Munaıshylar ólkesi Atyraýda ótken Ulttyq quryltaıdyń úshinshi otyrysynda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev ultqa qaýip tóndiretin bes keselmen kúresýdiń mán-mańyzdylyǵyna erekshe toqtaldy. Ras, dástúrge aınalǵan alqaly jıynda biraz paıymdy oı aıtylyp, keleli bastamalar kóterildi. Ásirese Memleket basshysy tizbektegen osy keselderge erekshe toqtaýdy jón sanadyq. О́ıtkeni jaqsylyqqa jetemiz desek, jaǵymsyz ádetterden arylýymyz kerek.
«Jaqsydan úırenip, jamannan jırene bilýimiz qajet. Iаǵnı shyn máninde ozyq ult bolý úshin jaqsylyqqa umtylýmen qatar, elimizdiń ósip-órkendeýine kedergi bolatyn jaman ádet, jaǵymsyz qylyq jáne qaýipti keselden qutylýymyz kerek», dedi Qasym-Jomart Kemeluly. Densaýlyq saqtaý salasynyń ókili retinde Prezıdenttiń bul pikirin tolyǵymen qoldaımyn.
Birinshiden, qazir esirtki saýdasy, atap aıtqanda sıntetıkalyq esirtkiniń aınalymy beleń alyp tur. Memleket basshysy aıtqandaı, tek byltyr esirtkige qatysty 7,5 myńnan asa qylmys anyqtaldy. Zańsyz aınalymnan 41 tonna esirtki alyndy. Astana medısına ýnıversıteti bolashaq dárigerlerdi daıarlaıtyn bilim ordasy bolǵandyqtan bul keseldiń qanshalyqty zııan ekenin jaqsy biledi ári bul baǵyttaǵy profılaktıkalyq aǵartý jumystaryn belsendi júrgizip jatyr. О́kinishtisi, nashaqorlyq – jas urpaqtyń arasynda tez taralyp jatqan qaýipti indettiń bir túri. Sol sebepti ony eń aýyr qylmysqa teńestirý qajet degen bastama quptarlyqtaı.
Ekinshiden, Quryltaıda Memleket basshysy tutastaı halqymyzdyń bolashaǵyna orasan zor zııan keltirip jatqan veıp máselesin taǵy bir márte kóterdi. Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen Parlamentte veıpterdi elimizge ákelip, ony óndirip taratqan adamdardy qylmystyq jaýapqa tartýdy kózdeıtin zań jobasy qaralyp jatyr. Osy amal sánge aınalǵan qaýipti úrdisti shektep, betin qaıtarady degen úmittemiz.
Úshinshiden, adam aǵzasyna zııan taǵy bir oǵash ádettiń biri – nasybaı atý. Onyń quramynda túrli dertti, mysaly onkologııalyq aýrýlardy qozdyratyn zattar bar. Shyndyǵyna kelgende, atalǵan zatty paıdalanyp, jer-dúnıeni lastaýdy ata dástúrge balaý qısynsyz. Sondyqtan bul kórinisti tejeý qajet.
Tórtinshiden, qazir lýdomanııa qoǵamnyń bas aýrýyna aınalyp otyr. Elimizde qanshama azamat bar jınaǵan qarajaty men tapqan-taıanǵanyn qumar oıyndarǵa jumsap, tipti osy maqsatta kredıt alyp jatqandar da bar. Bul sumdyq jaǵdaı. Rasymen de lýdomanııa – beıbit kúnde eldiń shyrqyn buzyp otyrǵan qater. Munyń saldarynan zańdy buzyp, qylmysqa baryp otyrǵan azamattar jeterlik. Osy derttiń sýısıdtiń artýyna da sep bolyp otyrǵany jasyryn emes. Qynjyltatyny onlaın-oıyndar balalardyń ermegine aınalyp barady. Prezıdent Úkimetke lýdomanııamen kúreske qatysty jospar qabyldaýdy tapsyrǵan bolatyn. Osylaısha, qumar oıyndarǵa zań júzinde shekteý qoıylmaq.
Besinshiden, qoǵamda agressııanyń kúsheıip bara jatqanyn ańǵarý qıyn emes. Bóten adamǵa til tıgizip, ar-namysyn taptaý, tipti judyryǵyn ala júgirý úırenshikti qubylysqa aınaldy. Qoǵamdyq kólik pen jedel járdem júrgizýshilerine qatygezdik tanytý, ásirese medısına qaýymyn alańdatyp otyrǵany ras. Prezıdentimizdiń bul máselege de nazar aýdarýy bizdi qýantty. Iаǵnı qoǵamda tártip ornap, zańnyń saltanat quratynyna senim mol.
«Bes nárseden qashyq bol, bes nársege asyq bol» dep uly hákim Abaı aıtqandaı, joǵaryda tizilgen máselelerdi jónge keltirip, jolǵa qoısaq táýelsizdigimiz tuǵyrly, eldigimiz ǵumyrly bolady degen oıdamyn.
Kamaljan NADYROV,
Astana medısına ýnıversıtetiniń basqarma tóraǵasy-rektor