Qazaqstan ekonomıkasynyń negizgi qozǵaýshy kúshteriniń biri sanalatyn saýda salasy sońǵy jyldary eldiń ishki jalpy ónimindegi úlesin arttyryp, memlekettik bıýdjetke túsetin túsimniń mańyzdy kózine aınaldy. 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha saladaǵy eń iri salyq tóleýshilerdiń reıtıngi jasaldy, dep jazady Egemen.kz.
Saýda – ishki naryqty qalyptastyryp qana qoımaı, halyqty jumyspen qamtyp, shaǵyn jáne orta bıznestiń damýyna serpin beretin strategııalyq mańyzdy sala. 2025 jylǵy jedel derekterge sáıkes, saýdanyń IJО́-degi úlesi 19,2% boldy. Bul kórsetkish úsh jyl buryn 16,4% deńgeıinde edi. Osylaısha, salanyń ekonomıkalyq yqpaly aıtarlyqtaı kúsheıgeni baıqalady. Al 2025 jyly saýda salasynyń ósimi 8,9%-ǵa jetip, ekonomıkanyń qarqyndy damyp kele jatqan baǵyttarynyń birine aınaldy.
Salanyń mańyzy tek ekonomıkalyq belsendilikpen shektelmeıdi. Saýda kompanııalary memlekettik bıýdjetke iri kólemde salyq tóleıtin negizgi donorlardyń biri sanalady. Osy turǵyda 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha elimizdegi saýda sektoryndaǵy eń iri 20 salyq tóleýshi anyqtaldy. Zertteý obektıvti bolýy úshin munaı-gaz salasyna jatatyn kompanııalar esepke alynbaǵan.
Salyq kodeksi: Alǵashqy aıdaǵy kiris qandaı?
Reıtıngte birinshi oryndy Kaspi.kz marketpleısi ıelendi. Kompanııanyń 2025 jyly tólegen salyǵy 138,4 mlrd teńgeni qurady. Sońǵy úsh jylda bul kórsetkish 2 eseden astam ósken. Onyń quramyndaǵy «Kaspi Magazın», «Kaspi Travel», «Kolıosa», «Magnum E-commerce Kazakhstan» sekildi alańdar da salyq túsimine eleýli úles qosyp otyr.
Ekinshi orynda – «Toıota Motor Qazaqstan» JShS, onyń salyq kólemi 125,3 mlrd teńge boldy. Kompanııa Toyota kólikterin, qosalqy bólshekter men aksessýarlardy jetkizip, kepildik qyzmet kórsetýmen qatar, Qazaqstan men Qyrǵyzstandaǵy brendtiń marketıngin júzege asyrady.
Úshinshi oryndy «Koka-Kola Almaty Bottlers» birlesken kásiporny ıelendi. Kompanııanyń bıýdjetke aýdarǵan salyǵy 61,6 mlrd teńgeni qurady. Ol Coca-Cola, Sprite, Fanta, BonAqua, Fuse Tea, Piko sekildi ónimderdi shyǵaryp, halyqaralyq franchaızıng negizinde jumys isteıdi.
Top-10 tizimindegi ózge kompanııalar da iri salyq tóleýshiler qatarynan kórindi:
- Tórtinshi oryn – «Brıtısh Amerıkan Tobakko Qazaqstan Treıdıng» JShS: 42,5 mlrd teńge;- Besinshi oryn – «ASBIS Qazaqstan» JShS: 31 mlrd teńge;- Altynshy oryn – «Borýsan Makına Qazaqstan» JShS: 27,2 mlrd teńge;- Jetinshi oryn – «Samsung Electronics Central Eurasia» JShS: 26,6 mlrd teńge;- Segizinshi oryn – «KDV Qazaqstan» JShS: 23,1 mlrd teńge;- Toǵyzynshy oryn – «Eurasian Machinery» JShS: 23 mlrd teńge;- Onynshy oryn – «Magnum Cash&Carry» JShS: 20,7 mlrd teńge.
Jalpy, atalǵan 20 iri kompanııa 2025 jyly memleket qazynasyna 690 mlrd teńgeden astam salyq aýdarǵan.
Salyq kodeksindegi túzetýler qashan kúshine enedi?
Bul reıtıng saýda salasynyń Qazaqstan ekonomıkasyndaǵy sheshýshi rólin aıqyn kórsetedi. Iri kompanııalardyń qomaqty salyq tólemderi olardyń aýqymdy qyzmetin, joǵary aınalymyn jáne ishki naryqtaǵy turaqty suranysty ańǵartady.
Aldaǵy ýaqytta tutyný naryǵynyń keńeıýi, sıfrlandyrý úderisi men elektrondy saýdanyń damýy bul salanyń mańyzyn odan ári arttyra túspek. Saýda sektory ekonomıkanyń ǵana emes, memlekettik bıýdjetti tolyqtyrýdyń da negizgi tirekteriniń biri bolyp qala beredi.
Kásipkerler salyq rejimin tańdady