Dýbaıda ótken dúbirli dodada qazaqtyń baıraǵyn jelbiretken Kábirhan sáıgúliktiń jeńisi tarıhqa endi. Eki shaqyrymdyq alamanda 12 tulpar jarysqa tústi. Aqan seri armanymen beınelesek, «aldyńǵy at baran boldy». Ol – Kábirhan edi...
Sonymen talaı qazaq AQSh-ty armandap, sol jaqqa kóz tigip júrgende, Amerıkadan bizge ańsap jetken jylqy janýardyń tuqymy boldy. Jeti atasyn biletinder ákesi – Dýbaıda alamandy bermegen «Kalıfornııa Hrom» deıdi.
Sáıgúlik saýdasy degen óz aldyna bir álem ǵoı. Estýimizshe, taı kúninde-aq asyl soıyna tartyp turǵanyn kórgen atseıis Nádir Hasanov ony Kınelend aýksıonynda satyp alypty. «Eki aptalyq aýksıonda 4 myń báıge jylqy ishinen tańdap alǵan» deıdi bilgishter. Sodan taı Kábirhan qunanǵa óter shaǵynda Almaty ıppodromyna kelgen. Munda atjarysqa úıretip batpaǵan azamat Rýslan Iýldashev eken. Búgingi ıesi kásipker Tilek Muhanbetqalıev Kábirhandy 2022 jyly 12 myń dollarǵa satyp alypty. Jalpy, bul – osy azamattyń jeti sáıgúliginiń biri. Bári aǵylshyn tuqymdy jylqylar. Kábirhandy Dýbaıdaǵy alamanǵa amerıkalyq bapker daıyndapty.
At sporty sarapshylarynyń aıtýynsha, Dýbaıdaǵy saıysta Kábirhanymyz Hıroý mo, Býkrevıý, Naksos, Kafý, Mıster radj, Seltık prıngs sekildi áıgili álem júırikterin artqa qaldyrǵan.
Tulpar ıesi «Sáıgúligim birinshi bolyp kelgende áıelim ul tapqandaı qatty qýandym. Buǵan deıin Reseıdegi 6 báıgeniń 5-eýinde top jaryp edi. Myna Dýbaı jarysyndaǵy tulpardyń bári álemniń úzdik arǵymaǵy esebinde. Kil myqtyny kórip, sheteldikter bizge kóp mán bermedi. Kábirhannyń tuıaǵy máre syzyǵyn birinshi basqanda, sarapshylar men býkmekerler qazaq jylqysy týraly aıta bastady», deıdi.
Eske salaıyq, qańtardaǵy almanǵa qatysý úshin Kábirhan Dýbaıǵa 11 qarashada arnaıy ushaqpen jetkizilgen. Endi 30 naýryzdaǵy sheshýshi alamandy sol jaqta kútedi. Iаǵnı ábden baptalady.
Oqyrman: «2023 jyldyń qarashasynda Birikken Arab Ámirligine jetken Kábirhan 2 jarysqa qatysypty. Iesiniń qanjyǵasyna baılaǵan oljasy qandaı eken?» dep suraıdy. Oǵan jaýapty ashyq derek kózderinen taptyq: birinshisinde – 15,5 mıllıon teńge, ekinshisinde (12 qańtar) 1 mıllıon dollar utqan. Dál sol jeńisten soń Tilek Muhanbetqalıevke «Atyńdy sat. Suraǵan aqshańdy beremiz» deýshiler kóbeıgen. Iesi: «Kábirhan satylmaıdy!» dep bir-aq kesken desedi. Dál osy tusta bizge Tilek myrzanyń kesek paıymy unady: «Bul – qazaq halqynyń tulpary. Endi onyń jeńisin el bolyp tileıik!».
At sporty mamandarynyń pikirinshe, álemdik jarystarǵa bir sáıgúlikti 7-8 adam baptaıdy. Onyń barlyq shyǵynyn jarysqa qatysýshy ózi kóteredi. Sondyqtan osyǵan deıingi jarystardaǵy Kábirhannyń jeńis qarjysynyń kóp bóligi óziniń kútimine ketedi. Asyl tuqymdy tulpardyń kútimi de, jemshóbi de, vıtamıni de belgilengen standartqa saı bolýy kerek.
Alda – álemniń 16 sáıgúligi baq synaıtyn úlken báıge. Qazaqstandaǵy búkil atbegi, atseıis, atbapker qaýymy men jalpy jylqy dúbirin saǵynatyn jurtshylyq dónen Kábirhanǵa zor úmit artyp otyr. Birikken Arab Ámirligindegi «bas báıge» salymynyń qunyn da aıta keteıik – 7 mıllıon 200 myń AQSh dollary!
Endi biraýyz sóz sáıgúliktiń nyspysy týraly.
Áleýmettik jelilerde el azamattary: «Onyń aty nege Baıshubar, Taıbýryl, Aqbozat, Kókbozat, Qulager, Lashyn, Kókdaýyl, t.b. emes? Qalaı degenmen qazaq namysyn qorǵap júr ǵoı» dep suraq qoıa bastady. Tipti keıbiri: «Qabiri nesi? Tulparǵa mola ataýyn beretindeı ne kún týdy?» dep te jatty. Biz osy esiminiń túp-tórkini, etımologııasy jóninde arab tiliniń professory Samal Tóleýbaeva hanymnan pikir surap edik. Maqalamyzǵa osyny qosa usynyp otyrmyz.
Aıtýǵan DOSBI