Búgin − ulttyq valıýtamyzǵa 30 jyl. Egemen eldiń eńsesin bıik etetin tól nyshandarymyz sekildi ulttyq valıýtamyzdyń da bolýy zańdy. Táýelsizdik tuǵyryn nyǵaıtyp, áleýmettik-ekonomıkalyq áleýetimizdi túzegen teńgemizdiń aınalymǵa túsýi mańyzdy qadam boldy. Teńgesiz memleketaralyq qatynas ornatý, memleket ishinde qarjylyq operasııalardy júzege asyrý múmkin emes edi.
Halyqaralyq qarjy sarapshylary Qazaqstan teńgesin TMD aýmaǵyndaǵy turaqty valıýta dep baǵalaıdy.
Eske alsaq, teńge tarıhy Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti N.Á.Nazarbaev 1993 jyldyń 12 qarashasynda qol qoıǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń ulttyq valıýtasyn engizý týraly» zańynan bastaý alady. Araǵa úsh kún salyp, 15 qarashada el aýmaǵyndaǵy jańa saýda-sattyq jasaý quraly retinde tól teńge qoldanysqa endi. Al, 1997 jyly 13 qarashada N.Nazarbaev alǵash teńgeniń aınalymǵa túsken kúnin «Ulttyq valıýta kúni» dep jarııalady.
1991 jyly teńge dızaınyn ázirleıtin mamandar toby quryldy. Bul top quramynda Tımýr Súleımenov, Meńdibaı Áli, Dosbol Qasymov, Aǵymsaly Dúzelhanov pen Haırolla Ǵabjálel boldy. Tıynnyń dızaınyn jasaý Aırat Ismambetov pen Vıktor Ivjenkoǵa tapsyryldy.
Ulttyq teńgemizdiń bederi tereń tarıhymyzdy aıǵaqtap turady. Sonyń ishinde ultymyzdy uıystyryp, san salada sańlaq bolǵan taý tulǵalardyń beınesi de bederlengen.
1993 jyldan beri ulttyq valıýta betinde jıyny 8 tulǵanyń portreti basyp shyǵaryldy.
Tizbektesek, 1 teńgede fılosof, sosıolog, matematık, fızık, astronom, botanık, lıngvıst, logıka, mýzyka zertteýshisi, «Álemniń ekinshi ustazy» atanǵan Ábý Nasyr ál-Farabıdiń portreti beınelendi. Aıta keteıik, oıshyldyń beınesi ulttyq valıýtamyzda ár jyldary, ártúrli sommalyq jıyntyqtarda qaıta jańǵyryp turdy. Máselen 1994 jyly Ábý Nasyr ál-Farabı beınelengen 200 teńge aınalymǵa ense, 2000 jáne 2002 jyldary nomınaldyń dızaıny ózgerdi. 1994 jyldan 2003 jyldary «ál-Farabı» serııasy boıynsha 500 teńge, 1 000 teńge, 5 000 teńge jáne 10 000 teńgelik aqshalar aınalymǵa endi.
3 teńgede áıgili aqyn, aıtystyń aqtańgeri Súıinbaı Aronuly beınelendi.
Al 5 teńgede aspapty mýzyka óneriniń klassıgi, «Kishkentaı», «Saryarqa», «Balbyraýyn», «Aqsaq kıik», «Adaı» jáne «Alataý» kúıleriniń avtory Qurmanǵazy Saǵyrbaıulynyń portreti basyldy.
Al, 10 teńgelik banknotada qazaqtyń uly ǵalymy, aǵartýshy, shyǵystanýshy, tarıhshy, folklorshy, etnograf, geograf Shoqan Ýálıhanovtyń beınesi bederlendi.
20 teńgelik nomınalda qazaq jazba ádebıetiniń negizin salǵan, aqyn, aýdarmashy, fılososof Abaı Qunanbaıulynyń portreti basyldy.
50 teńgede 1718-1748 jyldary bılik qurǵan Kishi júz hany Ábilqaıyr hannyń beınesi basyldy.
Al, 100 teńgelik banknotada Qazaq Ordasy tarıhyndaǵy eń uly handardyń biri Abylaıhan portreti basyldy. Ol 1771 – 1781 jyldar aralyǵynda bılik qurǵan Qazaq handyǵynyń 18-shi hany boldy.
2016 jyly teńgeniń 25 jyldyq mereıtoıy aıasynda 10 myń teńgelik banknotaǵa Tuńǵysh Prezıdent N.Á.Nazarbaev beınelendi. Sonymen qatar Táýelsizdik tańy atqan 30 jyldyq torqaly toı qurmetine 20 000 teńgelik qaǵaz aqshada da N.Á.Nazarbaev portreti basyldy.
Bıyl tól teńgemizdiń 30 jyldyǵyna oraı Ulttyq bank nomınaly 10 000 teńgelik mereıtoılyq banknotany aınalymǵa shyǵardy.