Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Atyraý qalasynda ótken «Adal adam – Adal eńbek – Adal tabys» atty Ulttyq quryltaıdyń úshinshi otyrysynda kóptiń kókeıinde júrgen birqatar máseleniń sheshimine qatysty utymdy usynystarymen bólisti.
Bilim, ǵylym, tárbıe, tarıh, birlik, salt-dástúr týraly keleli oılardy ortaǵa tastap, jaýaptylarǵa tıisti tapsyrmalardy oryndaýdy mindettedi. Osy oraıda Prezıdenttiń Quryltaı otyrysynda aıtqan eki mańyzdy bastamasyna toqtalýdy jón kórdim.
Prezıdent qazaq tilin qoldaý, qoldaný aıasyn keńeıtý jáne jastardy kitap oqýǵa baýlý máselelerine keńirek toqtaldy. Shynynda, ókinishke qaraı, ekonomıka, IT salasynda, qarjylyq, dıplomatııalyq suhbattasýlarda qazaq tiliniń qoldanys aıasy tar ekeni ras. Memlekettik tildi bilý – Otan aldyndaǵy paryzymyz. Sondyqtan kez kelgen kásip, mamandyq, laýazym ıesi qazaq tilin qurmetteýge tıis jáne ony óz salasynda qoldanýdy mindetteýi kerek.
Prezıdent aıtqandaı, qazaq tili ǵylym men tehnıkanyń tiline aınala bastady. Qazirgi kezde qazaqsha ǵylymı eńbekter, dıssertasııalar kóptep jazylyp jatyr. Bul – qýanarlyq úrdis. О́ıtkeni ǵylym tili qazaqshalanbaı, órkenıetke ilese almaıtynymyz anyq ekenine tolyq kózimiz jetti.
Qazaq tiliniń qoldanys aıasynyń keńeıýine birden-bir sebep – ult sanynyń ósýi. Shúkir, elimizde qazaqtardyń jáne qazaq tilin meńgergen azamattardyń úlesi artyp keledi. Tek biz jas urpaqty ulttyq tárbıemen sýsyndatyp, bilimdi altynshy synypqa deıin qazaq tilinde berip, sodan keıin shet tilderin oqyta bastaýymyz qajet. Jastar aǵylshyn tilin bilýi kerek. Ol álemdik órkenıetti tanýǵa múmkindik beredi. Geosaıası jaǵdaıǵa baılanysty qazaq-aǵylshyn, qazaq-orys, qazaq-qytaı tilmashtaryn kóptep daıarlaǵan jón. IT-kommýnıkasııa, kompıýterlik tehnologııa, robottehnıka, jaratylystaný, ınjenerlik is salalarynda da qazaq tiliniń qoldaný aıasyn keńeıtsek, qazaq tili jańa tehnologııa men ınternet tiline jyldam aınalady.
Biz qazaqsha sóıleýmen qatar qazaqsha kórkem jaza bilýimiz kerek. Ol úshin kitapty kóbirek oqýymyz qajet. Jata-jastanyp kitap oqyǵan aǵa býyn jolyn jalǵastyratyn jastar az. Árıne, ınternet zamanynda qajettilik joq deıtinder tabylar. Degenmen de Abaı atamyzdan «Artyq bilim kitapta, erinbeı oqyp kórýge» degen naqyl qalǵan. Rýhanı azyqtyń bastaýy kitaptyń adam ómirindegi alatyn orny bólek.
Kitap oqý jańa álemniń esigin ashqanmen birdeı. Jaqsy kitap jańa ádetter qalyptastyrýǵa, oıymyzdyń ushqyr bolýyna, bıikti baǵyndyrýǵa, kórkem sóıleýge, jazýǵa úıretedi. Kitap oqyǵan saıyn bilimimiz jańaryp otyrady, pikir týdyrady.
Prezıdent Quryltaıda kitaphana týraly da jaqsy aıtty. Oqyrmannyń rýhanı talap-tilegin qanaǵattandyratyn, ulttyq, álemdik ádebı-ǵylymı aqparat kózderin tolyq jınaqtap, oqyrmanǵa usynatyn zamanaýı kitaphanalardy salý – zaman talaby. Elimizdiń bolashaǵy jastar desek, sol jastar ulttyq tárbıeni, kitapqumarlyqty boıyna sińirip, bilim men ǵylymdy sheber ıgerse, Qazaqstannyń ozyq memleketter qatarynda bolýyna óz úlesin qosatyndary anyq.
Kenjeǵalı ShILIBEK,
Tehnıka ǵylymdarynyń kandıdaty, Taraz qalalyq máslıhatynyń depýtaty
Taraz qalasy