Ortalyq Azııa jáne Kavkaz arqyly Qytaı men Eýropa naryǵyn jalǵaıtyn Transkaspıı halyqaralyq kólik dálizi óńirlik saýda-sattyqty kúsheıtip, elder arasyndaǵy baılanysty nyǵaıta túspek. Dúnıejúzilik bank baıandamasynda osylaı aıtylady. Halyqaralyq uıym sarapshylarynyń pikirinshe, marshrýt sondaı-aq Qytaı men Eýropa arasyndaǵy konteınerlik saýda baǵyttarynyń ornyqtylyǵy men ártaraptanýyn da (jetkizý tizbegin geosaıası táýekelderden qorǵaı otyra) qamtamasyz ete alady.
Baıandamada durys ınvestısııalar men strategııalyq sheshimder jasalǵan jaǵdaıda 2030 jylǵa taman Transkaspıı baǵyty boıynsha saýda kóleminiń úsh ese ulǵaıatyny jáne bul rette marshrýtpen júrip ótý ýaqytynyń eki ese qysqaratyny aıtylady. Mundaı nátıje jergilikti jáne óńirlik ekonomıkanyń damýyna yqpal etip, jańa jumys oryndaryn qurý, kómekshi salalarǵa suranysty yntalandyrý jáne bıznesti tartý turǵysynan halyqtyń keń tobyna paıda ákeledi.
«Orta dálizdiń ómirsheń ǵana emes, marshrýt boıynda jaǵalaı ornalasqan elderdiń ekonomıkasy úshin erekshe mańyzdy ekenin bizdiń jańa derekterimiz rastaı túsedi. Ázerbaıjan, Grýzııa jáne Qazaqstan basqa eldermen birge osy dálizdi ilgeriletýdegi óz kózqarasyn kelisýde aıtarlyqtaı ilgerileýge qol jetkizdi. Dúnıejúzilik bank marshrýt boıyndaǵy elderdiń úkimetterimen jáne basqa da kópjaqty uıymdarmen seriktestikte orta dálizdi damytýǵa qoldaý kórsetýge daıyn», deıdi Dúnıejúzilik banktiń Eýropa jáne Ortalyq Azııa boıynsha vıse-prezıdenti Antonella Bassanı.
Ortasha dálizdiń basty mańyzdylyǵy men artyqshylyǵy retinde aımaqishilik saýda dálizi retinde bere alatyn paıdasyn aıtýǵa bolady. Ázerbaıjan, Grýzııa, Qazaqstan jáne Eýropa arasyndaǵy saýdanyń keńeıýi suranystyń negizgi faktory bolyp otyr.
«Dál qazir Transkaspıı dáliziniń básekege qabilettiligin, onyń ótkizý qabiletin arttyrýdyń, tıimdiligin kóbeıtip, shyǵyndaryn qysqartýdyń tamasha sáti týyp tur. Instıtýsıonaldyq jáne operasııalyq sharalar esebinen tıimdilikti qysqamerzimdi arttyrýdyń ortamerzimdi ınvestısııalarmen qatar úılesýi kólik dáliziniń jumys isteýin nyǵaıtýǵa jáne onyń áleýetin jandandyrýǵa múmkindik beredi», dedi Dúnıejúzilik banktiń Eýropa jáne Ortalyq Azııa óńirindegi ınfraqurylym boıynsha óńirlik dırektory Charlz Korme.
Baıandamada kólik qyzmetterine suranysty qanaǵattandyrý jáne Qazaqstanda, Ázerbaıjanda jáne Grýzııada ekonomıkalyq damýdy qoldaý úshin qajetti negizgi strategııalyq sheshimder men ınvestısııalar aıqyndalǵan. Olarǵa mynalar jatady:
Úzdiksiz jumysty qamtamasyz etý úshin dálizge qatysty tıimdi logıstıkalyq sheshimder usyný; Mýltımodaldy ınfraqurylym sıpattamalary, derektermen almasý jáne transporttyń kedergisiz qozǵalysy úshin, ásirese shekaralas aýmaqtarda prosedýralar men úderisterdi jeńildetý jáne reformalaý; Jol boıyndaǵy júk aǵyndaryn baqylaýdy jaqsartý jáne shekaradaǵy kidiristerdi azaıtý maqsatynda sıfrlyq sheshimderdi sınhrondaý. Biryńǵaı jáne úılesimdi qurylym atalǵan dálizdegi úderister men operasııalardyń sıfrlyq transformasııasyna yqpal ete alady; Kemelerdiń bolýyn qamtamasyz etýdegi tejegish faktorlardy joıýǵa jáne porttardyń ónimdiligin arttyrýǵa basa nazar aýdara otyryp, Kaspıı jáne Qara teńiz arqyly tasymaldaý kezinde operasııalyq tıimdilikti arttyrý; Investısııalarǵa basymdyq berýdiń biryńǵaı júıesin kelisý. Baıandamada olardyń basymdylyǵyn anyqtaý úshin qosymsha baǵalaýdy qajet etetin birqatar ınvestısııalyq múmkindikter qarastyrylady.