JAŃAShA OILAP, BATYL QADAMDARǴA BARÝ MINDET

Memlekettik qyzmet: maqsat jáne mansap 2020 STRATEGIIаLYQ JOSPARY: OŃTAILY MEMLEKETTIK BASQARÝDY NEGIZGE ALǴAN JAŃA ONJYLDYQ Elbasy Nursultan Nazarbaev halyqqa jyl saıynǵy joldaýlarynda memleketimiz­diń ótken ýaqyt aralyǵyndaǵy irgeli iste­ri­niń nátıjesin qorytyndylap, memleket aldynda turǵan mańyzdy tapsyrmalardy aıqyndap keledi. Ár Joldaýdyń el ómirindegi eleýli oqıǵaǵa aınalyp júrgendigi de sondyqtan. Qazaqstan qoǵamy úshin strategııalyq máni zor bıylǵy Joldaý da aldaǵy ýaqyt­taǵy baǵyt-baǵdarymyzdy tolyǵymen qam­tıdy. Ol “Qazaqstan – 2030” Strategııa­sy­nyń alǵashqy onjyldyǵyn qorytyndylap, el damýynyń kelesi onjyldyq josparyna qadam basýyn aıshyqtap otyr. Bul oraıda Elbasy Ulttyq kóshbasshy retinde Qazaq­stan qoǵamynyń kúshin el damýyndaǵy naq­ty maqsat-mindetterdi oryndaýǵa baǵyttady. Atalǵan tapsyrmalardyń júzege asý múm­kindigi zor, óıtkeni, olardy oryndaýǵa Qazaqstannyń ekonomıkalyq múmkindikteri de, adam resýrstary da jetkilikti. О́tken on jyl ishinde qabyldanǵan stra­tegııalyq sheshimder elimizdi damýdyń jańa deńgeıine kóterdi. Mundaı jetistikke elimiz “Qazaqstan – 2030” Strategııasyndaǵy ba­sym­dyqtardyń biri – kásibı úkimet qurýdy júzege asyrý arqyly qol jetkizdi. Atalǵan strategııalyq tapsyrma Qazaqstanda mem­le­ket qyzmetin tıimdi iske asyra alatyn qa­zir­gi zamanǵy memlekettik qyzmet qurýdy qarastyrady. Osy oraıda Qazaqstan 1990-jyldardyń sońynan beri memlekettik qyz­met júıesine oń yqpal etken keshendi ákim­shilik reformalardy júzege asyrǵan bola­tyn. Bul oraıda ótken jyldarda Mem­le­ket­tik qyzmet isteri jónindegi agenttik qury­lyp, “Memle­ket­tik qyzmet týraly”, “Jem­qorlyqqa qarsy kúres týraly”, sondaı-aq “Memlekettik qyzmetkerlerdiń Ar-namys kodeksi” sekildi birqatar mańyzdy zańdar qabyldandy. Osyndaı ákimshilik reformalardy tıimdi júrgizýdiń arqasynda búginde Qazaqstanda memlekettik qyzmettiń ońtaıly modelin qalyptastyrý múmkin bolyp otyr. Ta­laptardy oryndaý turǵysynan ol sheteldik balamalardan kem túspeıdi. Buǵan qosa, keleshek damý jolynda da múmkindikteri zor. Halyqaralyq uıymdar men sarapshylardyń baǵalaýynsha, osy salada qazaqstandyq zańnamalar halyqaralyq standarttarǵa birshama jaqyndaı túsken. Munyń basty kórinisi – elimizde mem­lekettik qyzmetke ornalasýdyń konkýrstyq negizde júzege asyrylýy. Ata Zańymyzǵa sáıkes elimizdiń árbir azamaty esh kedergisiz memlekettik qyzmetke ornalasýdyń zańdy quqyǵyna ıe. Atalǵan qaǵıda teń qoljetim­dilik ustanymy dep atalady. Sondaı-aq, Qazaqstanda saıası jáne ákimshilik memlekettik qyzmettiń kadrlyq rezervi jumys isteıdi. Basqarýshy saladaǵy memlekettik qyzmetkerlerdiń jumystan negizsiz shyǵarylýyna jol bermeý zańmen qorǵalady. Memlekettik qyzmetkerlerdi áleýmettik qorǵaý máselesine de basa nazar aýdarylady. Biliktiligimen kózge túsken ma­mandardy qyzmet babymen ósirý qarasty­ryl­ǵan. Osynyń bári memlekettik organ­da­rymyzdyń jumysyn anaǵurlym aıqyn etip, memlekettik qyzmetkerlerdiń kásibıligin arttyrýǵa múmkindik berýde. Búginde kadrlardyń biliktiligin arttyrý máselesin bir júıege keltirip, turaqty ne­gizde júzege asyrmaıynsha, mamandary­myz­dyń kásibıligine qol jetkizýdiń múmkin bol­maıtyny belgili. Bul máselemen QR Prezı­denti janyndaǵy Memlekettik basqarý aka­de­mııasy jáne Ulttyq memlekettik saıasat mek­tebi aınalysady. Buǵan qosa, mem­le­kettik qyzmetkerler qatary “Bolashaq” baǵdarlamasy boıynsha bilim alǵan jas mamandarmen tolyǵa túsýde. Aıta ketý kerek, memlekettik qyzmet­ker­ler­ge qoıylatyn talaptar jyldan jylǵa qa­tańdaı túsýde. Máselen, qazirgi aqparat­tyq qoǵam dáýirinde memlekettik qyzmet­ker­ler­diń aqparattyq tehnologııalardy meń­ge­rý­lerine basa nazar aýdarylady. Jumystyń etıkalyq bóligine de erekshe mán berilýde. Árbir memlekettik qyzmetker azamattardyń talap-tilekterimen jumys jasaı bilip, má­se­leniń mán-jaıyn anyqtap, óz quzyreti aıasynda onyń sheshimin tabýǵa bar kúshin jumsaýy tıis. Munymen qatar, qyz­met babynda mem­lekettik qyzmetker tek mem­le­ket pen qoǵam múddesin je­tekshi­likke alyp, kez kelgen jaǵ­daıda otansúıgishtik, saıası beıta­raptyq jáne zańǵa baǵynýshylyq qasıet­terimen tanylýy kerek. Árıne, mundaı talaptar mem­le­ket­tik qyzmetkerler úshin osydan on jyl buryn da mańyzdy bolatyn. Al damýymyzdyń jańa kezeńinde bul talaptar asa erekshe mánge ıe bola túsedi. BOLAShAQQA BAǴDAR Aldaǵy 10 jyl Qazaqstannyń ilgeri damýy men jańa baǵyt-baǵdarynyń sharyq­taǵan kezeńine aınalary sózsiz. Osy oraıda memleket róli nyǵaıa túsip, memlekettik basqarý sapasynyń artýyna erekshe mán beriletin bolady. Sol sebepti “2020 Star­te­gııalyq damý josparynda” da ony refor­ma­laýdyń basty baǵyttary aıqyndalǵan. Memlekettik apparat halyqaralyq táji­rı­beniń tıimdi tustaryn jınap, jumys bary­synda nátıjelilik, ashyq bolý jáne qoǵamǵa esep berý syndy mańyzdy qaǵıdalarǵa negizdelýi tıis. Bul zańdy qubylys, sebebi, jańa on­jyl­dyq ekonomıkasyn joǵary kásibı ári quzy­retti kadrlar quraıtyn bolady. Strate­gııa­lyq jospardyń basty dili de osylaısha ta­nylýda. Bul oraıda, biz memlekettik qyz­metke naǵyz kásipqoı mamandardy tartýy­myz kerek. Elbasymyz bizderge osyndaı mindet júktep otyr. Bir sózben aıtqanda, jańa onjyldyq tapsyrmalaryn oryndaý barysynda kásibı biliksizdik saldarynan jumystyń tejelýine jol bermeý kerek. Kerisinshe, osy ýaqytqa deıin shyńdalyp kelgen basqarý táji­rı­bemizdi joǵary sapaly deńgeıge shyǵarýy­myz qajet. Bul – memlekettik basqarý salasyndaǵy dilimizdi qalyptastyrýda adam múmkindiginiń artyqshylyǵyn moıyndaýǵa bet burý degen sóz. Búginde memlekettik qyzmetkerdiń jeke basynyń iskerlik, zııatkerlik jáne adamgershilik qasıetteriniń róli men mańyzynyń kúnnen kúnge artyp otyrǵanyn qaperde ustaǵan jón. Atalǵan eki faktor – adam múmkindikteri men memlekettik basqarý sapasy arasynda ekijaqty tyǵyz baılanys bar. Ol tómen­degideı jaǵdaılarda kórinedi. Tek joǵary kásibı kadrlar arqasynda ǵana memlekettik ınstıtýttar jumysynyń tıimdiligin art­ty­rý­ǵa qol jetkizýge bolady. Jáne de sáı­ke­sin­she, memlekettik basqarý tıimdiliginiń artýy adam múmkindikteri sapasynyń jo­ǵarylaýyn aıqyndaıtyn birden-bir kór­setkish bolyp tabylady. Memlekettik sheshimderdiń ýaqtyly ári durys bolýy osy eki quraýshy negizdiń sáıkes kelýine tikeleı baılanysty. Jáne de osy qaǵıdattyń sanamyzda ana­ǵur­lym jyldam qalyptasýy elimizdiń damý qar­qynyna ıgi yqpalyn tıgizetinin aıta ketken jón. KÁSIBILIK – ÝAQYT TALABY 2020 Strategııalyq josparyna sáıkes mem­lekettik qyzmetti reformalaý ony kási­bılendirýge ushtasady. Memlekettik qyzmet isteri jónindegi agenttikte qazirdiń ózinde ony júzege asyrýdyń basty baǵyttary qalyptasqan. Memlekettik qyzmettiń ókilderin bas­qa­rý júıesi memlekettik qyzmetti atqarý ke­zeń­derine – kon­kýrs­tyq irikteýden bastap, qyzmet babymen ósý barysynda ár kezeńge saı qurylatyn bo­lady. Atap aıtqanda, memlekettik qyzmetke qabyldaý tártibin je­tildirý boıynsha qo­sym­sha qajetti sha­ra­lar qabyl­da­na­dy. Ol konkýrstyq irikteý júıesine belgili ja­ńa­shyldyqtardy en­gi­zýdi qajet etedi. Bul oraıda, ótken on­jyl­dyq tájirıbemiz ben búgingi ómir shyndy­ǵyn eskerýimiz kerek. Memlekettik qyzmetkerlerdi kásibı tur­ǵyda jetildirý júıesin damytý da keńeıip otyr. Máselen, ár qyzmetkerdiń bir jylǵa arnalǵan jeke basty damý josparyn engizý isi qarastyrylǵan. Bul rette memlekettik qyzmetkerler jumysynyń nátıjesi, olardy attestattaý, arnaıy oqý baǵdarlamalaryn irikteý, laýazymdyq joǵarylaý boljamy syndy bar jaǵdaılar eskeriletin bolady. Ár­bir memlekettik qyzmetkerdi oqytý shara­sy turaqty túrde uıymdastyrylýy tıis, ıaǵnı ol jańa bilim alyp, qabilettiligin art­ty­rý kásibı jolynyń ár kezeńin qamtýy mindet. Atalǵan jaǵdaıda mańyzdy ról mem­le­ket­t­ik organdardyń kadrlar qyzmetine tıe­sili. Kadr qyzmeti jumysyna ortaq talaptar engizip, olardy kadrlyq menedjment qyz­me­tine bólý kerek. О́zge sózben aıtqanda, biz­diń kadrmen qamtamasyz etý qyzmetimiz tek kadr esebin júrgizip qana qoımaı, óz vedomstvolary sheńberinde kadrlardy tolyqqandy basqarýy tıis. Memlekettik qyzmetkerlerdiń mansabyn joǵarylatý jolynda olardy aǵymdaǵy jyl­dyń qańtar aıynda Prezıdent alǵa tartqan ortalyq-aımaq jelisi boıynsha rotasııalaý is-sharasy júzege asyrylyp otyr. Qazirde mem­lekettik ortalyq jáne aımaqtyq oryn­daý­shy organdar arasynda júrgizilip jatqan rotasııa el úshin asa mańyzdy. Elbasy atap ótkendeı, eldiń ındýstrııalyq-ınnovasııa­lyq damýy baǵytyndaǵy barlyq tapsyr­ma­lar­dy oryndaý barysynda negizgi aýyrt­pa­lyq aımaqtardyń enshisine tıesili bola­tyn­dyqtan, oblystarymyzdy kadrlar turǵy­sy­nan bekemdeýimiz kerek. Búginde kópshilik aýzynda júrgen atalmysh rotasııanyń negiz­gi máni osynda jatyr. Memlekettik qyzmet kadrlaryn rota­sııa­laý sharasy kóptegen elderde tıimdi qolda­nylyp keledi. Máselen, Fınlıandııa úkimeti “Rotasııany júzege asyrý strategııasy” jobasyn qabyldap, osyǵan saı 2015 jylǵa deıin 4 myńnan 8 myńǵa jýyq memlekettik qyzmetkerdi aımaqtarǵa rotasııalaýdy jos­par­lap otyr. Sol sııaqty, rotasııanyń mem­le­ket apparatynyń qyzmetine oń yqpal etetinine kóz jetkizetin birqatar mysaldar keltirýge bolady. Bir orynda uzaq qyzmet atqarý memlekettik qyzmetkerlerdiń eńbekke degen yntasynyń báseńdeýine ákeletini belgili. Buǵan qosa, qyzmetker kózqarasy da qyzmet aıasymen shektelip, biliktiligin jańa bas­qarý ádisterimen jetildirmeıtini aqıqat. Jańa qyzmetke aýysý eki jaqtyń ahýalyn salystyryp, jańa jaǵdaılarǵa beıimdelý múmkindigin týǵyzady. KÚN TÁRTIBINDE – MEMLEKETTIK QYZMET TUTYNÝShYLARY Bizdiń memleketimiz búginde memlekettik qyzmet tutynýshylarynyń múddesine negizdelgen memlekettik basqarýdyń jańa sapaly úlgisin quraýda. Bul oraıda, Elbasy “Jyl saıynǵy ortalyq memlekettik jáne oblystar, respýblıkalyq mańyzy bar qala men astananyń jergilikti atqarý organdary jumysynyń tıimdiligin baǵalaý júıesi týraly” qaýlyǵa qol qoıǵan bolatyn. Atalǵan qujatqa saı, Agenttik memlekettik qyzmet kórsetý jáne personaldy basqarý baǵyttary boıynsha ortalyq jáne jergilikti atqarý organdary qyzmetiniń tıimdiligine baǵa beretin bolady. Memlekettik qyzmet kórsetýdiń búgingi deńgeıin anyqtaý barysynda qyzmettiń sa­pasy, onyń ýaqytynda oryndalýy, qolje­tim­diligi, shaǵym berý sharasy, qyzmet­ker­lerdiń kishipeıildigi, elektrondyq pishimde kórsetilýi syndy tustar qaperge alynady. Qyzmet sapasyn baǵalaýda memlekettik qyz­met kórsetý tutynýshylary arasynda áleý­met­tik saýaldama júrgizilip, sanaq maǵ­lu­mat­tary paıdalanylatyn bolady. Saýaldama júrgizý jumysyna derbes sarapshylar men úkimettik emes uıymdar tartylady. Bul – kópshilik maquldaǵan álemdik tájirıbe. 2009 jyly Agenttik memlekettik qyzmet kórsetý sapasyn anyqtaý baǵytynda áleý­mettik zertteý júrgizgen bolatyn. Zertteý aıasynda sondaı-aq BAQ pen úkimettik emes uıymdar ókilderi arasynda saýaldama júrgizildi. Onyń qorytyndylaryna júginer bolsaq, azamattardyń memlekettik mekemege habarlasýy barysynda qaǵazbastylyqqa jıi ushyraıtyny aıqyndalyp otyr. Memlekettik qyzmetti jetildirý talap­ta­rynyń biri retinde memlekettik qyzmet­ker­lerdiń diliniń ózgerýin eskergen mańyzdy. Is júzinde memlekettik qyzmetke turǵan soń, qyzmetker memleket atynan azamattarǵa qyz­met kórsetýge tıisti. Azamattar mem­le­kettik qyzmetkerler eńbegin tóleýshileri bola tura, sońǵylarynan sapaly qyzmet kórsetýdi talap etýge quqyly. Osy tapsyrmanyń saýatty oryndalýy azamattardyń memlekettik qyzmetkerlerge degen senimine tikeleı yqpal etse kerek. Atal­mysh senim memlekettik qyzmetkerler jumysynyń qoǵamdaǵy bedelin de aı­qyn­daı­dy. Oń bedel degen uǵymdy kúshtep telý­ge bolmas, oǵan tek laıyqty bolý shart. Sol se­bepti memlekettik qyzmettiń oń bedeli mem­­lekettik organdardyń halyqqa kórsete­tin qyzmetiniń sapasyna tikeleı baılanysty. Mamandardy basqarýdy baǵalaýǵa keler bolsaq, bul oraıda olardy irikteý, oqytý, bi­liktiligin jetildirý, yntalandyrý jáne ádep talaptaryn oryndaýy men sybaı­las­tyq deńgeıin eskerý qaperge alynady. Ju­mys barysynda memlekettik qyzmet per­so­na­lyn saraptaý, memlekettik organ maman­dary arasynda júrgizilgen saýaldama qorytyndylary men sybaılastyq quqyq buzýshylyq jáne Ar-namys kodeksin buzý kórsetkishteri negizge alynatyn bolady. Osylaısha, atalǵan qaýly kúshine engen sátten bastap memlekettik organdar jumy­sy­nyń tıimdiligin arttyrý baǵytynda qo­sym­sha tetikter iske qosyldy. Bulardyń bar­lyǵy elimizdegi memlekettik qyzmetti kási­bılendirý jolyndaǵy úlken jumysqa jańa dem beretinine senimdimin. Jalpy, memlekettik qyzmet jeke-dara bólek dúnıe emes. Kerisinshe, ol – memle­ket­tik basqarý júıesiniń ózegi, eldiń mem­le­kettiligin qamtamasyz etip, nyǵaıtatyn dáne­ker. Búginde qazaqstandyq memlekettik qyzmet bul saladaǵy serpindi reforma­lary­men sıpattalýda. Muny birqatar sheteldik sarapsh­y­lar da moıyndap otyr. Sóıte tura, bul jetistiktermen shektelip qalýǵa bol­maı­dy. Búgingi tańda memlekettik qyzmetti jetil­dire túsý joldary men jańa tásilderin qarastyryp, iske asyrý qajet. Bir sózben aıtqanda, jańasha oılap, batyl qadamdarǵa barý kerek. Sol jaǵdaıda ǵana Elbasymyz “2020 – Strategııa­lyq jospary” sheńbe­rin­de alǵa qoıǵan tapsyrmalar utymdy júzege asatyn bolady. Qaırat NURPEIISOV, Memlekettik qyzmet isteri jónindegi agenttik tóraǵasy.