Qorǵas – Ortalyq Azııanyń eń úlken qaqpasy. Onyń ıgiligin eldiń ekonomıkalyq kýltine aınaldyrýǵa bolady. Muny Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev óz Joldaýynda da táptishtep túsindirgen edi. Demek el shekarasynda ornalasqan arnaıy ekonomıkalyq aımaqtar qyzmetin jandandyrý shart. Osy maqsatta «Qorǵasta» «Hyundai» avtokólikterin qurastyratyn zaýyt salynady.
El Prezıdenti «Ortalyq Azııa – Qytaı» sammıtinde: «Qazaq-qytaı shekarasyndaǵy «Qorǵas» halyqaralyq saýda ortalyǵy pandemııaǵa baılanysty úsh jyl toqtap turdy. О́tken aıda onyń jumysy qaıta jandandy. Ortalyq Azııa memleketterin osy saýda-logıstıka habynyń áleýetin birge paıdalanýǵa shaqyramyn. Bul – ásirese, Qytaımen ortaq shekarasy joq memleketter úshin asa mańyzdy», degen edi.
Qazir Qazaqstandaǵy iri qurylys obektileri arasynda 13 arnaıy ekonomıkalyq aımaq erekshe oryn alsa, solardyń ekeýi Panfılov aýdanynda, shekara mańyna ornalasqan. Atalǵan zaýyt jańadan qurylǵan óńirdiń damýyna da járdemdespek.
«Qorǵas – Shyǵys qaqpasy» arnaıy ekonomıkalyq aımaq quramyndaǵy 129 gektar aýmaqqa salynǵan «Qurǵaq port» aılaǵynyń elimizdiń ekonomıkalyq damýy men halyqaralyq tranzıttik áleýetiniń artýyna berer berekesi erekshe. Bul joba búginde Qazaqstannyń ekonomıkalyq kúretamyryna aınaldy. Qurǵaq aılaqqa Qytaı memleketi tarapynan tar tanapty – 3, Qazaqstan tarapynan keńjolaqty osynsha temirjol jelisi tartylyp, keıingi birneshe jyldan beri kórshi elmen júk almasý jıiledi. Bıyl munda taǵy temirjol jelisi tartylyp, júk tasymaly eselep artypty. Sonyń bir kórinisi – AEA aýmaǵyna dál qazir 8500-den astam sheteldik jańa jeńil avtokólik ákelinip, odan ári tasymal kezegin kútip tur.
2013 jyly salynǵan «Qurǵaq porttaǵy» eki el arasyndaǵy júk almasýdyń negizgi basqarýshy operatory – «RNZE-Ksrgos Gateway» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi. Sol sııaqty bul aımaqta «Qurǵaq aılaqpen» japsarlastyryp 225 gektar aýmaqqa logıstıkalyq ortalyq jasalyp, ondaǵy qoımalarda myńdaǵan tonna júk saqtalyp, san tarapqa jóneltilip jatyr. Sonymen qatar 224 gektar jerge ındýstrııalyq aımaq ornalasqan. Onda salynǵan alǵashqy onnan astam óndiris oryndary iske kiristi. Olardyń qatarynda «KTZE-Khorgos Gateway», «KIF Warehouses», «OazProdGroup», «Khorgos Free Zone Logistiscs», «SSA Feed Mills», «Oazag Fruits», «Standard Steel KZ», «Kok-tobe safflower», taǵy basqa jaýapkershiligi shekteýli seriktestikteri bar. Iаǵnı bul arnaıy ekonomıkalyq aımaq qýatty óndiris oryndarynyń órkendeýine de jol ashty. «Qorǵas – Shyǵys qaqpasy» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynyń qurylysy jalpy birneshe kezeńge bólinip atqarylyp, birneshe jylǵa sozyldy. Osy jyldyń 9 aıynda arnaıy ekonomıkalyq aımaqta jobalardyń jalpy quny 497 mıllıard teńge bolatyn 45 qatysýshy tirkelgen. Sonyń 13-i jyl basynan bastap kásiporynnyń qurylysyn bastady. Olardyń birqatary zaýyttarynyń qurylysyn aıaqtap, ónim óndire bastady. Mysaly, osyndaǵy jem, metaldan shıfer shyǵaratyn, gıgıenalyq buıymdar jasaıtyn, soflor men kúnbaǵystan maı syǵatyn zaýyttar men tigin sehy óz ónimderin jergilikti bazarǵa jáne shetelderge saýdalaıdy. Mundaǵy elektr qýatyn óndiretin kún batareıalaryn jasaıtyn «MIAMI SOLAR» zaýyty tolyq iske kiristi, kelisimsharat boıynsha alǵashqy ónimderin AQSh-qa satpaqshy.
Indýstrııalyq aımaqta Qazaqstan men Qytaı arasynda kelisim jasalyp, tehnopark qurýǵa myń gektar jer bólinip, bolashaqta munda 25-ke jýyq óndiris orny salynbaqshy. Bul kásiporyndarda eńbek etetin jumysshylar men mamandardyń 70 paıyzy jergilikti turǵyndardan bolýy shart. Osy aýmaqta temirjolshylar men logıstık mamandar daıarlaıtyn ýnıversıtet te boı kóterýi múmkin. Sonymen qatar Ońtústik Koreıamen kelisimshart jasalyp, 200 gektar jerge «Hyundai» avtokólikterin jınaıtyn zaýyt oryn tebedi.
Byltyr «Qurǵaq porttyń» ekinshi júk óńdeý kezeńi iske qosyldy. Oǵan deıin aılaqtan kún saıyn júk tıelgen 8-9 poıyz attandyrylsa, bul kórsetkish eki ese ósip, kún saıyn aılaqtan júk konteınerleri tıelgen 18-19 poıyz san tarapqa jol tartty. Olardyń QHR tarapynan ótkizilgen konteınerlerge tıelgen júkterdiń basym bóligi Ortalyq Azııa men Parsy shyǵanaǵy arqyly Eýropaǵa, taǵy basqa da shalǵaı shetelderge qysqa merzimde jetkiziledi. Solardyń qatarynda «Hewiett Pacard», «Toyota», «DHL», taǵy basqa álemge tanymal kóptegen kompanııa óz taýarlaryn osy jerden Ortalyq Azııa men Batys Eýropaǵa taratyp otyr. Bular – negizinen álem elderine ozyq úlgidegi jeńil, aýyr avtokólikter.
Ekinshi kezeń iske qosylyp, júk tasymaly eki ese artýy «Qurǵaq aılaq» qyzmetiniń shegi emes. Bolashaqta bul kásiporyn poıyzdarǵa júk tıeý jumysyn áli talaı ese joǵarylatatyny belgili. О́ıtkeni qazir Almaty men Qorǵas arasyndaǵy temirjol jelilerin taǵy kóbeıtýdiń jobalary jasalyp jatyr. Iаǵnı bul joldar el berekesine eselep tabys ákeletini sózsiz.
Jetisý oblysy