Alty balanyń anasy, «Ańsar» jeke kásipkerlik sharýashylyǵynyń jetekshisi Bátıma Qalybekova memlekett ik qoldaýdyń arqasynda sútti baǵyttaǵy mal ósirip, qareket etip jatyr.
Atam qazaqtyń «qoly qımyldaǵannyń aýzy qımyldaıdy» deıtin jalǵyz aýyz sóziniń astarynda kátepti qara narǵa júk bolatyn mol mazmun jatyr. Bul jaıly Bátıma jaqsy biledi. О́zderiniń kúnkórisi óz aldyna, jaryq dúnıege ákelgen alty balasyn qatarynan kem qylmaı, balapandaı baptap, óz qoldary óz aýyzdaryna jetkenshe baǵyp-qaǵyp, jetildirýi kerek. Aýyldyq jerde yrys úıiriletin kásip mal sharýashylyǵy ǵana. Aýyrtpalyǵy Bátımaǵa tańsyq emes. Buryn bir ret táýekelge bel býyp umtylǵanda aýzy kúıgen.
Joldasy Janat ekeýi bankten qomaqty nesıe alyp, malsaq qaýym maqtaǵan qazaqtyń aqbas sıyryn satyp alǵan. El baǵyp jatqan soń bular da alǵa umtylǵysy kelgen nıet qoı. Áıtsede «qyrsyqqanda qymyran irıdi» degendeı, sol jyly mal azyǵy tym qymbattap ketti ári bankten alǵan qaryzdy da óteý kerek boldy. Qymbatqa alǵan bar maldy etke tapsyryp, qaryzdan qutylýǵa týra kelgen. Keıin oılap qarasa, mal baǵý úshin eń aldymen azyqty qamdaıtyn shabyndyǵyń bolýy shart eken. Jalǵyz shabyndyq emes, qunarly shóp ósetin jaıylym da qajet. Tehnıka da ózińdiki bolǵany jón. Bul joly bar jaıdy kóńil tarazysyna salyp, salmaqtaǵan. Kemshilikterdi qaıtalamasa, tyǵyryqtan shyǵyp ketýge bolatyn tárizdi. Etti maldyń sútti maldan aıyrmashylyǵy – eńbektiń nátıjesin uzaq ýaqyt tosýǵa týra keletindigi. Al, iske jarata bilse, sút – turaqty tabys kózi. On oılanyp, myń tolǵanyp, ákimdikke ótinish tapsyrǵan.
«Bastaý bızneste» oqyp, jospar túzdi. Bıznes qaǵıdalaryn kóńil túkpirindegi arman-maqsatymen ushtastyrdy. Qolyna tıgen 1 mıllıon 380 myń teńge qarjyǵa súti bulaqtaı úsh sıyr, sút tartatyn separator, tońazytqysh satyp aldy. Kóktemde sıyrlary buzaýlap, saýyla bastaǵan kezde eńbeginiń nátıjesi ótelip qalǵandaı kóńili gúldep sala bergen. Sút ónimderiniń túr-túrin daıyndaýǵa kiristi. Aıran, qaımaq, qurt, úı irimshigi, qospa, sary maı tárizdi ónimder suranysqa ıe. Aýylda otyrǵanymen, mal ustamaıtyndar az emes.
– Árıne, nesıeni óteý ońaı-ospaq sharýa emes, – deıdi kásipker Bátıma Qalybekova, – Eń ózekti másele – mal azyǵyn daıyndaý. Shabyndyq jeri bolmaǵannan keıin yqylym zamannan beri mal súmesimen kún kórip otyrǵan malsaq qaýymnyń qaısy biri baǵymdaǵy maldaryn satyp ta jatyr. Áıtsede bala-shaǵanyń nápaqasy úshin eńbek etip, qıyndyqqa tóze bilý kerek. Alǵashqy bir-eki jylda qıyn bolatyn shyǵar, keıin maldy óz tóli esebinen kóbeıtip, qorlana alsaq, shyr bitetini sózsiz.
Kásipkerdiń paıymdaýynsha, shoq juldyzdaı shaǵyn aýylda sulýlyq salonyn ashý aqylǵa syımaıdy. О́zge de qyzmet kórsetý oryndaryn ashý tıimsiz bolar edi. Kókónis egip te kógerte almaısyń. Árkimniń baqshasynda gúldep tur. Endigisi, mal ónimin daıyndaý. Jeke kásipkerdiń tirshiligin estip qulaqtanǵan aýyldastary dúmep kele bastaǵan. Aýyl ǵana emes, aýdan ortalyǵynan da ótinish aıtýshylar barshylyq. Qala turǵyndary aýylǵa at izin salsa, dámi til úıiretin mamyr aıynyń sary maıyn, jańa tartylǵan qaımaqty ala ketkileri kelip, ańsarlary aýyp turady. Qystyń qamyn jazda oılap – otyz-qyryq keli maıǵa da tapsyrys berip jatady.
– Kópbalaly otbasynyń muqtajy taýsylǵan ba? – deıdi kásipker, – Aýzymyzdy aqqa tıgizip otyrǵan memlekettiń qamqorlyǵyna myń alǵys. Qos qoltyǵymyzdan perishtedeı jebep, qoldaý kórsetkennen keıin biz de umtylyp jatyrmyz. Mal sharýashylyǵy – ata kásibimiz. О́zimizdiń úırengenimiz bar, ilkidegi úlkenderdiń el esinde saqtalyp qalǵan tájirıbesi bar, bárin jıyp-terip, kádege jaratamyz.
Qazir tóńirektegi turǵyndardy mal ónimderimen qamtamasyz etip otyr. Ásirese naryq baǵasynan kóp-kórim arzan satylatyn azyq-túlik jármeńkeleri eldiń dastarqanyn júdetpeýge septigin tıgizedi. Bátıma tárizdi kásipkerler óz dastarhanynan artylǵan ónimderin oblys ortalyǵyna da, Astanaǵa da aparyp júr. Aldynan jumys úrkip otyratyn kópbalaly ananyń úsh uly men úsh qyzy da ózderine tartyp týǵan. Qolǵanat bolýǵa jarap qaldy. Bar sharýany urshyqsha úıirip otyrǵan Bátıma Qalybekova kúnderdiń bir kúninde óz ónimderin kózdiń jaýyn alatyndaı etip ádemilep orap, «Ańsar» brendimen shyǵarsam deıdi. Tóńirektegi mal qorasy bosap qalyp, eki qolyn aldyna syıǵyza almaı otyrǵan aǵaıynǵa úlgi.
– Ár istiń óz nátıjesi bolýy kerek qoı. Biz Bátıma óz isin bastaımyz degende, qýanyp qaldyq. Tabys tabýdyń ózge de joldaryn usynyp kórdik. Áıtsede óz qalaýy mal sharýashylyǵy boldy. Qara qazan, sary balanyń qamy úshin qareket etkeni kórgen jannyń kózin qýantyp, kóńilin demdeıdi, – deıdi Úlgi aýyldyq okrýginiń ákimi Rysjan Ábjanova.
Aýyldaǵy aǵaıynnyń árqaısysy dál Bátıma tárizdi bir isti bastap, nátıjesin kórip jatsa, masyldyq mańaıymyzdan júrmes edi.
Aqmola oblysy,
Birjan sal aýdany