Tusaýkeser − bala qaz turyp, táı-táı qadam basqanda jasalatyn ǵuryp. Halqymyzdyń ejelden turmysta jiti ustanyp kele jatqan kóne salty. Bul úrdis jańa ǵasyrda da úzilmeı jalǵasyn taýyp keledi. Tusaýkeser rásiminiń túpki maqsaty balanyń ómir joly ashyq bolsyn, taǵdyrdyń buralań jolynda súrinbesin degen nıetten týǵan. Sondyqtan babalarymyz baıyrǵy ýaqytta balanyń tusaýyn kóldeneń kók attyǵa kestirmegen. Tipti, belgili bir adamdar tusaý kespeý kerek dep túıgen.
Babalar bekitken túsinik boıynsha jasy kelgen, naýqas, júrisi sylbyr kisiler, turmys qurmaǵan qyz, úılenbegen jigit tusaý kespeıdi.
Úlkender jaǵy ala jipti baılap, bala jolynyń ashyq bolýyn tilep bata beredi.
Ul balanyń tusaýyn isi tyndyrymdy, bir sózdi er adam kesse, qyzdyń tusaýyn qımyly shıraq, minezi kórkem kelinshek kesedi.
Tusaý kesýge arnaıy daıyndalǵan aq-qara aralas esilgen jipti balanyń aldynan, ótkir pyshaqpen kesý kerek.
Halqymyz qaıshynyń eki júzi bar, búldirshinniń ómiri qarama-qaıshylyqqa toly bolmasyn dep tusaýdy qaıshymen kesýden saqtanǵan.