Tabıǵatty búldirýshilerge tosqaýyl kerek

Shyndyǵynda, munaıly shahardy da, aýdandardy da shań basatyn sát jıilep tur. Munyń sebebin jasyl jelektiń az­dyǵynan izdegen jón. Oblystyq tabıǵı resýrstar jáne tabıǵatty paıdalanýdy retteý basqarmasynyń basshysy Nur­lan Jantoqovtyń málimetinshe, eldi me­ken­derdi kógaldandyrý men jasyl bel­deý qurýdyń 2021-2025 jyldarǵa arnal­ǵan óńirlik jospary jasaqtalǵan. Sol jos­parǵa sáıkes 275 gektar aýmaqqa 540 myń kóshet egý kózdelgen. Bıyl 54,7 gektarǵa 111 myń 42 kóshet egý josparlanǵanymen, bul mejeni baǵyndyrý ońaı bolmaı tur. Buǵan kóktemgi maýsymda 18 gektarǵa ­19 500 kóshet egilgeni dálel.

«Arnaıy jasaqtalǵan jospar boıynsha bes jylda 2 803 gektar orman alqabyna 7 mln kóshet egý kózdelip otyr. Bıyl 573,5 gektar jerge 1 mln 439 myń kóshet egý josparlanǵan edi. Kóktemgi mezgilde 361,5 gektar jerge 931 myń kóshet egildi. Bul jumys áli jalǵasyn tabady», deıdi N.Jantoqov.

Oblys ákiminiń orynbasary Jasulan Bısembıevtiń pikirinshe, ekologııanyń na­shar­laýyna munaı-gaz óner­kásibiniń keń qanat jaıǵany sebep bolýy múmkin. Qazir bul salada óndiris oryndary kóbeıip otyr. Bul qorshaǵan ortanyń lastanýyna áserin tıgizetini daýsyz.

«О́ńir turǵyndaryn qor­shaǵan ortanyń jıi búli­ne­tini tolǵandyrady. At­mos­­feralyq aýanyń lastan­ǵa­nyna alańdaıdy. Sol sebep­ten Atyraý oblysynyń eko­logııasyn jaqsartý maq­sa­tynda birqatar is-shara qol­ǵa alyndy. Onyń ishinde klı­mattyń ózgerý áserin taldaý jáne turaqty strategııa­lardy qurý joldaryn tabý bar. Ýnıversıtetterdiń ró­lin arttyryp, qorshaǵan ortany qorǵaýdy nasıhattaý, turaqty tehnologııalardy da­mytý baǵytyn ustanǵan bilim berý mekemelerine qol­­daý kór­setiledi. Klı­mat­­­­tyq ınnovasııa­lar bo­ıyn­­sha kómirtegini azaıtýǵa kó­mek­te­setin ozyq tehnolo­gııa­­lar men ınnovasııa­lyq she­­shim­derdi engizý máse­le­si kóz­delgen», deıdi J.Bısem­bıev.

Onyń aıtýynsha, Pre­zı­denttiń kómir­tegi beıta­rap­tylyǵyna qol jetkizý úshin 2030 jylǵa qaraı parnıktik gazdardyń shy­ǵaryndysyn 15 paıyzǵa azaıtý jó­nin­­degi tapsyrmasyna sáıkes tabıǵı re­sýrs­­­tardy tıimdi paıdalaný máselesine tú­­begeıli bet­burys jasaý kózdelip otyr. Osyǵan oraı óńirdegi birin­shi sanat­ty iri kásiporyndar­men birlesip, shyǵyndy­lar­dy azaıtý jóninde arnaıy jos­­par qa­byldanypty. En­di aldaǵy jyly ar­naıy avto­mattandyrylǵan monıtorıng júıesi iske qosylady. Mo­nı­torıng ar­qyly kásip­oryndardyń qorshaǵan ortaǵa qan­daı zııandy shyǵaryndy jiberetinin elek­trondy túr­de baqylaýǵa bolady. Bul – qor­­shaǵan orta tazalyǵyn jedel basqarý túri.

Alaıda jańa ádis tabıǵat­qa ata jaýyn­daı taǵylyq jasaıtyn kásiporyndarǵa tos­qa­ýyl bola ala ma? Árıne, bul ádistiń tıimdiligi jóninde naq­ty baılam jasaýǵa erte­rek bolar. Bárine ýaqyt tóreshi ­desek te, oblystyq prokýratýra men ekologııa departamentiniń mamandary qorshaǵan orta­ny qorǵaý zańdylyǵyn óres­kel buzatyndardy álsin-ál­sin anyqtap otyr. Bir óki­nishtisi, tabıǵatty munaı qal­­dyǵymen, ózge de zııan­dy zat­tarmen las­taýdy toq­tat­paǵandar salynǵan aıyp­puldy shybyn shaqqan qur­ly kórer emes. Máselen, Aty­raý oblystyq prokýra­týrasy baspasóz qyzmetiniń aq­pa­ratyna qaraǵanda, ja­qynda qaýipti qaldyqtar aı­na­lymy salasyndaǵy zań­­dy­lyq­tyń saqtalýyna taldaý júrgizilgen. Tal­daý nátı­jesimen «Oxygenator» JShS-nyń «Saǵyz» polıgo­nynda 13 myń 108 tonna mu­naı qaldyǵyn ruqsatsyz jı­naqtaǵany anyqtalyp otyr.

«Bul – Dossor kentinde turatyn 20 myńnan asa tur­ǵynnyń densaýlyǵyna tike­leı áser etetin óreskel derek. Polıgon aýmaǵynda mu­naı shlamdaryn qaıta óńdeý boıynsha tıisti jabdyq bolma­ǵan. Soǵan qaramastan, seriktes­tik 2022-2023 jyldary mu­naı kompanııalaryna qyz­met kór­setýdi jalǵastyryp kelgen. Osyǵan baılanysty Atyraý oblysynyń prokýratýrasy ýákiletti organǵa tekserý júrgizýdi tapsyrdy. Tekserýdiń qorytyndysy­men seriktestikke Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksiniń 328-babynyń 1-bó­ligimen (Qorshaǵan ortaǵa jol beriletin antropogen­dik áser etý normatıvterin buzý) ákimshilik hattama ja­saqtaldy. Aty­raý qalasy­nyń ákimshilik quqyq buzý­­shy­lyqtar jónindegi maman­dan­dyrylǵan sotynyń qaýly­symen seriktestikke 37,4 mlrd teńge kóleminde aıyppul sa­lyndy», dep aqparat taratty prokýratýranyń baspasóz qyzmeti.

Qalaı desek te, atyraý­lyqtar jutar aýanyń taza bolǵanyn ańsaıdy. Biraq turǵyndar kókeıindegi túıt­kildiń túıini ázir tarqatylmaı otyr. Al onyń tıimdi tetigin kim usynady?

Atyraý oblysy