Jańarý jolyndaǵy mańyzdy belestiń biri – aýdan ákimderin saılaý úrdisi. О́tken jyly Pavlodar oblysynda úsh aýdannyń ákimin halyq ózi saılady.
Aıtýǵan Shaıhımov shekaramyzdyń Reseımen shektesetin tusynda ornalasqan eń qıyr óńirlerdiń biri Jelezın aýdanyn basqaryp otyr. 2023 jyldyń qarasha aıynda ótken ákimder saılaýyna túsip, halyqtyń senimine ıe boldy. Oblystaǵy jas ákimderdiń qatarynan sanalatyn ol buǵan deıin atalǵan óńirdi eki jyl basqaryp, jurtshylyqtyń kóńilinen shyǵatyn óreli isterge bastamashy bola bildi.
– Jelezın – tabıǵaty baı, jeri qunarly erekshe ólke. Zamanynda halyq arasynan aty shyǵyp, dúrkiregen kórnekti tulǵalardyń jerlengen zırattary, kóptiń jadynda eleýli iz qaldyrǵan nemese beımálim tarıhı-saıası oqıǵalarǵa baılanysty oryndar da jeterlik. Bile bilgenge ǵajaıyp syrǵa toly óńir. Ekonomıkasy da ózge aımaqtarǵa qaraǵanda kósh ilgeri damyp, halqy aýqatty turady. Osy aýmaqqa ákim bolyp kelgeli halyqpen etene jumys istep, barlyq qıyndyqty da, qýanyshty da birge kórip kelemin. Aýdan ákimderiniń saılaýynda jeńiske jetýim bul áýeli jergilikti qaýymnyń maǵan degen úlken senimi. Ekinshiden, buǵan deıingi jyldardaǵy qyzmetimde kabınette otyryp, bılik júrgizý qaǵıdatynan birjola bas tartqanmyn. Árbir aýylǵa baryp, kóshpeli kezdesýler uıymdastyryp, únemi halyqtyń muń-muqtajyna qulaq túrdik. Keıingi eki jyl ishinde aýyldardaǵy ınfraqurylymdy damytýǵa aýdan bıliginiń kúsh-jigerin jumyldyrdyq. Aýyldarda jańadan fýtbol alańdary salynyp, mádenıet úıleri bútindeldi. Aýyz sý qubyrlary tartylyp, ár aýyldyń kem-ketigi toltyryldy, – deıdi Aıtýǵan Abylaıuly.
«Týǵan jerge týyńdy tik» degen naqyldy jattap ósken azamat osy aýdannyń týmasy. Jelezın – ejelden eginshiligi damyǵan óńir. Osy mol qýatty jańa zamanda jańasha qyrynan paıdalaný, sol arqyly eldiń yrysyn eseleý kózdelip otyr. Mysaly, aýdanda jyl saıyn 206 myń gektardan astam jerge astyq egiledi. Tek ótken jyldyń ózinde egis alqaptarynyń aýmaǵy 15 myń gektarǵa ulǵaıdy. Astyq tanaptarynyń kóbeıýi sharýashylyqtar úshin kól-kósir tabys bolsa, jergilikti qazyna úshin qosymsha kiris. Sýarmaly jerlerdi kóbeıtý de durys jolǵa qoıylǵan. Qazir óńir boıynsha 12 myń gektar sýarmaly jer bar. Geografııalyq turǵydan alǵanda halyqtyń ósip-ónýine, turmysyn jaqsartýǵa óte qolaıly jerler munda barshylyq. Aýdandy jaǵalap Ertis ózeni aǵady, ar jaǵynda alys-beriske tıimdi Reseı eli tur. Respýblıkalyq úlken avtojoldyń aýdandy qaq jaryp ótetini de mundaǵy kólik-logıstıka salasyn barynsha damytyp otyr. Buıyrsa, keler jyly Serkovnoe aýylynda et óńdeıtin konservi sehy ashylýy múmkin. Al «Jumabek Agro» JShS sýarmaly jerlerdiń kólemin eselep qana qoımaı, keleshekte kókónis pen kartopty qysta saqtaýdyń qamyn oılastyryp jatyr. Jýyq arada aýdanda 2 myń tonna ónim syıatyn kókónis qoımasy salyna bastaıdy. Taǵy bir sharýashylyq túıirshiktelgen mal azyǵyn ázirleýge beıimdelgen. Bul jaqta mol ósetin jońyshqany túıirshiktep, eksportqa jiberýge bolady. Buǵan qosa iri sharýashylyqtarmen qazirgi kúni kartop óńdeý boıynsha jobalar pysyqtalyp jatyr. Mundaı keleli jobalardyń nátıjesinde aýdanda jańadan jumys oryndary qurylyp, kópshilik tabysynyń artýyna múmkindik jasalady.
Infraqurylym máselesin sóz eter bolsaq, aýdan ortalyǵyndaǵy úılerdiń 40 paıyzy búginde ortalyq jylýmen qamtamasyz etilgen. Ortalyqtandyrylǵan aýyz sý máselesi tek 4 aýylda jetkilikti sheshilmegen. Olarda qazirgi kúni sý qubyryn tartý jumystary jobalary iske asyp jatyr. Keler jyly eldi mekenderdegi jumystar tolyq atqarylsa, aýdandaǵy aýyz sýmen qamtý kórsetkishi 100 paıyzǵa jetetin bolady.
Ákimniń aıtýynsha, onyń saılaýaldy baǵdarlamasy aldaǵy 4 jylǵa arnalǵanymen, negizgi josparlardy 2024-2025 jyldary atqarý kózdelgen. Mysaly, aldaǵy eki jylda 12 aýyldyń kireberis joldary tolyǵymen asfalttalyp, Veselaıa rosha aýylyna aparatyn qıyrshyq tasty jol tolyqtaı zamanǵa saı etiledi. Al Joltaptyq degen shalǵaı eldi mekenniń 4,5 shaqyrym joly keler jyly jóndeledi. Aýdanda árqaısysy 24 páterli eki turǵyn úı salý kózdelgen. Bıyl Moıseevka aýylynyń oqýshylary úshin jańadan zamanǵa saı mektep turǵyzylyp berilgen. Endigi jerde bilim uıasyndaǵy oqýshylardyń sanyn arttyrý mańyzdy. Bul úshin eldi mekenge jańadan qonys aýdaratyn otbasylarǵa jaıly jaǵdaı týdyrý kerek. 2024 jyly Moıseevkada eki páterli baspana salyný josparda tur.
«Aýdan boıynsha jóndeýden ótpegen 8 mektep bar. Oqý ǵımarattaryn eki jyl ishinde bútindep, aýyldyq jerlerde jóndeý kútip turǵan 3 mádenıet úıiniń máselesin retteımiz degen oıdamyz. Negizi aýyldyq jerlerde turatyn turǵyndar úshin mádenıet úıleri jaıly ári ishki atmosferasy jaǵymdy bolýy kerek dep esepteımin. Aýyl adamdarynyń ótinishi boıynsha jeti aýylda balalarǵa arnalǵan oıyn alańdaryn salý, eldi mekenderdegi uıaly baılanysty jaqsartý máselelerin qolǵa alyp jatyrmyz. Aýdan aýmaǵy úlken shalǵaı aýyldar barshylyq. Soǵan oraı uıaly baılanystyń sapasyna qatysty problemalar bar. 12 shaǵyn aýylda uıaly baılanystyń sapasyn kúsheıtý, ǵalamtorǵa qosylý múmkindigin keńeıtý maqsatynda uıaly baılanys operatorlarymen kelisimge keldik. Endi bir aýyldarda uıaly baılanysqa arnalǵan bıik munaralardy óz qarajatymyzǵa salyp, baılanys operatorlaryna ony jalǵa alýdy usynyp otyrmyz. Sebebi kóp jaǵdaıda baılanys kompanııalary aýylda adam sany az dep munara ornatýǵa qarajat shyǵyndaǵysy kelmeıdi. Osyndaı bir munara keler jyly Zaharovka aýylynda turǵyzylady, qarajat bólingen», deıdi aýdan basshysy.
Joǵaryda aıtqanymyzdaı, aýdanda qaıta óńdeý salasyna basymdyq berilip otyr. Búginde aýmaq boıynsha aýyl sharýashylyq ónimderin qaıta óńdeıtin 8 nysan bar. Olardyń qatarynda jarma ónimderi men kúnbaǵys maıyn, shujyq ónimderin shyǵaratyn sehtar bar. Aýdanda jalpy sany 833 sýbekti shaǵyn jáne orta kásipkerlikpen aınalyssa, onyń basym bóligi egin sharýashylyǵyna beıimdelgen. О́ńirde qazirgi kúni 15 200 adam turyp jatyr.
Pavlodar oblysy,
Jelezın aýdany