Bizge qandaı strategııa qajet?

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tap­syrmasyna súıene otyryp, Strategııalyq damý jáne reformalar agenttigi (SJjRA) endigi bes jylda asar belesimizdi júıelep shyq­qan. Taıaýda ǵana qujat jobasy Ashyq NQA portalyna jarııa­landy.

– «Qazaqstan-2029» ulttyq damý jospary búkilhalyqtyq tal­qylaýǵa 5 aqpanda shyǵa­ryldy. Sarapshylar qaýym­das­tyǵy tarapynan kóptegen pikir men usynys kelip tústi. Qujatty ázirleý kezinde mem­le­kettik organdardy ǵana emes, qazaqstandyq jáne sheteldik sarapshylardy da tarttyq. Qazir talqylaýlar júrip jatyr. Naýryzdyń basynda mem­lekettik organdarmen ke­li­sý­diń úshinshi kezeńin iske qosýdy josparlap otyrmyz. Qujat áli de pysyqtalady, – deıdi Strategııalyq damý jáne reformalar agenttigi tóraǵasy Jandos Shaımardanov.

Memlekettiń upaıyn tú­gel­deıtin mańyzdy qujat kez kelgen elde bar. Muny jıyn barysynda Ulttyq bank bas­shysy, QSZI janyndaǵy ekonomıkalyq klýb tóraǵasy Tımýr Súleımenov tilge tıek etti.

– Buǵan qoǵam men sarapshylar qaýymdastyǵynan suranys óte joǵary. Bizge ortamerzimdi sıpattaǵy strategııa qajet. Onyń nátıjelerin aldaǵy jyldary sezinetinimiz anyq. Agenttik ázirlegen jobaǵa kóptegen memlekettik organ men saraptamalyq qaýymdastyqtar súbeli úles qosty. Qujat taıaýda ǵana jarııa­landy. San túrli pikir men ıdeıa bar. Sondyqtan QSZI alańynda syndarly usy­nystardy pysyqtaý úshin barlyq múddeli sarap­shy­lar­dyń basyn qostyq, – dedi ol.

Instıtýt dırektory Erkin Tuqy­movtyń aıtýynsha, «Qazaq­stan-2029» ulttyq damý josparyna jan-jaqty tal­daý qajet.

– Prezıdent eldiń strate­gııa­lyq qujattaryn, onyń ishinde jańa ekono­mıkalyq saıasatty daıyndaýǵa sarap­ta­malyq qoǵamdastyqtyń qa­tysýy mańyzdy ekenin bir­ne­she ret aıtty. Biz qujattyń halyq múddesine qalaı qyzmet etetinin, memlekettiń endigi baǵyt-baǵdary qandaı strategııamen túziletinin qarapaıym tilmen túsindirýimiz kerek. Ási­rese, «Ishki jalpy ónim jáne ony molaıtýdaǵy ekono­mı­kanyń naqty sektorynyń kórsetkishteri qandaı bolady?», «Azamattardyń tur­mysy qalaı ózgeredi?», «Ár otandasymyz bilimge, medısınaǵa teń qoljetkize me?» degen sekildi saýaldar tóńireginde bizdiń salmaqty pikirimiz qajet, – dedi sarapshy.

Qujatta «A» núktesi re­tin­de shıki­zat­qa táýeldilik, ınvestısııa aıa­synyń tar­lyǵy, kiris pen shyǵys arasyndaǵy teń­sizdik sekildi ekonomı­ka­nyń ózekti problemalary kiristirilgen. «Visor Holding» JShS basqarýshy dırektory Almas Chýkın túıtkildi sheshý úshin ózi­miz­diń óndiristik qýa­ty­­myzdy eseleýge ıek artýy­myz kerek dep otyr.

– Salalar boıynsha naqty máse­le­lerdiń tizbesin jasaqtap, olardy sheshý jolyn kórsetip, qarjy kólemin aıqyn­da­ýymyz qajet. Menińshe, onyń eki joly bar – ne kiristi kóbeıtý, ne shyǵysty azaıtý. Iаǵnı qoldanbaly taldaý jasap, táýeldi bolatyn modeldi qurý qajet. Osylaısha, 2029 jylǵa qaraı bıýdjettiń baǵamyn baǵdarlaımyz, – dedi ekonomıst.

«Halyk Finance» AQ bas­qarma tóraǵa­sy­nyń keńes­shi­si Murat Temirhanov ta shoǵyrlandyrylǵan bıýdjet qurý ıdeıasyn qoldaıdy.

– Keıingi 6-7 jylda tómen­dep kele jatqan ónim shyǵarý kórset­kishi­miz­di sarapqa salý qajet. Sondaı-aq biz­de iri joba­lar­ǵa ınvestısııa tapshylyǵy ba­ǵy bar. Sebebi ishki baǵa eksporttyq baǵa­dan arzan. Buǵan memleket aralasýy kerek. Aldymen bizge eko­nomıkada sekiris jasaý úshin qurylymdyq ózgerister, naryq­tyq ekonomıkanyń naq­ty sektoryn qurý qajet, – dedi Murat Temirhanov.

Bizde IJО́ qurylymynyń kóp bóligin shıkizat eksporty quraıdy. Táýekel taıaǵynyń eki ushy baryn eskersek, bolashaqta sarqylatyn aktıvterdiń ornyn tolyqtyratyn rezervterge mán berý kerek. Sondyqtan aldaǵy bes jylda metall men basqa da paıdaly qazba óndirisin 40%-ǵa ulǵaıtý kózdelip otyr. Bul da júıeli ózgeristi talap etedi.

– Bizde ınvestısııalyq saıa­satty qaıta qaraý boıyn­sha birqatar usynys bar. Indı­ka­torlar Qazaqstandaǵy jaǵ­daı­dy kórsetpeıdi. О́ıtkeni tárkilengen shottar bes ese ósti. Jumys oryndaryn barynsha belsendi túrde ashý qajet, – deıdi «Ulagat Consulting Group» konsaltıngtik kompanııasynyń dırektory Marat Qaıyrlenov.

Májilis janyndaǵy Qo­ǵam­­dyq palata múshesi Erlan Smaıylovtyń aıtýyn­sha, ulttyq jospardyń oryn­dalýyn Úkimet pen mınıstr­lik­ter­diń KPI-ne engizý qajet. О́z kezeginde ekonomıkalyq klýb músheleri saraptamalyq talqylaý barysynda aıtylǵan barlyq usynys pen eskertýler jumysqa qabyldanatynyn jetkizdi.