Qazaqstan men Túrkııa qarym-qatynasy qarqyndy damyp kele jatyr. Sońǵy bir jyldyń ózinde taraptar arasynda birshama baıypty kelisimder jasaldy. Eksporttaýshylar úshin kedendik prosedýralardy jeńildetý, qorǵanys ónerkásibi salasynda qatynas ornatý, bilim salasynda baılanysty bekemdeı túsý sekildi qadamdar batyl ári nátıjeli júzege asyrylyp jatyr.
Eki el arasyndaǵy baılanystyń jańa belesteri Astanada ótken alqaly jıynda taǵy da talqylandy. Qatysýshylar negizinen transport, saýda-sattyq jáne logıstıka máselelerin qozǵady. Byltyr elder arasyndaǵy taýar aınalymy 55 paıyzǵa ósip, 6 mlrd dollarǵa jetken. Sonymen birge bizdiń tarap Ábý-Dabıdiń ónerkásiptik operatorymen birge júzege asyrylatyn jobaǵa qatysýǵa da usynys bildirdi. Atalǵan joba «Quryq» porty arqyly Transkaspıı halyqaralyq kólik dálizi boıynsha júk tasymalyn damytýǵa baǵyttalǵan.
«Túrkııalyq áriptesterimizdiń de osy jobaǵa qatysýyna usynys jasaldy. Otandyq ónimdi solaı qaraı jáne túrkııalyq ónimdi Qazaqstanǵa tasymaldaı alar edik. Joba iske asyrylyp jatyr. Abu Dhabi Ports-daǵy bizdiń áriptesterimiz 45 avtomashına, bir keme jáne bir qurǵaq júk tasymaldaýshy satyp aldy. Olar qazir Kaspıı teńizine jetkizilip jatyr. Jaqyn arada taǵy 200 avtomashına satyp alynady», dedi Saýda jáne ıntegrasııa vıse-mınıstri Qaırat Tórebaev.
Túrkııadaǵy Ekonomıkalyq zertteýler qorynyń basshysy Ahmet Indjekara Qazaqstannyń ekonomıkasy men klımaty óte tartymdy dep esepteıdi.
«Qazaqstanda úlken áleýet bar. Alaıda ony tolyq kólemde paıdalanyp otyrǵan joq. Biz eki eldiń de ishki jalpy ónimin arttyrǵymyz keledi. Bizdiń elimizde tabıǵı jer qoınaýynyń baılyǵy óte kóp. Biraq álemdik praktıkanyń qısynyna salsaq, barlyq baılyqty birden paıdalanýǵa bolmaıdy. Bul jerde zerde men aqyldy qoldana otyryp, áreket etý kerek», deıdi qor basshysy.
Qatysýshy ınvestorlar bul jıyn tek ekonomıkalyq turǵyda emes, mádenı turǵyda da elder arasyndaǵy qarym-qatynasty jandandyra túsedi dep sanaıdy. О́z kezeginde Almaty halyqaralyq áýejaıyna ınvestısııa quıǵan ókilder bul qadamnyń durys bolǵanyn aıtty.
«Bul jobaǵa 700 mln dollar saldyq. Biz jumys istep jatqan klımat óte jaǵymdy. Qazirgi ýaqytta memlekettik organdarmen, bıznesmendermen seriktestik ornattyq. Aýqymdy jobaǵa qarajat quıǵanymyzdyń nátıjesi oń bolyp shyqqanyn qazir kórip otyrmyz», deıdi «Almaty halyqaralyq áýejaıy» AQ vıse-prezıdenti Fatıh О́mir.
Jalpy, jıynǵa 30-ǵa jýyq túrkııalyq kásipker qatysty. Olar eki el arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq potensıaldy tereń zerdelep, óz usynystaryn jasamaq. Kásipkerler usynysy azyq-túlik, energetıka jáne ınflıasııa problemalaryna baılanysty.
Qos tarap ózara taýar aınalymyn 10 mlrd dollarǵa jetkizgisi keledi. Sonymen qatar túrik eliniń bizdiń mańyzdy ınvestısııalyq seriktesimiz ekenin de aıta ketken abzal. Otandyq ekonomıkaǵa qarjy quıý boıynsha Túrkııa turaqty túrde úzdik ondyqqa kiredi. Qazir eki el 36 joba boıynsha birlese jumys atqaryp jatyr. Ol jobalardyń jalpy quny 2,8 mlrd dollardan asady. Jeke bıznes arasyndaǵy yntymaqtastyq ta órken jaıyp keledi. Máselen, Astana qalasyndaǵy qurylys nysandarynda túrkııalyq merdigerlerdiń belsendiligi joǵary. Onyń jalpy quny – 27 mlrd dollar shamasynda. Jalpy, elimizdiń aýmaǵynda 4 myńnan astam kompanııa túrik kapıtalymen jumys istep jatyr.
Biraz ýaqyt buryn Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń Túrkııaǵa sapary kezinde eki eldiń bıznes-qurylymy arasynda jalpy quny 1,4 mlrd dollarǵa jetetin 20 ınvestısııalyq kelisimge qol qoıyldy. Transkaspıı halyqaralyq kólik dálizi áleýetiniń artýymen bıznes kelisimderdiń sany da, sapasy da ósedi degen úlken senim bar.