Kólik-logıstıkany damytýdyń jańa kezeńi

Atalǵan ortalyqta ha­lyq­ara­lyq tasymaldy qamtamasyz ete­tin kólik salasyna qatysty irge­li jobalar iske asyrylyp jat­qany aıan. Jýyrda Innova­sııa­lyq ortalyqta Sıan qala­syn­daǵy kólik-logıstıka orta­ly­ǵynyń ashylý rásimi ótti. Qazaqstan-Qy­taı qatynastary úshin kólik-logıstıka ortalyǵyn ashý asa mańyzdy. Buǵan deıin eki el arasynda Qytaıdyń Shensı qalasyn bizdiń elmen, Ortalyq Azııamen jáne odan ári Eýropamen baılanystyratyn Sıan qurǵaq portynda logıstıka ortalyǵyn salý jóninde ýaǵdalasqan bolatyn.

Sıan – Qytaıdyń toraptyq tranzıttik ortalyǵy jáne eń iri qurǵaq port ornalas­qan qala­sy. QHR men Eýropa Odaǵy ara­syna qatynaıtyn kon­teı­nerlik poıyzdardyń 40 paıy­zyna jýyǵy osy jerden jónel­tiledi. Ondaǵy qurǵaq port­ta ornalasqan Qazaqstan ter­mınalynyń jobalyq qýaty – jylyna 66,5 myń JFE (jıyr­ma fýttyq ekvıvalent). Ter­mınal elimizdiń taýar eksporttaýshylary úshin jańa ótkizý naryǵyna jol ashady. Oǵan qosa júkterdi jetkizý merzimin edáýir qysqartyp, elimizdiń Eýrazııadaǵy senimdi tranzıttik hab retindegi pozısııasyn nyǵaıtýǵa múmkindik týǵyzady.

«Aqyldy temirjol» jobasy

«QTJ» UK» aksıonerlik qo­ǵamy men Qytaıdyń «Huawei» kom­pa­nııasy birlesip qurǵan jańa Innovasııalyq ortalyq týra­ly Ulttyq kompanııanyń bas­qar­ma tóraǵasy Nurlan Saý­ran­baev atalǵan ortalyq «Aqyl­dy temirjol» jobasy negizinde júzege asqanyn aıtty. Sóıtip, temirjol kóligi jumysynyń tıimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan sıfrlyq sheshimderdi tanystyrdy. Joba IT jáne telekommýnıkasııa salalaryndaǵy álemniń jetekshi kompanııala­ryn tarta otyryp, iske asyrylyp jatyr. Al qazir «PSA» kom­panııasymen birlesip, Trans­kaspıı baǵytynda tutas sıfr­lyq dáliz ázirlep, iske qosty. Bul júıe ýaqytty edáýir únem­deıdi, sondaı-aq tasymaldaý úde­ri­sin barynsha ashyq qylady. Sonymen birge elimizdi saýda aǵyndary úshin tartymdy etedi. «Wabtec» kompanııasynyń lokomotıvterin tıimdi paıdalaný jónindegi qanatqaqty joba da júzege asyrylyp jatyr. Bul sheshimmen, «Big Data», Internet zattar (IoT) jáne jasandy ıntel­lektini (AI) paıdalana otyryp, «Qazaqstan temirjolynyń» ın­fra­­qurylymyn, qyzmetin jań­ǵyrtý jumystary júrgizilip jatyr.

Prezıdent te Kólik-logıstıka jáne Innovasııa ortalyqtaryn ashý mańyzdy ekenin atap ótken bolatyn.

«Bul – «Bir beldeý – bir jol» jahandyq bastamasy boıynsha iske qosylǵan joba. Qazaqstan QHR Tóraǵasy Sı Szınpın 2013 jyly bizdiń elde jarııalaǵan iri jobany tolyq qoldaıdy. Osy bastamanyń arqasynda ortalyqtyń qurylysy qysqa merzimde aıaqtaldy. Munyń barlyǵy – eki el arasyndaǵy tabys­ty seriktestik nátıjesi. Bul joba Transkaspıı halyqaralyq kólik dálizin damytýǵa jańa serpin beredi. Sondaı-aq Eýra­zııadaǵy saý­da-ekonomıka ynty­maq­tastyǵyn nyǵaıta túsedi dep sanaımyn. Osy ortalyqtyń sapaly salynýyna Qazaqstannyń jáne Qytaıdyń kóptegen mamany atsalysty. Men búgin barshańyzǵa rızashylyǵymdy bildiremin», dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Tasymaldyń tóte joly

Jýyrda «Bir beldeý – bir jol» bastamasy sheńberinde tran­zıtti ulǵaıtý boıynsha stra­te­gııa­lyq ýaǵdalastyqtarǵa qol jet­ti. Bul joly Qytaıdyń Chýn­sın qalasynda «QTJ» UK» AQ Bas­qarma tóraǵasynyń logıs­tı­ka jónindegi orynbasary Er­­lan Qoıshybaev Chýnsın qala­sy mýnısıpalıtetiniń port­tyq logıstıkalyq aımaǵy men «Yuxinou (Chongqing) Logistics Co., Ltd.» logıstıkalyq platfor­masynyń basshylarymen kezdesti.

Kezdesý barysynda «KTZ Express» AQ jáne «Yuxinou» Qa­zaq­stan arqyly 200 kon­teınerlik poıyzdy uıymdastyrý jáne jóneltý týraly kelisimge qol qoıdy. Onyń ishinde Transkas­pıı halyqaralyq kólik baǵdary (THKB) boıynsha júk kólemi 20 myń JFE-den asady. Osy jyldyń basynan bastap «Yuxinou» jáne QTJ jetkizý merzimi orta eseppen 14 kúnge deıin Chýnsın qalasynan Potıge (Grýzııa) THKB boıynsha birlesken servıs uıymdastyrdy.

Este bolsa, jyl basynan bas­tap «QTJ» UK» AQ Sıan, Szıan­sý, Beıjiń, Chjenjoý, Chýnsın logıstıkalyq platformalarymen Qazaqstan aýmaǵy boıynsha 3500 tranzıttik konteınerlik poıyzdardy uıymdastyrý jáne jóneltý boıynsha ýaǵdalas­tyq­tarǵa qol jetkizgen edi. Bul shama­men 350 myń JFE-ni quraıdy. 2023 jyldyń qorytyndysy boıyn­sha Chýnsın halqy 32 mln adam boldy, al ishki jalpy ónim kólemi 440 mlrd dollardy qurady. Bul kórsetkishpen Chýnsın álemdegi eń iri qalalardyń biri sanala­dy. Munda qosylǵan quny joǵa­ry taýarlardyń zamanaýı tehno­logııalyq óndiristeri ornalasqan. Chýnsın – Qytaıdan avtomobıl eksporty boıynsha kóshbas­shy. О́z kezeginde «Yuxinou» – Chýnsın qalasynyń eń úlken logıstıkalyq platformasy jáne jylyna 2500-den asa Batys pen Shyǵys poıyzdaryn jóneltedi.

Keleshegi zor úshjaqty kelisim

Kólik-logıstıkalyq kompa­nııa­ǵa aınalý mindeti júktelgen «Qa­zaq­stan temir joly» ulttyq kom­pa­nııasy alys-jaqyn elderdiń bárimen sala boıynsha elge tıimdi túrli kelisimshartqa otyryp, mańyzdy memorandýmdardy qolǵa alyp jatyr. Taıaýda taǵy da «QTJ» UK» AQ, Sıan, «Free Trade Port Construction and Operation Co ltd» (QHR) jáne reseılik «Slavtrans-Servıs» aksıonerlik qoǵamy yntymaqtastyq týraly úshjaqty memorandýmǵa qol qoıdy.

Taraptar Qytaı – Qazaqstan – Reseı ımporttyq, eksporttyq ekonomıkalyq jáne saýda ynty­maqtastyǵyn odan ári ilgeriletip, tereńdetý úshin «Selıatıno» (RF) KLO-da jańa kólik-qoıma bazasyn qurýǵa birlesip, ınvestısııa­laý múmkindigin qarastyra bas­tady. Sondaı-aq úsh tarap ta halyq­aralyq logıstıkalyq dálizdi ny­ǵaı­tý úshin Sıan – Ala­shańqaı/Qorǵas – Selıatıno jelilik tasymaldaryn birlesip damytatyn bolady.

Jańa memorandým joǵary sapaly logıstıkalyq sheshimderdi qam­tamasyz etýdegi mańyzdy qa­dam bolatynyna úsh tarap ta se­nimdi. О́ıtkeni «Slavtrans Ser­vıs» 2001 jyldan bastap ju­mys isteıdi jáne temirjol konteı­nerlik jáne qoıma logıstıka­sy salasynyń kóshbasshysy bolyp esepteledi. Saladaǵy osynaý aýqymdy jobalardyń atqa­ry­lýy men aımaqtaǵy geosaıa­sı jaǵdaılarǵa qarap, eldiń kólik-logıstıkalyq derjavaǵa aınalaryna sengimiz keledi.