Akademık Qanysh Sátbaevtyń Baıanaýyldaǵy memorıaldyq mýzeıi taýtulǵanyń mereıtoıyna oraı oblys ortalyǵyna «Qazaqtyń Qanyshyna – 125 jyl» atty kóshpeli kórmesin alyp keldi. Qanaǵańnyń jeke zattary men ómir qatparlarynan syr shertetin fotojádigerler ǵalymnyń qıly taǵdyrynan biraz syrdy uqtyrǵandaı.
Buqar jyraý atyndaǵy Ádebıet jáne óner mýzeıinde ótken kóshpeli kórmede Qanysh Imantaıulynyń 30-ǵa jýyq jádigeri usynyldy. Onyń ishinde ǵalymnyń jeke paıdalanǵan zattary, áıgili «Algebra» oqýlyǵynyń jańartylǵan nusqasy, dombyrasy men qujattary, mıneraldy tastar jıyntyǵy bar.
Qanysh Sátbaevtyń rýhanııat pen ónerge jaqyn bolǵanyn el ishindegi áńgimeler naqtylaı túsedi. Kezinde Aleksandr Zataevıchtiń qazaqtyń myń áni men kúıin notaǵa túsirýine Qanaǵań túrtki bolǵan. Ári zertteýshige ultymyzdyń 25 ánin aıtyp bergen. Onyń ishinde «Eki jıren», Aqan seriniń «Maqpaly», Jaıaý Musanyń «Bashqulbaıy», Estaıdyń «Qorlany», folklorlyq muradan «Qıssa án saryny», «Arǵy jaǵy-aı Ertistiń» tarıhı áni, «Ajar saryny», «Jarylǵap saryny», «Áldı, bópem», taǵy basqalary bar.
Akademık ómiriniń sońǵy jyldary ustaǵan sary dombyrany ózi 50-ge tolǵanda qyzy Shámshııabaný syıǵa tartqan eken. Sol toıǵa keńestik 15 respýblıkanyń akademıkteri jınalyp, Qańaǵańa degen aıryqsha qurmetterin kórsetse kerek.
«Jalpy, Almatynyń ózinde Qanysh atamyzǵa arnalǵan úsh mýzeı bar. Áıtse de, jeke zattarynyń eń kóbi Baıanaýyldaǵy mýzeıinde shoǵyrlanǵan. Shamamen myńnyń ústinde ǵalymmen baılanysty zattar men buıymdar bar. Baıanaýyldaǵy mýzeı Qanaǵań qaıtys bolǵan jyly, aýdanda óndiristik tájirıbeden ótip júrgen stýdentterdiń uıytqy bolýymen Qazaqstanda alǵashqy bolyp ashylǵan. Alǵashqyda mádenıet úıinde kabınet retinde tusaýy kesilse, keńeıe kele qazir úlken bir ǵımaratty alyp otyrmyz. Mýzeı ashylǵanda qyzdary ákesine qatysty dúnıelerdiń kóbin tapsyrǵan. О́miriniń sońǵy jyldary ustaǵan zerli taıaǵy, kózildirigi, «troıka» kostıým-shalbary men bylǵary jeńil aıaqkıimi, qalamsabyna deıin jarqyrap tur», deıdi Sátbaevtyń Baıanaýyl memorıaldyq mýzeıiniń basshysy Qaıyrgeldi Abylǵazın.
Ekinshi dúnıejúzilik soǵysta jaýǵa atylǵan árbir on oqtyń toǵyzy Qazaqstanda, Qanaǵań bastaǵan geologter izdep tapqan metaldardan jasalǵanyn mektep oqýlyǵynan bastap jaqsy bilemiz. Fashıster Ýkraınany basyp alǵanda Joǵarǵy bas qolbasshynyń tapsyrmasy boıynsha ǵalym Qarsaqpaıdan 38 kúnniń ishinde marganes kenin taýyp, shahtany tolyq iske qosqan. Osy jáne ózge de eńbekteri úshin keıin 4 márte Lenın ordenimen, 1 ret Memlekettik syılyqpen marapattalǵan. Ol kezde Lenın ordenimen ekinshi márte marapattalǵanda Sosıalıstik Eńbek Eri ataǵy berilgen eken. Alaıda Qanysh Imantaıuly baıdyń tuqymy ekeni nazarǵa alynyp, mundaı usynys joǵary jaqqa jasalmaǵan. Aıtyp óteıik, Q.Sátbaev Semeıde birqatar Alash qaıratkerlerimen birge bilim aldy. Onyń ishinde áıgili jerlesi Júsipbek Aımaýytuly bar. Al zańǵar jazýshy Muhtar Áýezov alǵyr Qanyshpen jıi keńesip otyrǵan. Almatydaǵy Ortalyq zıratta qos tulǵa qatar jerlengen.
Pavlodar oblysy