Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi tóraǵasynyń orynbasary Nurlan Ábdirahmanov jýrnalıstermen kezdesýde Qytaı, Ońtústik Koreıa, Túrkııanyń iri bankterimen fılıal ashý boıynsha kelissóz júrgizip jatqanyn, sheteldik bankterdiń naryqqa kelýi básekelester arasyndaǵy oıyn erejesin ózgertip, mólsherlemelerdi tómendetýge yqpal etýi múmkin ekenin aıtty.
Qazaq naryǵynyń sheteldik bankterge qarap eleńdeı bastaǵanyna birneshe aıdyń júzi ótti. Elde jumys isteıtin sheteldik bankter úshin talap jeńildetiletini byltyr jazda belgili bolǵan. Ol kezde agenttik Ulttyq banktiń №385 qaýlysyna ózgeris engizýdi kózdeıtin qujatty portalyna shyǵarǵan.
Bizde bank fılıalyn ashýǵa nıettenip jatqan eldermen saýda baılanysymyz oń, bizdiń elde jumys istep jatqan bıznesteri de jetedi. Ken oryndarynda úlesteri de bar. Bizdiń elde jumys isteýge olardyń ózderi de múddeli. Máselen, Bank Of China, ICBC, SHINHAN bank, BNK Finance Kazakhstan mıkroqarjylyq uıymy, Al Hilal bankteriniń bıznesti qarjylandyrýda aıtarlyqtaı tájirıbesi bar. Olardyń otandyq naryqqa bet burýy – aldyn ala kútilgen jaǵdaı. Sheteldik bankterdiń ishki naryqqa tereńdep enýi úshin keıbir kedergilerdi alyp tastap, zańǵa birqatar ózgeris engizý kerektigin agenttik ókilderi ashyp aıtyp otyr. Sheteldik bankterdiń paıyzdyq mólsherlemesi Qazaqstandaǵy bazalyq mólsherleme boıynsha jumys isteıtini osyǵan deıin talaı aıtylǵan.
«2020-2021 jyldarǵa deıin bizde «Alfa bank», Sberbank jáne VTB bank tárizdi úsh reseılik bank jumys istedi. Qazir VTB-dan basqasy elimizde jumys istemeıdi. VTB-nyń qyzmeti búginde shekteldi. Biraq olar jumys istep turǵan kezde bızneske nesıe berip, jergilikti banktermen básekege tústi. Nátıjesinde, kredıt boıynsha mólsherlemeni tómendetti. Bizde osyndaı bank bar, osy jetkilikti degen ereje joq. Kapıtaly mol, táýekelge bara alatyn iri bankter kerek», deıdi Nurlan Ábdirahmanov.
Sarapshylar ishki naryqqa sheteldik bankter kelse, nesıe berý saıasaty tutynýshylarǵa tıimdi bolatynyn aıtyp jatyr. Sonymen qatar bıznes ókilderine de mańyzdy bolady degen úmit bar.
Qazir elimizde 21 ekinshi deńgeıli bank bar. Onyń 11-i sheteldik banktiń qatysýymen jumys isteıdi. 8-i – halyqaralyq banktiń enshiles qarjy uıymy. Ekonomıster syrttan keletin úsh bank qarjy sektorynyń landshaftyna eleýli ózgerister alyp keledi deıdi. Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi tóraǵasynyń orynbasary Oljas Qızatov Taıaý Shyǵys, Ońtústik-Shyǵys Azııa, Shyǵys Eýropadaǵy ınvestorlar tarapynan belgili bir qyzyǵýshylyq baryn málimdeıdi.
«Biz bul baǵytta Úkimetpen jáne Ulttyq bankpen birlese jumys istep jatyrmyz. Taıaý Shyǵys, Ońtústik-Shyǵys Azııa, Shyǵys Eýropadaǵy ınvestorlar tarapynan belgili bir qyzyǵýshylyq bar. Bul jumysty Úkimetpen birge júrgizemiz. Iri halyqaralyq bankterdi tartý bank naryǵyndaǵy básekelestikti arttyryp, halyqqa qyzmet kórsetý sapasyn jaqsartyp, ekonomıkaǵa nesıe berý kóleminiń keńeıýine ákeledi dep oılaımyn», deıdi agenttik tóraǵasynyń orynbasary.
«Shetel bankterine qandaı talaptar qoıylady?» degen saýaldyń betalysy anyqtalyp qaldy. Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi bıyl Ulttyq bankpen birlesip zań jobasyn ázirledi, bankter nemese onyń enshiles fılıaldaryn ashýǵa qajet qujattardyń tizimi qysqarady.
«Kusto Group» kompanııasynyń teń ıesi jáne dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Erkin Tátishov Almatyda ótken CFO Summit-te bizge salalyq bankterdiń jetispeıtinin, bul ekonomıkanyń ártaraptandyrylýyna kedergisin keltirip jatqanyn aıtqan edi. Onyń aıtýynsha, osy taqyryp kóterilgen kezde «bizge qandaı bankter qajet» degen másele jan-jaqty zerdelenýi kerek. Máselen, «otandyq bankterdiń aýyl sharýashylyǵyn qarjylandyrýda tájirıbesi az», deıdi ol.
«Ondaǵy mamandar bul salany qarjylandyrýdyń táýekeli bar ekenin bilse de, sol táýekelden jol taýyp shyǵýdyń múmkindigin asa zerdeleı qoımaıdy. Bankter úshin bul sala – jabyq taqyryp. Al aýyl sharýashylyǵynyń múmkindigine endi ǵana memlekettik deńgeıde nazar aýdaryp jatyrmyz. Sol sebepti QHR, Túrkııa nemese Batys elderiniń aýyl sharýashylyǵyna mamandanǵan qarjy ınstıtýttarynyń elge kelýine kóńil bólinýi kerek. Damyǵan elderde ár salanyń salalyq bankteri bar. Bul tájirıbeni bizge de engizetin kez keldi», deıdi kásipker.