«Birde respýblıkada shyń asqan shákirtimmen Máskeýdegi tórtkil dúnıeniń daryndy balalary jınalǵan bilim synyna bardyq. Sonda Qazaqstandaǵy Qanysh aýylynan kelgenimizdi bilgen reseılik oqymystylar bizdi kópke deıin jibergileri kelmep edi. Týǵan úıden 4 myń shaqyrym jerde júrsek te, Qanysh aǵanyń shapaǵatyn sezindik. Akademıktiń aýylynda týý bir bólek, al oǵan laıyqty bolýdyń salmaǵy zil batpan eken...».
Sábıt Ibadýllın – qarapaıym aýyl muǵalimi. Aýyl balalarynyń saýatyn ashýǵa arnaǵan 32 jyldyq eńbeginiń jemisi bolar, jýyqta Memleket basshysynyń qolynan «Qazaqstannyń eńbek sińirgen ustazy» ataǵyn ıelendi. Qurmet bıiginen kóringen ustazdyń joǵary mártebesi tutas oblysymyzdyń mereıin asyrdy. Pedagog bul jetistigin Qanysh aǵanyń shapaǵaty dep biledi.
Musa Shorman aýylyndaǵy akademık Qanysh Sátbaev atyndaǵy mektep-balabaqsha oqý-tárbıe kesheni qurylǵanynan beri daryndylar ordasy. Bul mekteptiń ataq-dańqy dáýirleýine ondaǵy Sábıt sııaqty óz isiniń maıtalmandarynyń qosqan úlesi zor. Lev Tolstoı: «Muǵalim óz isine degen súıispenshilikti oqýshyǵa degen súıispenshilikpen ushtastyra alǵanda ǵana shyn mánindegi muǵalim bolmaq», deıdi. Dóp aıtylǵan. Munda jemisti eńbek etip kele jatqan muǵalimder jan-jaqtan saıdyń tasyndaı suryptalyp jınaldy deseńiz, qatelesesiz. Barlyǵy osy jerdiń topyraǵynda aýnap ósken el azamattary. Bir qyzyǵy, qaladaǵy mektepterdegideı emes, bilim ordasynda er muǵalimderdiń kóptigi nazarymyzdy eriksiz aýdardy. Eldiń tutqasy bolar el erteńderin oqytyp jatqan ár ustaz bilimniń nárin erinbeı-jalyqpaı sińdirý ústinde. Sábıt Ábdikenulynyń da bul pedagogıkalyq ujymdaǵy eńbegi eleýli, orny – tórde.
Ákesi Ábdiken Baıanaýyl óńirine aty málim jylqyshy bolǵan edi. Biraq bala Sábıttiń arman-ańsary ata kásibinen aýyp, júregi shákirt tárbıeleýdi qalady. Mektepten soń qujatyn arqalap Qaraǵandy qalasyna tartty. Sáti túsip, Bóketov atyndaǵy memlekettik ýnıversıtetke qabyldanyp, arada jyldar ótkende matematıka páni muǵalimi mamandyǵyn meńgerip shyǵady. Azamattyń sodan keıingi ǵumyry tek ózi týǵan aýylyndaǵy bilim ordasynda órilipti.
– Biz ýnıversıtette oqyp júrgende jańa zamanǵa oraı qurylǵan mektep qoı bul. Kezinde Qanysh Sátbaev atyndaǵy mektep-balabaqsha oqý-tárbıe keshenine marqum Begendik Álipbaıuly 40 jyldaı dırektorlyq etip, alys-jaqynǵa abyroıymyzdy asyrdy. Sol nátıjeli pedagogıkalyq úrdis kúni búginge deıin jalǵasyn taýyp otyr. Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda ultymyzdyń salt-dástúri men ádet-ǵurpyn qaıta jańǵyrtý maqsatymen oqýshylar úshin uıymdastyrmaǵan is-sharamyz joq. Ulttyq qundylyqtardan nár alsyn dep, tipti matematıka sabaqtarynyń ózinde dástúr úlgilerin pash etetinbiz. Qazirgi kúni ol amanatty zamanaýı kompıýterlik quraldar atqaryp turǵany tamasha emeı nemene. Esesine pedagogter balanyń zeıinin arttyrýmen aınalysyp, ǵylymı izdenisterine jol ashyp jatyr. Ár zamannyń ózine buıyratyn ıgilikteri bolady, – deıdi ustaz.
Osy ýaqytqa deıin Sábıt Ábdikenuly júzdegen oqýshyny túrli deńgeıdegi bilim dodalaryna úkilep qosyp, talapty shákirtteri bási joǵary básekelerden júldesiz oralmapty. Bala boıyndaǵy bilimge degen qyzyǵýshylyqty oıatyp, shetsiz-sheksiz ǵylym álemine jeteleı bilgeniniń nátıjesinde talaı shákirti shyń asty. Jemisti jobalarynyń biri – «Q.Sátbaevtyń «Algebra» oqýlyǵyndaǵy ádis-tásilderdiń qazirgi zamandaǵy algebramen sabaqtastyǵy» taqyrybyndaǵy ǵylymı jumysy. Aıtýynsha, akademıktiń «Algebrasyn» qazirgi ýaqytqa beıimdep engizse, utarymyz mol bolmaq. Búgingi oqýlyqtardaǵy keıbir matematıkalyq tapsyrma-esepterdi oqýshy turmaq, pedagogterdiń túsinýi qıynǵa soǵyp jatatyny ras qoı. Al Qanysh Imantaıuly jazyp ketken «Algebradaǵy» barlyq tapsyrma, amaldar kóńilge qonymdy, jatyq keledi. Keıbir tásilder tipti tıimdi deıdi ol.
«Ánýarbek Maqsat degen oqýshym ekeýimiz 2014 jyly bul jobamen respýblıkada ozyq shyǵyp, Máskeýde ótken halyqaralyq olımpıadaǵa jol tarttyq. Álgi jerde Reseıdiń óńkeı myqty matematık ǵalymdary jınalǵanyn kórdim. Bizdiń Qanysh aǵanyń aýylynan ekenimizdi estip alypty. Ortalaryna alyp, anany-mynany surap jibergileri joq. Sol dodadan mereıimiz tasyp, mártebemiz ósip oralǵan edik», dep eske aldy qýanyshty sátteriniń birin. Taǵy bir daryndy shákirti Maqsut Aıan 2017 jyly Úndistan elinde ótken halyqaralyq bilim saıysynda joǵary nátıje kórsetip qaıtqan. Jyl saıyn onyń ondaǵan shákirti oblystyq, respýblıkalyq pán olımpıadalary men bilim dodalaryna qatysyp, kemi altaý-jeteýi jeńimpaz bolady. Mektep bitirip ketken oqýshylarynyń birazy ózi sııaqty bilim salasyn tańdapty. Ustazdyń aıtýynsha, búgingi aýyl balalary óte tárbıeli. «Qalalyq jerlerde oqýshylarǵa qatysty nebir sumdyqtardy estımiz, biraq ondaı tentektikke bizdiń balalarymyz bara qoımaıtynyna senimdimiz. Bilim ordasyndaǵy 120 oqýshy bir úıdiń balalaryndaı qoǵamdyq isterge umtylyp, bir-birine qamqorlyq jasap, meıirbandyq tanytýǵa talpynyp turady», deıdi ol.
Sábıt muǵalimniń ómirlik jary Janargúl Manzýovanyń mamandyǵy da – muǵalim. Pedagogıka salasyndaǵy eńbek ótili 30 jyldan asady. Búginde 5 balany ósirip otyrǵan, tatý-tátti otbasy. Balalarynyń úlkeni ýnıversıtet bitirip, ol da ustazdyq joldy tańdaǵan. Ekinshi balasy da joǵary oqý ornynda bilim alyp jatyr.
Aıtyp óteıik, Sábıt Ibadýllın matematıka pánin oqytýdyń ózindik júıelerin oılap taýyp, avtorlyq baǵdarlamalary men ǵylymı eńbekteri negizinde ár sabaǵyn qyzyqty júrgizýge tyrysady. Onyń ádistemeleri ózge mektepterde engizilip, myńdaǵan áriptesine baǵyt-baǵdar bolyp otyr. О́tken oqý jylynda mektep bitirgen shákirtteriniń barlyǵy memlekettik grantty jeńip alypty. Bul da mereı.
Pavlodar oblysy,
Baıanaýyl aýdany,
Musa Shorman aýyly