basy-qasynda júrdi.

– Búgingi kezdesýge qatysý arqyly sezge zor qoldaý kórsetip otyrsyzdar dep bilemiz. Sizderdiń kúsh-jiger­lerińizdiń arqasynda sezdiń bedeli men yqpaly artyp keledi. Buǵan deıingi sezderden aıtarlyqtaı erekshe bolǵan VII sezdiń ótkenine bir jyl toldy. Sezd jumysynyń árbir kezeńinde jańa ıdeıa­lar men bastamalar usynatynyn atap ótkim keledi. Olar dinaralyq sammıttiń qorytyndy qujattarynda – álem el­deri­niń azamattaryna, halyqtary men úki­metterine arnalǵan deklarasııalar men úndeýlerde kórinis tapty. Atalǵan bastamalar onyń jumysyna erekshe mán beredi.

Osy oraıda, sońǵy sezdiń dekla­rasııasyn erekshe atap ótkim keledi. Onyń ereksheligi sol, deklarasııany ázirleýge din qaıratkerleri atsalysty. 35 tarmaqtan turatyn qujatta Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń sezi dinder, mádenıetter men órkenıetter arasyndaǵy ózara dıalog pen beıbitshilik jolyndaǵy turaqty qyzmetin jalǵas­tyrý­ǵa tıis ekeni atap kórsetilgen. Osy dek­larasııany qabyldaý arqyly VII sezd qatysýshylary beıbitshilik pen tu­raqtylyqty nyǵaıtýǵa, sondaı-aq mem­leketterdi ekstremızm men terro­rızmniń zorlyq-zombylyǵyna ushyraǵan adamdarǵa kómek kórsetýge shaqyrý nıetin bildirdi, – dedi A.Balaeva.

Mınıstrdiń sózine súıensek, VII sez­­diń qorytyndy qujaty úkimet­terge, saıası kóshbasshylarǵa, halyqara­lyq uıymdarǵa nusqaýlyq bola alady. Onda irgeli máseleler qamtyl­ǵan. Son­daı-aq sala basshysy dek­la­rasııa mátini Qazaqstannyń shetel­degi mekemelerinde, BUU, IýNESKO, TMD sııaqty halyqaralyq uıymdar­dyń barlyq veb-saıttarynda ornalas­tyrylǵanyn jetkizdi. Qujat VII sezdiń qatysýshylaryna jiberilgen. Olar da ony ózderiniń ınternet-portaldarynda ornalastyrdy.

– Keshe Jumys tobynyń otyrysy ótip, onda VII sezd qorytyndysy bo­ıynsha aıtylǵan ıdeıalar men deklarasııa­ny ilgeriletý boıynsha mazmundy pikir almastyq. Qatysýshynyń bári ótken rýhanı forýmnyń álemdik qoǵamdastyq arasynda keń qoldaý tapqanyn atap ótti. Sonymen qatar halyqaralyq uıym­dardyń ókilderi men yqpaldy saıası qaıratkerler forým týraly oń pikirin bildirdi. Sońǵy sezdiń ıdeıalary men deklarasııasyn ilgeriletýdiń mańyzdy aspektisi – halyqaralyq qoǵamdastyqtyń konfessııaaralyq dıalogten habardar bolýy. Sondyqtan da Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylary sezi­niń ıdeıalary jahandyq aqparattyq keńistikte keńinen taraldy.

Bıyldyń ózinde 4 myńnan asa ártúrli materıal jaryq kórdi. Sonyń ishinde «Euronews», «BBC», «CNN», «Bloomberg», «Washington Post», «Al Jazeera», «Xinhua», «Vaticannews» sekildi bedeldi sheteldik buqaralyq aqparat quraldarynda jarııalandy. Sezd maqsattary men ıdeıalaryn elderińizde keńinen nasıhattaýǵa atsalysqandaryńyz úshin XXI hatshy­lyqqa qatysýshylarǵa alǵysymdy bil­dirgim keledi. Sezderdiń belsendi qaty­sý­­shysy retinde tájirıbelerińiz mol. Ha­lyq­aralyq qoǵamdastyqta beıbit­shilik pen kelisimniń damýyna yqpal etken byltyrǵy dıalog alańynyń kýási boldyńyzdar.

Is-sharanyń dıalogtik alańynyń ıdeıalary men sheshimderin halyqaralyq deńgeıde ilgeriletý jáne tanymal etý aıasynda byltyr sheteldik seriktestermen – Túrkııadaǵy Islam Yntymaqtastyǵy Uıymy janyndaǵy Islam tarıhy, óneri jáne mádenıetin zertteý ortalyǵymen, Pákistandaǵy Islamabad halyqaralyq ıslam ýnıversıteti, Italııadaǵy, Iz­raıl­degi, Úndistandaǵy ozyq joǵary oqý oryndarymen birlesip 5 halyqaralyq dóńgelek ústel ótkizildi, – dedi A.Balaeva.

Sóz sońynda Mádenıet jáne aqparat mınıstri atalǵan jıyndardy ótkizýge sezge qatysýshylar qoldaý kórsetkenine nazar aýdardy. Onyń aıtýynsha, qazirgi tańda álem únemi ózgerý ústinde jáne únemi jańa syn-qaterlermen betpe-bet kelip otyr. «Sondyqtan sezdiń jáne hatshylyqtyń aldaǵy jumysy dıalogti nyǵaıtýǵa jáne búkil álemde birlik pen kelisimdi saqtaýǵa baǵyttalýǵa tıis. Kele­shekte sezd deklarasııasy men ıdeıa­laryn ilgeriletý boıynsha jumys­ty jal­ǵas­tyratynymyz sózsiz», dedi A.Balaeva.

 

Dúnıeni qaqtyǵystan qutqarýymyz kerek

Jıyn barysynda sóz alǵan shetel­dik jáne otandyq din kóshbasshylary yntymaq pen aýyzbirlikke shaqyrǵan forýmnyń ereksheligine nazar aýdaryp, dinder men mádenıetter arasyndaǵy ózara túsinistikke jáne kelisimge qol jetkizý úshin dinı jáne saıası kóshbasshylardyń kúsh-jigerin biriktirýdiń mańyzdylyǵyn atap ótti.

Dúnıejúzilik ıslam lıgasy bas hatshysynyń orynbasary Abdýrah­man bın Abdýllah ál-Zaıdke berildi. Sózin «bismillámen» bastaǵan meıman Qazaqstan Senatynyń tóraǵasy Máý­len Áshimbaevqa, Álemdik jáne dástúr­li dinder kóshbasshylary sezi hat­shy­lyǵyna osyndaı irgeli jıyn uıym­dastyrǵany úshin alǵys aıtty. О́z kezeginde spıker Dúnıejúzilik Islam lıgasy bas hatshysy Muhammed bın Ab­dýlkarım ál-Issanyń sálemin jetkizip, quttyqtaý hatyn oqyp berdi.

«Men Dúnıejúzilik ıslam lıgasynyń bas hatshysy jáne Musylman ǵula­ma­lary uıymynyń tóraǵasy, doktor Muhammed bın Abdýlkarım ál-Issa­nyń sálemin qýanyshpen jetkizýge ruqsat etińizder. Asa mártebeli sheıh Qazaq­standaǵy Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleri seziniń tabysty ótýine tilektestigin bildirdi.

Dúnıejúzilik ıslam lıgasy Qazaq­standa ótetin Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleriniń sezine qatysý qur­metine ıe. Atalǵan alań qazirgi ǵasyrdaǵy eń tıimdi bastamalardyń birine aınalyp otyr. Men túrli din ókilderiniń basyn qosqan, zamanaýı shaharda ótken irgeli sezge úsh márte qatysqanymdy maqta­nysh­pen aıtamyn», dedi ál-Zaıd.

Baıandamashy Álemdik jáne dástúr­li dinder kóshbasshylary sezine qatysý­­shylar jahandyq beıbitshilikke qamqor­lyq jasaýdy ár jıynda qaıtalap aıtyp kelet­inine nazar aýdardy. Tamyry tereńge ket­ken qaqtyǵystardy sheshe alatyn, ortaq adamı qundylyqtardy nyǵaı­tatyn kóz­qa­rastar men qazirgi jaǵdaılarǵa qatys­ty ustanymdy ınnovasııalyq jobalar túrinde ilgeriletý qajet ekenine toqtaldy.

«Mundaı qadam jahandyq másele­lerden týyndaǵan planetamyzdyń ózekti túıtkilderin sheshýde yntymaqtastyq jasaýǵa, dıalog qurýǵa jol ashady. Bul ashy shyndyq 139 eldegi myńnan asa ǵulama, zııaly top ókilderi, dinı toptar men múftıdiń ortaq kelisimimen qabyl­danǵan Mekkeniń tarıhı jarǵysynda túsin­dirilgen. Oǵan Qasıetti eki meshit­tiń qamqorshysy korol Salman ben Abdýlazız ál-Saýd jáne Saýd Arabııa­synyń taq murageri ári premer-mınıstri hanzada Muhammed ben Salman qoldaý kórsetti.

Hrıstıan jáne evreı kóshbasshylary jarǵy mazmunyna nazar aýdaryp, onyń mańyzyn moıyndady. Sonymen qatar onda ortaq dinı jáne adamı qundylyqtar aıtylǵandyqtan, evangelııalyq jetek­shiler Dúnıejúzilik ıslam lıgasyn bas­ty odaqtasy dep moıyndap, jarǵynyń artyqshylyǵyn jetkizdi. Sezd jumysy da 2022 jyldyń qyrkúıeginde jetinshi ret jarııalanǵan Mekke jarǵysyn joǵary baǵalady.

Mekke jarǵysynyń 6 qaǵıdasynda bylaı delingen: «О́rkenıetti mádenı dıalog – toleranttylyq pen túsinistikke qol jetkizýdiń, qaýymdyq baılanys­tardy tereńdetýdiń jáne qatar ómir súrýge kedergilerdi jeńýdiń eń tıimdi joly. Biz basqanyń zańdy quqyqtary men ómir súrý quqyǵyn moıyndaımyz jáne qurmetteımiz. Biz syńarjaq kózqarastardy, tarıhı dushpandyqty, qastandyq teorııalaryn jáne jappaı synǵa alýdan bas tartamyz», dedi ál-Zaıd.

Bas hatshynyń orynbasary eń aldymen adamı qundylyqtar, qajyrly eńbekke basymdyq berýdiń mańyzyn atap ótti. Osyǵan baılanysty jahandyq máselelerdi sheship, álemdi shartaraptyń túkpir-túkpirinde burq ete túsetin qaq­­tyǵystardan qutqarý maqsatynda aq­pa­rattyq-nasıhattaý jumystaryn júr­gizýdi usyndy.

«Osylaısha, jantúrshigerlik ahýal­ǵa ushyramas úshin ıadrolyq qarý qol­daný qaýpin seıiltip, adamzatqa ınves­tı­sııa salǵanymyz jón. Bul álem taǵ­dy­ryna áser etedi. Dúnıejúzilik arab lıgasy joıqyn soǵystardy toqta­týǵa shaqyramyz. Mem­leketterdi qaqtyǵystardy sheshýde dıalog pen túsinistikti tańdaǵan Qazaqstannan úlgi alýǵa úndep, ıadrolyq qarýdan bas tartýdy usynamyz. Tarıhı ustanymy úshin Qazaqstan bıligi men halqyna alǵys aıtamyn.

Sezd barysynda álemdik jáne dás­túrli dinder kóshbasshylary dinge qatys­­­ty shyndyqty jasyrǵan joq. Jınal­­ǵandar din beıbitshilik ornatýǵa arnal­ǵanyn, ekstremızmge, oǵan qatysty qaı­ǵyly oqıǵalarmen baılanysty emesin biraýyzdan moıyndaıdy.

Qorytyndylaı kele, Qazaqstan Res­­pýb­lıkasynyń Prezıdenti, Asa már­tebeli Qasym-Jomart Toqaevqa sezdi uıymdastyrýdaǵy kúsh-jigeri jáne Bas hatshylyqtyń jumysyn birneshe jyl boıy tabysty úılestirgeni úshin alǵys aıtamyn», dedi ál-Zaıd.

Korol Hamadtyń Beıbit qatar ómir súrý jahandyq ortalyǵynyń Qamqor­shylar keńesiniń tóraǵasy Sheıh Abdalla ben Hamad Ál-Halıfa osy kez­desýge shaqyrǵany úshin forým uıymdas­tyrý­shylaryna alǵysyn jetkizip, Bahreın Koroldigi Qazaqstanmen aradaǵy jaqyn qarym-qatynasty maqtan tutaty­nyn jetkizdi. Toleranttylyq pen beıbit­shilikke umtylý adamzattyń baqytty ǵumyr keshýine degen senimdi arttyratynyn atap ótken ol qazirgi kúni álem betpe-bet kelip otyrǵan problemalardyń qıynshylyǵy ózara senimniń joǵalýy, tózbeýshilikke shaqyrý, rasızm, jekkórý men dıskrımınasııa saldarynan odan saıyn kúsheıgenin aıtty.

– Yntymaq pen aýyzbirshilik rýhynda ótip jatqan bul forým álemniń túzý joldan shyǵyp ketpegenin jáne pikir alýandyǵyn jeńýge, bólinýshilikke toqtaý salýǵa múmkindik beretin jańa izgilik erejelerin ornatýǵa senim bar ekenin kórsetedi. О́zara tózimdilik beı­bit­­shilikke bastaıdy. Al oǵan dinı kóshbas­shylar shaqyrady. Árbir dindi ustaný­shylar ózara qurmetti taratý maq­satynda olardyń shaqyrýyna ilesýleri qajet. Senim – biz úshin qıyndyqtarǵa qarsy kúresýge jáne ony jeńýge múmkindik beretin turaqty qýat kózi. Qazirgi kúni biz zorlyq-zombylyq pen aýyrtpa­shy­lyq­tardyń jolyn kesý úshin jańa, tıimdi joldardy izdep jatyrmyz. Ol úshin beıbitshilik mádenıetin taratý, senim men múmkindikterimizdi nyǵaıtý, turaqtylyq pen qaýipsizdikti saqtaý úshin ózara qarym-qatynas dıplomatııasyn arttyrýymyz kerek, – dedi bahreındik qonaq.

Kelesi kezekte Izraıldiń Bas Ash­kenazı ravvınatynyń jeke keńes­shisi Joel Adler sóz sóıledi. Ol Qazaq­stan tarapyna jyly jáne qamqor qonaq­jaılylyǵy úshin alǵys aıttty. Astanaǵa ekinshi ret kelip otyrǵanyn, shahardyń qatty áser etkenin, sezd jaǵymdy jáne este qalarlyq oqıǵa bolǵanyna rızashylyq bildirdi.

«Bul sezdiń maqsaty – ózara túsinis­tikke járdemdesý jáne álemdegi beıbit­shilik pen kelisimge úles qosý úshin álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylaryn biriktirý. Izraılde myńdaǵan beıkúná adamnyń, jazyqsyz qurbandardy, balalar men sábılerdi jerleý rásimin oılap, júregim aýyryp, kózime jas alyp sóılep turmyn. Jaqyndarynan aıyrylyp, jylap-syqtaǵan otbasylar kóp. Olardyń ómiri men bolashaǵy joıyldy», dedi J.Adler.

Baıandamashy shabýyl kúni Ierýsa­lımde bolǵanyn, oqıǵadan qatty sho­shyǵanyn atap ótti. Onyń paıymdaýynsha, shabýyldy uıymdastyrýshylar Islam men Qudaı atyn jamylyp, dinge kir keltirip jatqanyna toqtaldy.

«Eshbir din jáne qandaı da bir dinı ilim mundaı kisi óltirý áreketin quptaı almaıdy jáne qoldamaıdy. Qudaıdy qorlaýy barlyq dinge teris áser etedi, ıaǵnı bul osynda jınalǵannyń bárine qatysty», dedi J.Adler.

Rýhanı kóshbasshylar sezd qatysý­shylarynyń ortaq mıssııasy – beı­bitshilik pen konfessııaaralyq kelisimdi qoldaý úshin forým aıasynda kóteriletin máselelerdiń aýqymdylyǵyn da nazardan tys qaldyrmady.

 

Forým mıssııasynyń ekinshi kezeńi

Otyrys barysynda qatysýshylar Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasymen ázirlengen sezdiń 2023-2033 jyldarǵa arnalǵan damý tujyrym­damasyn bekitti. Bul qujat forýmnyń BUU ınstıtýttarymen jáne basqa da bedeldi halyqaralyq qurylymdarmen yntymaqtastyǵyn nyǵaıtýdy, sondaı-aq, seriktester sheńberin jáne forým qyzmetiniń geografııasyn keńeıtýdi kózdeıdi.

– Tujyrymdamada forýmnyń aldaǵy jyldardaǵy damý baǵdary qamtylǵan. Ssezd mıssııasyn keńeıtý qujat jobasy­nyń negizgi jańalyǵy ekenin atap ótken jón. Qoǵamnyń senimine ıe, bedeldi din qaıratkerleri álemdik qoǵamdastyqtyń aldynda turǵan jahandyq syn-qater­lerdi eńserýge eleýli úles qosa alady. Kedeıshilik, klımattyń ózgerýi má­se­lelerin sheshýde kúsh jumyldyrý, soǵys­tar men qaqtyǵystardy toqtatýǵa yqpal etý, dıalog jáne ózara qurmet mádenıetin dáripteý baǵyttaryna da serpin beretini anyq. Tujyrymdamada sezd mıssııasyn iske asyrýǵa arnalǵan birqatar jańa tetik pen ınstıtýttar qarastyrylǵan. Sezdiń Izgi nıet elshisi ınstıtýtyn qurý usynylyp otyr. Jas din kóshbasshylarynyń forýmyn jáne basqa da is-sharalardy ótkizý josparlanyp jatyr. Bul Tujyrym­dama Sezdiń aldaǵy jyldarǵa arnalǵan serpindi jáne jasampaz damý vektoryn aıqyndaıdy, – degen Máýlen Áshimbaev qujatta kórsetilgen sezdi damytýdyń negizgi baǵyt­taryna da toqtalyp ótti. «Bul bizdiń forýmnyń aldaǵy jyldardaǵy damý barysyn jańartatyn konseptýaldy qujat. Forýmnyń 2003 jyldan 2023 jylǵa deıingi alǵashqy kezeńinde basty maqsat – kópjaqty dinaralyq dıalogti nyǵaıtý men damytý kózdelgen edi. Búginde biz sezdiń bul bastapqy mıs­sııasy sátti oryndalǵanyn senimdi túr­de aıta alamyz. Aldaǵy jyldary da sezd dinaralyq dıalogti damytý men nyǵaıtý baǵytynda jumys isteı beredi. Sonymen birge biz rýhanı dıp­lomatııanyń orasan zor áleýetin kórip otyrmyz. Endi sezdiń BUU ınstıtýttary­men jáne basqa da halyq­aralyq qurylymdarmen ynty­maqtastyǵyn tereńdetip, seriktester sheń­beri men forýmnyń qyzmet etý jaǵra­pııasyn keńeıtý kózdelip otyr. Sezdiń erikti elshileri ınstıtýtyn engizýdi josparlaımyz, ol rýhanı dıplomatııanyń mańyzdy quraly bolar edi», degen Máýlen Áshimbaev alǵa qoıǵan josparlardyń biri – Jas dinı kóshbasshylar forýmyn ótkizý ekendigin atap ótti. Onyń aıtýynsha, bul bastama rýhanı kóshbasshylar dıalogin urpaqtan-urpaqqa jalǵastyryp, ózara tatýlyq dástúrin saqtaýǵa yqpal etpek.

Sonymen qatar kezdesý barysynda Hatshylyq otyrysyna qatysýshy­lar Qazaqstan Respýblıkasynyń memleket­tik nagradalarymen jáne sezdiń este­lik medaldarymen marapattaldy. Atap aıtqanda, osy dıalog alańynyń qalyp­tasyp, damýyna qosqan úlesi úshin Kavkaz musylmandary dinı basqarmasynyń tóraǵasy Sheıh-ýl Islam Allashúkir Pashazade «Dostyq» ordenimen marapattaldy. Odan bólek, birqatar qatysýshyǵa «Shapaǵat» medali jáne sezdiń Qurmet medali tabys etildi.

Otyrystyń qorytyndysy boıynsha qatysýshylar kommıýnıke qabyldady. Onda sezdiń 20 jyldaǵy tabysty qyzmeti jáne mańyzdy jasampaz róli aıryqsha atap ótilgen. Sondaı-aq qatysý­shylar Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń halyqaralyq qaýipsizdiktiń berik júıesin qurý jáne syn-qaterler men problemalardy eńserý maqsatynda beıbitshilikke shaqyratyn jańa jahandyq qozǵalys qurý týraly ıdeıasyna qoldaý bildirdi. Bul ıdeıany iske asyrý jolynda Qazaqstannyń Shanhaı yntymaqtastyǵy uıymynyń tóraǵasy retinde usynǵan «Ádiletti álem men kelisimdi jaqtaıtyn dúnıejúzilik birlik týraly» bastamasy mańyzdy qadam bolatyny da aıtyldy.

Kezdesýge qatysýshylar sezd hat­shy­lyǵynyń kelesi XXII otyrysyn 2024 jyldyń kúzinde Astanada ótkizý jóninde sheshim qabyldady.

Sonymen birge Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleri seziniń 20 jyl­dyǵy­na oraı arnaıy shyǵarylǵan mereı­toılyq poshta markasyn saltanatty tanystyrý rásimi ótti. 10 myń tıraj­ben shyǵarylǵan marka álemniń fılate­lııalyq katalogterine qosylady.

 

Din yntymaǵyn nyǵaıtatyn keńes

Sondaı-aq elordamyzda Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbas­shylary sezi hatshylyǵynyń HHI otyrysy aıasynda Musylman aqsaqal­dar keńesiniń ókildigi ashylyp, oǵan Par­lament Senatynyń tór­aǵasy – Álem­dik jáne dástúrli dinder kóshbas­shylary sezi hatshylyǵynyń basshysy Máýlen Áshimbaev qatysty.

Saltanatty rásimde Máýlen Áshimbaev uıymnyń Ortalyq Azııadaǵy ókildigin ashý týraly usynysty Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń VII sezinde Ál-Azhardyń Joǵarǵy ımamy, sheıh Ahmed át-Taıeb jasaǵanyn aıtty. Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev bul bastamaǵa qoldaý bildirdi.

– Musylman aqsaqaldar keńesi bar­lyq dindiń yntymaǵyn nyǵaıtýdy kóz­deıdi. Osyndaı bedeldi uıymnyń aımaqtaǵy ókildiginiń Qazaqstanda ashylýy – biz úshin úlken mártebe. Keńes dáripteıtin toleranttylyq, beıbit qatar ómir súrý, ózara qamqor bolý sııaqty qundylyqtar Qazaqstan úshin de mańyzdy basymdyqqa ıe. Aldaǵy ýaqytta sezd hatshylyǵy konfessııaaralyq jáne ór­kenıetaralyq dıalogti halyqaralyq deńgeıde damytý baǵytynda Keńespen birge belsendi jumys isteıdi, – degen Máýlen Áshimbaev jańadan ashylǵan ókildiktiń jumysyna sáttilik tiledi.

Aıta keteıik, Musylman aqsaqaldar keńesi – beıbitshilik pen jahandyq dinaralyq dıalogti nyǵaıtý maqsatymen qurylǵan táýelsiz halyqaralyq uıym. Keńestiń fılıaldary buǵan deıin Shveı­sarııa, Mysyr jáne Marokko elderin­de ashylǵan.

Sonymen qatar búgin Senat tóraǵasy Máýlen Áshimbaev «Somaiya Vidyavihar» ýnıversıtetiniń Kansleri, Indýızm dele­ga­sııasynyń basshysy Samır Shantılal Somaııamen ekijaqty kezdesý ótkizdi.