Bıýdjet jáne salyq saıasatynyń tıimdiligi artady

Osy oraıda Túrkistan oblysy bo­­ıynsha Memlekettik kirister depar­­tamenti bıýdjet kiristerine taldaý júrgizip, kiristerdi ulǵaıtýǵa múmkin­dikter baryn anyqtaǵanyn aıta ketelik. Onyń ishinde áleýmettik jáne jeke kásipkerlerdiń jeke tabys salyǵy bar. Bıyldan bastap shaǵyn jáne mıkro sanattaǵy jeke kásipkerler tabys salyq­taryn tolyǵymen tóleıtin bolady. О́tken jyldyń qorytyndysy boıynsha jergilikti bıýdjet túsimderiniń ósý qarqyny – 113%, onyń ishinde salyqtyq túsimder 132%-dy quraǵan. Onyń 9,6 mlrd teńgesi – bir rettik túsimder. Bıyl ózindik kiristerdi 200 mlrd teńgege jet­kizý josparlanyp otyr. Onyń ishine salyq­tyq túsimder men negizgi kapıtaldy satýdan túsetin túsim kiredi.

Degenmen salyqtyq túsimderdi arttyrý baǵytynda jumysty jetildire túsý­di qajet etetin tustar da bar. My­sa­ly, oblystyń aýyl sharýashylyǵy sala­synda tirkelgen 80 myńnan astam sharýa qojalyǵynyń 81,3 paıyzy salyq organ­daryna ekken ónimderin jeke ózi­niń qajettiligi úshin paıdalanatynyn kór­setken. 13 myń sharýa qojalyǵy ǵa­na eńbek baǵytyn tabys kózi retinde kór­setip, salyq deklarasııasyn usynǵan. By­l­­tyr memleket tarapynan 30 mlrd teń­ge­den astam sýbsıdııa alǵan sharýalar­dan túsken salyq kólemi 2 mlrd teńgeden aspaǵan. О́ńirdegi 90-ǵa jýyq bazardan túsetin salyq kólemi de mardymsyz.

Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda Prezıdent salyq jáne bıýdjet salasyna túbegeıli reforma qajettigin atap kórsetti. «Sonyń arqasynda memleket pen bıznestiń arasynda jańa qoǵamdyq shart jasalmaq. Osylaısha, ulttyq tabysty ádil bólýdiń parasatty joly qalyptasady. Bul – Úkimettiń aldynda turǵan negizgi basymdyq. Jańarǵan salyq jáne bıýdjet zańnamasy men jarııalaǵan jańa ekonomıkalyq saıasattyń berik tuǵyryna aınalýy kerek», dedi Prezıdent.

Jalpy, Túrkistan oblysynda bıýdjet kiristerin ulǵaıtýǵa barlyq aýdan, qalada rezervter bar. Birinshiden, oblys boıynsha 4 529 salyq salý nysanynyń (toıhana, dámhana, meıramhana, bazar jáne t.b.) baǵalaý qunyn naryqtyq baǵaǵa retke keltirip, múlik salyǵy men jumysshylarynyń jeke tabys salyǵynyń tolyq óndirilýin qamtamasyz etý qajet. Ekinshiden, bıýd­jet­ten qarjylandyrylǵan «Aýyl amanaty», «Aýyl – el besigi» joba­lary arqyly jáne ózge de baǵdarla­malar­men jeńildetilgen nesıe alǵan jeke kásip­kerler men sýbsıdııa alǵan sha­rýa qojalyqtaryna taldaý júr­gizip, salyqtaryn óndirý kerek. Úshin­shi­den, salyq bazasyn arttyrý maqsa­tynda jańa ınvestısııalyq jobalardy qamtamasyz etý qajet. Iаǵnı de­par­tament qyzmetkerleri qosymsha túsimdi qamtamasyz etý jáne bıýdjetten bólingen qarjylardyń tıimdiligine taldaý júrgizý maqsatynda jańa is-sharalar júrgizýge múddeli.

Maqsat NURAHAEV,

Memlekettik kirister departamentiniń basshysy

Túrkistan oblysy