Astanada «Qazaqstan jastary – 2024» ulttyq baıandamasy talqylandy. «Jastar» ǵylymı zertteý ortalyǵynyń bul jobasynda demografııa, densaýlyq, bilim, qoǵamdyq-saıası ahýal jáne áleýmettik-ekonomıkalyq ortanyń mańyzdy máseleleri kóterilgen. Jıynda «Adal azamat» tujyrymyndaǵy jastardyń qundylyǵy da sóz boldy.
«Qazaqstan jastary» ulttyq baıandamasy jyl saıyn ázirlenedi. 2013 jyldan beri 11 ulttyq esep jaryq kórgen. Baıandamalardy daıyndaýǵa memlekettik organdardyń, halyqaralyq uıymdardyń statıstıkalyq jáne taldamalyq derekteri sep bolǵan. Is-sharaǵa memlekettik organdar, saıası partııalar, halyqaralyq uıymdar, zertteý ortalyqtary, úkimettik emes uıymdar men jastar birlestikteriniń ókilderi qatysty. Talqylaýda bas qosqandar osy jylǵa josparlanǵan áleýmettik zertteýler barysymen tanysty.
«Jastar saıasatyn júrgizý aıasynda jastardyń ózin-ózi júzege asyrýy men damýyna qajetti jaǵdaılar jasalyp jatyr. Sheshim qabyldaý kezinde jastardyń búgingi suranysyn eskerý mańyzdy jáne bul baıandama elimizdegi jastardyń damýyndaǵy negizgi trendterdi kórýge múmkindik beredi», dedi Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Jastar jáne otbasy isteri komıteti tóraǵasynyń orynbasary Birjan Álimjanov.
Talqylaý barysynda qatysýshylar oblystyq jáne respýblıkalyq deńgeıde jastarǵa qatysty júzege asyrylyp jatqan jobalardy ǵylymı-saraptamalyq turǵysynan kúsheıtý qajet degen sheshimge keldi. Sarapshylar jahandaný kezeńinde jastardyń shyńdalýy men ózin-ózi damytýǵa jaǵdaı jasaý mańyzdy ekenin eske saldy.
«Ulttyq baıandama – jas azamattarǵa qatysty saıasatty iske asyrýǵa arnalǵan biregeı jáne irgeli qujat. Bul baıandama jastardyń arasyndaǵy túıtkildi máselelerdi anyqtaýǵa, aldaǵy ýaqytta jastarmen qalaı jumys isteý kerek ekenine qajetti aqparattardy usyna alady. Máselen, jergilikti atqarýshy organdar óziniń aýmaǵyndaǵy jastarmen jumys isteý kezinde osy ulttyq baıandamada kórsetilgen usynymdardy qoldana otyryp aldaǵy saıasatyn túgendeı alady», dedi «Jastar» ǵylymı zertteý ortalyǵynyń dırektory Aısulý Ernııazova.
Sarapshylar 3 áleýmettik taqyrypta zertteý jumystaryn jalǵastyra beredi. Ásirese qundylyqtarǵa basymdyq qoıady. «Qazaqstan jastary – 2024» ulttyq baıandamasyn ázirleýshiler volonterlik qozǵalys 1,5 ese artqanyn aıtady. Ony qazirgi eldegi tótenshe jaǵdaı tusynda jastardyń kún-tún demeı halyqtan qarjylaı ári gýmanıtarlyq kómek jınastyryp, qara jumysqa da jegilip, bóget turǵyzyp jatqan belsendiliginen-aq kórýge bolady. Sońǵy derek boıynsha sý tasqynymen kúresip jatqan aımaqtarda 25 myń volonter júr.
Aıta keterligi, IýNESKO 2030 jyly álemde 1,3 mlrd jas ómir súretinin boljap otyr. Jahandyq sarapshylar jastardyń eldiń damýyna da, keri ketýine de yqpal etýi múmkin ekenin aıtady. Iаǵnı qazirgi 35-ke deıingi azamattarymyzdyń múddeleri men daǵdylary ekonomıkaǵa aıtarlyqtaı áser etedi.
«Brif research group» zertteýine súıensek, jastar qarym-qatynastyń dástúrli ádisterinen birtindep alshaqtap, áleýmettik jelilerde ózderin kórsetý arqyly shyǵarmashylyq baǵyttaǵy mamandyqtardy jıi tańdap júr. Ekonomıkalyq zertteýler ınstıtýtynyń sarapshylary eńbek naryǵynda úsh negizgi sanat baryn aıtady. Aǵa býyn, belsendi jumys kúshi jáne jańa jumys kúshi. Sońǵysyna 1997 jyldan 2012 jylǵa deıin týǵan adamdar, ıaǵnı «Z» býyny kiredi. Olarda onlaın oqytýǵa degen umtylys kóp jáne ıkemdi jeke keste boıynsha jumysymen erekshelenedi. Platformalyq jumyspen qamtý, qashyqtan eńbek etýdi, frılansty engizgen de osylar. Iаǵnı jastardyń bir bóliginiń ónimdi eńbekke tartylmaýy olardyń satyp alý qabiletin tómendetedi. Bıýdjetke salyq túspegenimen, áleýmettik mindetteme túrindegi salmaq kóbeıe túsedi. Demek jastarmen jumys isteýde arnaıy standarttar ázirleý qajet. Sebebi «H» nemese «Ú» orta jáne aǵa býynǵa qolaıly bolǵan ekonomıkalyq júıe «Z» jáne «alfa» jastar men jasóspirimderge sáıkes kelmeıdi. Áleýmettanýshy Aıgúl Sádýaqasova osyndaı pikirde.
«Naryq pen ekonomıkany ázirleý tetikteri adam kapıtalyna negizdelýi kerek. Álsiz ekonomıkalyq ortada demografııalyq turǵydan balalar men jastar úlesiniń kóp bolýy áleýmettik shıelenisti kúsheıte túsýi múmkin. Qoǵamdaǵy bul úderis adam kapıtaly sapasynyń tómendegenin bildiredi. Ony demografııalyq turǵydan qarqyndy damyp kele jatqan óńirlerden aıqyn baıqaýǵa bolady», dedi ol.
Búgin qoǵamda jastar arasynda nashaqorlyq pen lýdomanııa máselesi de ózekti. Azamattar biraýyzdan munyń bárin sheshýge keshendi, júıeli jumys júrgizý kerek ekenin alǵa tartty. Jıynda «Qazaqstan jastary – 2024» ulttyq baıandamasy bıyl kúzge jaqyn daıyn bolatyny jóninde aıtyldy.