Ultymyzdyń rýhyn asqaqtatatyn jeti qazynanyń biri – qusbegilik. Qolyna qyran búrkit qondyryp, saıatshylyqty kásip etken Qýanysh Muhameduly erte jastan tazy ertip, qumaı baýlyǵan. Bul kóne kásip atasy, maıdanger Báıitbaı Isabekovten daryǵan.
«28 gvardııashy-panfılovshylardyń sapynda jaýǵa qarsy erlik kórsetken atam bir kóz, bir aıaǵynan jaralanyp, elge oralady. Kelgen soń keńsharda mal baǵa júrip, qumaı tazylar asyraǵan eken. Biz es bilgeli bosaǵamyzdan qumaı tazy úzilgen emes. Keıin óse kele ákem Muhamedten saıatshylyqtyń qyr-syryn meńgerip, sol arqyly týǵan jerdiń tabıǵatyn súıip ósýdi úırendik», deıdi qusbegi Qýanysh Muhameduly.
Atadan balaǵa jalǵasqan ónerdi jańǵyrtý maqsatynda ákesi Muhamed Isabekov 1999 jyly «Saıatshy» klýbyn qurǵan. Sóıtip, ulttyq ónerdiń órisin keńeıtýge qadam jasaıdy.
«2000 jyly ákem meni Almaty qalasynda turatyn áıgili qusbegi, halyqaralyq dárejedegi tóreshi Ábilhaq Turlybaev degen búrkitshi aqsaqalǵa ertip aparyp, sol kisige shákirt bolýymnyń negizin qalap berdi. Qusbegilikten ustazym – Ábilhaq aqsaqal. Ol kisiden búrkitshilik, jalpy qusbegilik ónerdiń qyr-syryna qanyqtym. Búrkit ustaǵanǵa deıin bala kezimde qyrǵı, jaǵaltaı, qarshyǵa sııaqty usaq qustardy baýlyp júrdim. 2003 jyly Jebe atty balapan qarshyǵammen Esik qalasynda ótken qusbegiler jarysynda bas júlde aldym. Bul meniń alǵashqy jetistigim edi. Osy jarysta ákemniń inisi Bekmuhan Isabekov te Daýylqara atty balapan búrkitpen bas júldeni qanjyǵalady. Búrkitshiler áýletiniń eki birdeı báıgege ıe bolýy esten ketpesteı áser qaldyrdy. Dúbirli jarystyń qonaǵy bolǵan ánshi Ramazan Stamǵazıevtiń oryndaýyndaǵy «Darıǵa-dáýren» ániniń beınebaıanyna sol qyran qustarymyzben tústik», dep eske alady qusbegi.
Saıatshylar mekenine aınalǵan Nura aýlynda 2003 jyldyń qazan aıynda óner janashyry Muhamed Isabekovtiń muryndyq bolýymen elimizde tuńǵysh ret «Jeti qazyna» qusbegiler murajaıy ashylǵan edi. Sodan beri murajaı jumysy úzdiksiz jalǵasyp keledi.
Saıat quryp qana qoımaı, ony halyqqa tanytýda qusbegiler úlken táýekelge barady. Baıraqty básekelerde baq synaýǵa bel býady. Sóıtip, 2007 jyly aǵaıyndy Muhamed, Bekmuhan Isabekovter men ataqty búrkitshiler Ábilhaq Turlybaev, Seıitjan Baıjúnisuly bastaǵan qazaq qusbegileri Anglııada ótken baıqaýǵa qatysyp, 36 memlekettiń ishinen top jaryp, 1-oryn alyp, el mereıin tasytqany belgili. Odan keıingi jyly «jetiqazynalyqtar» Qyrǵyzstanda ótken halyqaralyq qusbegiler jarysynda da komanda boıynsha bas júldege ıe bolǵanyn umytqan joqpyz.
Dańqy shartarapqa tanylǵan qusbegiler halyqtyq ónerdi ózge elderde nasıhattaýdan jalyqpaǵan. Nátıjesinde, Bekmuhan Isabekov Majarstan memleketine baryp, qusbegilikti nasıhattaý arqyly sol eldiń qurmetti azamaty atanady.
«2010 jyly Danııar Dáýkeev aǵamyzben birge Fransııanyń astanasy Parıj qalasynda ótken qazaqy tóbet jáne qyran búrkitti nasıhattaıtyn kórmede óz ónerimdi kórsettim. Odan keıingi jyldary da elimizde ótken kóptegen jarystyń jeńimpazy atandyq», degen Qýanysh Muhameduly Túrkistan qalasyndaǵy Qoja Ahmet Iаsaýı atyndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıtetiniń tarıh fakýltetin támamdaǵan. Dıplom jetekshisi arheologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Madııar Eleýovtiń jetekshiligimen «Qazaqstandaǵy qusbegilik ónerdiń zerttelý tarıhy» degen taqyrypta «óte jaqsy» baǵaǵa qorǵaǵan eńbegi Babaqumar Hınaıatulynyń bastamasymen birigip, «Saıatshylyq» atty kitapqa basylyp shyǵady.
Ultymyzdyń óshpes murasy – qusbegilik ónerdiń ulttyq sportqa enip, óz aldyna federasııa qurylyp, jandanyp kele jatqanyna qýanyshty qusbegi atakásipke jastardyń qyzyǵýshylyǵy basym ekenin aıtady. Alaqanyna qondyryp aıalaǵan Aqjelken, Baıqońyr, Juldyz, Turan atty qyran búrkitterdi baýlyǵan kásibı qusbegi eńbeginiń esh ketpeı, jeńis týyn talaı márte jelbiretkenine ár kez shúkirshilik etedi.
Almaty oblysy