Atyraýda ótken Ulttyq quryltaıda Memleket basshysy elimizdiń, sonyń ishinde aýyldar men oblys ortalyqtarynyń turǵyndary úshin qoljetimdi ıpotekany ázirleýdi tapsyrǵan bolatyn. Prezıdenttiń bul sózi halyq tilegimen dálme-dál kelgendeı. Ásirese, birinshi kezekte áleýmettik turǵydaǵy osal toptarǵa basymdyq beriletini kópshilikti qýantyp otyr.
Úkimet jedeldetýge kiristi
– Baspana – jurttyń turmys sapasyn tanytatyn taǵy bir mańyzdy kórsetkish, – degen edi Prezıdent Ulttyq quryltaıda. – Bıyl 1 naýryzdan bastap iske qosylǵan «Otaý» ıpotekalyq baǵdarlamasy el ishinde úlken suranysqa ıe bolyp otyr. Buǵan qosa aýyl jáne aýdan ortalyǵynyń turǵyndaryna arnalǵan jańa turǵyn úı baǵdarlamasyn qolǵa alý kerek. Bul rette áleýmettik turǵyda osal toptaǵy jandar úshin nesıe ósimi 7 paıyzdan aspaýy qajet. Sonymen qatar satyp alý quqyǵymen jalǵa beriletin baspana sanyn birneshe ese kóbeıtýdi Úkimetke tapsyramyn. Jeńildetilgen jańa ıpotekanyń engizilýi jáne jalǵa beriletin turǵyn úıdiń kóptep salynýy qurylys qarqynyn arttyrady. Qurylys salasynda júz myńdaǵan otandasymyz adal eńbek etip júr. Eń bastysy, bul baǵdarlama baspanaǵa muqtaj kóptegen adamnyń úıli bolýyna jol ashady.
Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha «Otbasy bank» 300 mlrd teńge somasynda ıpotekalyq qaryz beretin jańa baǵdarlamany iske qospaq. Atalǵan baǵdarlamanyń operatory dál osy somaǵa mólsherlemesi jylyna 7 jáne 9%-dan aspaıtyn nesıe beredi. Bul – bir jylda 12 myń otbasynyń baspanaly bolýyna úlken múmkindik. Eskeretin jaıt, kórsetilgen 7% – azamattardyń áleýmettik osal sanattary úshin. Ol topqa kópbalaly otbasylar, jetim balalar, múgedektigi bar adamdar kiredi. Qalǵandary úshin ıpoteka 9%-ben usynylady. Ázirge boljam osyndaı.
Aıta keteıik, jańa ıpoteka 1 mamyrda iske qosylady dep josparlanǵan. Biz «Otbasy bank» baspasóz qyzmetine habarlasqanymyzda, ıpotekalyq baǵdarlamany jetildirý jumystary júrip jatqanyn málimdep, tolyqqandy sharttar men erejelerdi aldaǵy ýaqytta jarııa etetinderin jetkizdi.
«Baǵdarlamanyń ereksheligi sol, munda memleket eldegi osal toptarǵa úlken múmkindik qarastyryp otyr. Nesıe de aldymen osy sanattaǵy turǵyndarǵa beriledi. Bastama óte jaqsy. Tolyq sharty men ishki tetikteri aldaǵy ýaqytta jarııalanady. Eger jańa ıpotekalyq baǵdarlama iske assa, úlken qalalardy ǵana emes, óńirlerdi damytýǵa da yqpaly kóp bolary anyq. Meniń oıymsha, aýyldyq jerlerden úı alatyn azamattardan bastapqy jarna talap etýdiń qajeti joq. Birden sol tómengi paıyzben satyp alýǵa múmkindik berilse deımin. Al oblys ortalyǵy emes qalalar men aýdandarda jınaq somasy 10 paıyz ǵana degen talap qoıyp, kezektilikke qaramaı baspana alýǵa bolatyndaı etse degen usynysym bar. Ekinshiden, naýryzdan bastap «Otaý» baǵdarlamasy iske qosylǵanyn bilesizder. Qazir oǵan ótinim qabyldanyp jatyr. Meni qýantqany – buǵan bólingen 150 mlrd teńgeniń 60 paıyzy jastarǵa baǵyttalatyny. Qalǵany basqa sanattaǵy azamattarǵa arnalǵan», deıdi Májilis depýtaty Dáýlet Muqaev.
El turǵyny Tórebek Tóremuratov ta, baǵdarlamanyń iske qosylýy tıimdi bolar edi deıdi.
«Ásirese kópbalaly otbasylar men múmkindigi shekteýli azamattarymyzǵa bul – úlken qoldaý. Maǵan unaǵany – tek úlken qalalarda emes, aýdan ortalyǵy men aýyldyq okrýgte jumys isteıtin jas otbasylardyń da osy ıpotekalyq baǵdarlamaǵa qatysa alady degen tarmaqtyń engizilýi. Eger ózgeris bolyp ketpese, kópshiliktiń ıgiligine aınalary sózsiz. Qazir keıbir qyz-jigitter óz aýyldarynan aýdan ortalyǵyna kúndelikti qatynap jumys isteıdi. Al atalǵan baǵdarlama arqyly baspanaǵa qol jetkizse, óz úıi bolyp, kóp qıyndyq artta qalar edi», deıdi el turǵyny.
Jańa baǵdarlamaǵa shart boıynsha jumys isteıtin jastar, jas otbasylar, turǵyn úı tólemin alyp otyrǵandar jáne «Otbasy bank» salymshylary qatysa alady. Bul tizimde úlken qalalar men oblys ortalyqtarynan bólek, monoqala, aýdan ortalyqtary, sonymen qatar, aýyl turǵyndary da bolatyny da aıtylyp júr. Demek, jańa ıpoteka tek monoqalalarǵa ǵana emes, Qazaqstannyń barlyq eldi mekenine de qatysty.
Azamattardyń baspanaly bolýyn qamtamasyz etý boıynsha qoıylǵan mindetterdi sheshý úshin Úkimet kezekte turǵandar, onyń ishinde halyqtyń áleýmettik osal sanaty úshin satyp alý quqyǵymen jalǵa beriletin turǵyn úı kólemin 4 ese ulǵaıtýdy da josparlap otyr. Premer-mınıstr Oljas Bektenov bıyl 1 sáýirge deıin osy jáne ózge de jobalardy qarjylandyrý kestesin ýaqtyly usynýdy tapsyrdy. Keste boıynsha jobalardyń ári qaraı iske asyrylýy kúndelikti baqylaýda bolmaq.
«Biz Prezıdenttiń aýqymdy ınfraqurylymdyq bastamalarynyń ýaqtyly iske asyrylýyn qamtamasyz etýge tıispiz. Árbir mınıstrge jáne ákimge, ulttyq kompanııalardyń basshylyǵyna jumysty kúndelikti baqylaýǵa alýdy tapsyramyn. Turǵyndar naqty ózgeristerdi kórýi qajet. Tolyq qaıtarymmen jumys isteý jáne joǵary nátıje tıimdiliktiń kórsetkishi bolmaq», deıdi Úkimet basshysy.
Bıylǵy kólem – 18 mln sharshy metr
Ulttyq ekonomıka mınıstri Nurlan Baıbazarovtyń aıtýynsha, memleket jyl aıaǵyna qaraı el boıynsha 18 mln sharshy metr turǵyn úı qurylysyn júrgizýdi josparlap otyr.
«Bul – rekordtyq kórsetkish. Byltyr 17 mln sharshy metrden astam baspana qurylysy júrse, bıyl bul 18 mln sharshy metr qurylys josparlandy. Sondaı-aq arendalyq úılerdiń sanyn da jyldaǵydan arttyrý kózdelgen. Bul úshin memlekettiń bıýdjetinen 272 mlrd teńge kóleminde qarajat osyǵan jumsalady», deıdi N.Baıbazarov.
Qoryta aıtqanda, Úkimet bel sheshe kirisken baspana máselesi áli de qoǵam talqysynda. Endi az ýaqytta «Otbasy banki» jańa ıpotekalyq baǵdarlamanyń negizi sharttaryn tolyq jarııalaýǵa tıis.
Turatyn jeke úıi bolǵany – kim-kimge de arman. Sol úshin jyldap qarjy jııatyn halyqqa tıimdi baǵdarlama kerek-aq. Tek bul jańa baǵdarlamadaǵy basymdyqtar qarapaıym halyq múddesine sáıkes kelse bolǵany.