Ortalyq qommýnıkasııalar alańynda onkologııalyq aýrýlarǵa qarsy em-sharalardyń jumysyn jetildirý jóninde baspasóz jıyny ótti. Dóńgelek ústelge Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri Vıacheslav Dýdnık, Qazaq onkologııa jáne radıologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń basqarma tóraǵasy Dılıara Qaıdarova, Kópsalaly medısına ortalyǵynyń dırektory Muhtar Tóleýtaev, Medısınalyq kómekti uıymdastyrý departamentiniń basshysy Ásel Qydyralıeva qatysty.
Vıse-mınıstrdiń aıtýynsha, elimizde onkologııalyq kómekti jańǵyrtý jospary pysyqtalyp jáne pasıentterge dıagnostıka jasaý múmkindikteri kúsheıe túsedi.
«Onkologııalyq naýqastar máselesi álemdik densaýlyq saqtaý salasyndaǵy mańyzdy túıtkil bolyp qala beredi. DDU-nyń málimeti boıynsha, erte me, kesh pe álemniń árbir besinshi turǵyny obyrǵa shaldyǵýy múmkin. Obyr – júrek-qan tamyrlary aýrýlarynan keıin ekinshi orynda turǵan qater. Elimizde keıingi 20 jylda onkopatologııamen aýyrǵandardyń sany 25%-ǵa ulǵaıyp otyr», dedi V.Dýdnık.
Statıstıkaǵa súıensek, elimizde jyl saıyn 30 myńǵa jýyq onkologııalyq aýrýǵa shaldyqqan adam anyqtalady. Qazir bul syrqatqa shaldyqqan 217 myńnan asa pasıent bar. Obyr aýrýy áıelder arasynda jıi kezdesedi. Aldyńǵy orynda sút bezi obyry (13%) tur. Jyl saıyn orta eseppen 5 myń áıelge osyndaı dıagnoz qoıylady. Ekinshi orynda – ókpe obyry (10%), úshinshi orynda – ishek obyry (9%). Elimizde jyl saıyn 13 myńnan asa adam obyrdan qaıtys bolady.
V.Dýdnıktiń aıtýynsha, eresekterge onkologııalyq kómek úsh deńgeıde júzege asyrylady.
«Alǵashqy kómek turǵylyqty jeri boıynsha MSAK uıymdarynda kórsetiledi. Onda 2 myńnan asa tekserý kabıneti jáne 500-den asa onkolog dárigerdiń kabıneti jumys isteıdi. Onkopatologııanyń alǵashqy dıagnostıkasy (0-I kezeń) – onkologııalyq qyzmettiń tıimdi jumysyn sıpattaıtyn negizgi kórsetkishterdiń biri», dedi vıse-mınıstr.
Sondaı-aq ol keıingi jyldarda osy kórsetkishtiń ósýi baıqalyp otyrǵanyn jáne qazir shamamen 30%-dy quraıtynyn, bul 5 jyldyq ómir súrý uzaqtyǵyn 90%-ǵa deıin arttyrýǵa múmkindik beretinin jetkizdi. Úkimet qabyldaǵan onkologııalyq aýrýlarmen kúres jónindegi 2023-2027 jyldarǵa arnalǵan keshendi jospar aıasynda 5 negizgi baǵyt iske asyrylady. Birinshi baǵyt – qaýipti faktorlarynyń profılaktıkasy jáne basqarý. Onyń aıasynda onkologııalyq aýrýlardy alǵashqy satysynda anyqtaýdyń jáne emdeýdi ýaqtyly bastaý úshin tekseristen ótýdiń mańyzy jóninde halyq arasynda túsindirý jumystary belsendi júrgizilmek. Jasóspirim qyzdar arasynda 2024 jyldan bastap kezeń-kezeńimen ókpe vırýsyna qarsy vaksınalaý bastalady. Mysaly, Shvesııa, Aýstralııada HPV vaksınalaýyn engizgennen keıin, vaksına alǵandar arasynda jatyr moıny obyry jaǵdaıy tirkelmegeni baıqalǵan.
Al ekinshi baǵyt – derttiń aldyn alý dıagnostıkasy. Munda da ýaqtyly tekserý júrgizý úshin emhanalar men onkologııalyq ortalyqtarda dıagnostıkalyq jáne zerthanalyq jabdyqtardy jańartý kózdelgen. Sondaı-aq árbir óńirlik onkologııalyq ortalyqta mamandandyrylǵan zerthanalar men dıagnostıkalyq blokti qajetti jabdyqtarmen jabdyqtaý josparlanyp otyr. Onkologııalyq naýqastardy sáýleli terapııamen qamtýdy 33%-dan DDU usynǵan 50%-ǵa deıin ulǵaıtý úshin keshendi jospar júzege asyrylyp jatyr. Sonyń aıasynda barlyq óńirde «Qazaqstan halqyna» qoǵamdyq qorynyń qatysýymen sáýleli terapııa júrgizý úshin 16 jelilik údetkish, sondaı-aq brahıterapııa úshin 13 apparat jáne jaqyn fokýstyq terapııa úshin 17 apparat ornatý josparlanǵan. Buǵan qosa hımııalyq jáne ımmýndyq-onkologııalyq preparattar jelisi keńeıtiledi, gendik ınjenerııany, radıofarmasevtıkalyq dárilik zattardy paıdalana otyryp terapııa engiziledi.
Respýblıkalyq bıýdjet esebinen Qostanaı, Aqtóbe qalalarynda radıologııalyq jáne reanımasııalyq-operasııalyq blokti rekonstrýksııalaý kózdelgen. «Pallıatıvtik kómek jáne ońaltý» baǵyty boıynsha jyljymaly pallıatıvtik brıgadalar, ońaltý kómegine arnalǵan tósektik orynnyń sanyn ulǵaıtý jáne aýyrsynýdy basatyn dárilerdiń aýqymy keńeıtiledi.
«Bul kólemdi onkologııa baǵdarlamasy alǵash ret ázirlenip otyr. Biz onkologııalyq aýrýlardan bolatyn ólim-jitimniń kórsetkishin azaıtýdy jáne osy aýrýǵa shaldyqqan adamdardyń ómirin 60%-ǵa deıin ulǵaıtýǵa bar kúshimizdi salamyz», dedi vıse-mınıstr.