Demokratııa dep osyny aıt
Japonııada «Narıta» degen áýejaı bar. Salynyp, jumys istep jatqanyna bıyl – 46 jyl. Sol áýejaıdyń týra janynda jalǵyz úı turady. Olardyń áýejaı mańynda jekemenshik jeri bar, sonda egin salady. Úkimet 46 jyldan beri sol otbasyny kóshire almaı, jaǵdaıyna qaraı yńǵaılanyp júr.
Bul – saǵat túngi on birde jabylatyn álemdegi jalǵyz áýejaı. 23.00-de jabylyp, 06.00-de ashylady. Sebebi tasymal qyzmeti sol jerde turatyn otbasynyń mazasyn almaýy kerek. Memleket osy aýmaqqa jańa áýejaı salamyz degende, tańdalǵan jerdiń jartysy qarapaıym sharýalardiki bolyp shyǵady. Jergilikti bılik qomaqty aqsha tólep, jerdi satyp almaq bolady. Sharýalardy kóshýge kóndirip, jerdi bosatady. Tek bir úı ǵana aqshadan bas tartyp, jerin satpaıdy. Qazirdiń ózinde olardyń balalary týrbınalardyń gúrildeýine jáne bıliktiń jıi aıtatyn «dárisin» tyńdaýǵa ábden kóndikken. О́zderi jaıqaltqan kókónis baqtarynda ómir súrip jatyr. Sońynda shydamaǵan úkimet 2 mln dollar usynady, sharýa sonda da jerin satýdan bas tartady. Mine, demokratııa!
Chıpi bar adam
Ilon Masktyń kompanııasy Neuralink chıpi salynǵan alǵashqy adamnyń nátıjelerin kórsetti.
Chıp salynǵan jigit – Noland Arbo, jasy – 29-da. Aýyr apattyń kesirinen ol moınynan tómen sal bolyp qalǵan. Qańtarda oǵan Neuralink chıpi engizildi, qalpyna kelýi úshin bir aıǵa jýyq ýaqyt ketti. Al qazir Arbo kompıýterdegi keıbir tapsyrmalardy oryndaı alatyn jaǵdaıǵa jetti. Mysaly, braýzerge kire alady, oıyn oınaıdy. Tipti shahmatta qyzý básekege túsýge qaýqary bar. Jigit chıp salynǵannan beri ózin «sal emes, qarapaıym, saý adam sezinetinin» de aıtqan.
Búırek transplantasııasy
Talpaq tanaýdyń búıregi alǵash ret tiri adamǵa sátti transplantasııalandy. Bul týraly operasııa jasalǵan aýrýhananyń saıty habarlady.
16 naýryzda Bostondaǵy «Massachusetts General» aýrýhanasynda tórt saǵattyq operasııa jasaldy. Onda 62 jastaǵy Rık Sleımanǵa genetıkalyq túrlendirilgen shoshqanyń búıregi salyndy. Qazir ol operasııadan keıin qalpyna kelip jatyr. Jaqyn arada aýrýhanadan shyǵady. Amerıkalyq hırýrgter mundaı jańa operasııa kelisim bergen er adamdy naǵyz batyrǵa balap, alǵysyn aıtty.
Ǵalymdar ózgertilgen múshelerdi adamdarǵa salý donorlyq organdardyń sozylmaly tapshylyǵyn jeńildetedi dep úmittenedi. Sebebi dúnıejúzinde donor jetispeý máselesi – ýshyǵyp tur. Mysaly, AQSh-ta kún saıyn transplantasııany kútken 17 adam qaıtys bolady. Bul jaǵdaıda eń jetispeıtin aǵza – búırek. Sol sebepti de ǵalymdar, amal joq osyndaı ádiske kóshken.