Reseıdegi Erikti (Irekli) sý qoımasynan qulaǵan mol sý jolda Or men Orynbordy jaıpap ótip, Qazaqstan aýmaǵyna kirdi. 17 sáýir kúni Jaıyq ózeniniń Báıterek aýdany Iаnvarsev aýly tusyndaǵy gıdrobeketinde sońǵy táýlikte sý deńgeıi 16 sm-ge kóterilgenin kórsetti. Qazir ózen arnasymen sekýndyna 3 myń tekshe metr sý ótip jatyr.
Sý tasqyny bastalǵaly beri Oral qalasy tusynda Jaıyqtyń deńgeıi 6,5 metrge kóterildi. Jaıyq, Shaǵan, Derkól ózenderiniń tasýynan sý jaıylmasynda ornalasqan 2 994 saıajaı úıi sý ishinde qaldy.
Bul kúnderi Oral qalasynda, Jaıyq boıyndaǵy eldi mekenderde 7 myńǵa jýyq adam kúni-túni jaǵalaýdy bekitip, qapshyq tósep, qorǵanys bógetterin salyp jatyr. Keıingi derekke qaraǵanda, 13 732 adam qaýipsiz jerge evakýasııalandy. Olardyń ishinde 5 703 bala, múmkindigi shekteýli 19 adam bar. Evakýasııalyq beketterde 2 300 adam ornalasqan. Onyń da teń jarymy – balalar. Al 11 432 adam ýaqytsha týystarynyń úıin panalaǵan. 4 915 úı janýary qaýipsiz jerge aıdaldy.
О́ńirdegi apattan qutqarý jumystaryna 6 507 adam, 1 201 tehnıka, 196 sý sorý quraly, 101 qaıyq, 3 tikushaq qatysyp jatyr. Elimizdiń 7 óńirinen kelgen qutqarýshylar, áskerı bólim sarbazdary men eriktiler jumyla jumys istep jatyr. Oblys boıynsha barlyǵy 1 020 myń tekshe metr erigen qar sýy soryldy, 844 myń dana qapshyq, 5 857 myń tonna ınertti materıal tóseldi.
Jalpy, óńirde eldi mekenderdi tasqyn sý naýryzdyń 27-sinen basa bastady. Kóptegen jol búlindi. Qazirdiń ózinde sý shaıyp ketken 24 jol polısııa men tótenshe qyzmet ókilderiniń baqylaýynda tur. 9 eldi mekenge úsh aptadan beri kólik qatynasy joq. Biraq ol jerdegi turǵyndarǵa azyq-túlik jetkizý, qajetti zattarmen qamtý uıymdastyrylǵan. Jaǵdaı – tolyq baqylaýda.
Oblystyq kásipkerlik jáne ındýstrıaldyq-ınnovasııalyq damý basqarmasynyń basshysy Nurjan О́tepbaev óńirde sý tasqynyna qarsy atqarylyp jatqan jumystar týraly aıta kelip, zardap shekken turǵyndarǵa memlekettik rezerv qorynan, shetel men ózge óńirlerden kelgen gýmanıtarlyq kómek taratylyp jatqanyn aıtty. Sonymen qatar jergilikti naryqta áleýmettik azyq-túlik baǵasy ósip ketpeýi de qatań qadaǵalanyp otyr.
17 sáýirdegi jaǵdaı boıynsha Jaıyq ózenindegi sý deńgeıi Oral qalasy tusynda 779 sm-ge deıin jetti. О́tken jyly tasqynnyń eń joǵary deńgeıi 557 sm bolǵan edi. 850 sm bolǵan kezde ózen arnasynan asady, bul – qaýipti deńgeı.
Al Reseı shekarasyna jaqyn eldi mekender tusynda sý deńgeıi 17 sáýirdiń tańynda kúrt kóterildi. Bul – joǵarydan kele jatqan tasqyn el irgesine jetti degen sóz. Tańǵy saǵat 8.00-de Báıterek aýdanyna qarasty Iаnvarsev aýlyndaǵy gıdrobekette sý deńgeıi bir táýlikte 16 sm-ge kóterilgenin kórsetti. Qazirgi tańda Iаnvarsev aýyldyq okrýgi aýmaǵynda 9 shaqyrymdaı bóget turǵyzylǵan. Onyń 5 shaqyrymy – Iаnvarsev aýlynda, 2 shaqyrymy – Spartakta, qalǵany – Kırsanov pen Krasnoarmeısk qonystary tusynda.
– Mundaı kezde bógettiń bıiktigi men eni úlken ról atqarady. 200-deı aýyl turǵyny men bizge kómekke kelgen 65 sarbazdyń járdemimen Iаnvarsevtiń ózinde qum salynǵan 14 myń qap daıyndaldy. Endi jańadan kelgen 10 myń qapty toltyrý jumysy júrip jatyr. О́zen sýy bógetterdiń topyraǵyn shaıyp ketpeýi úshin 3 myń metrdeı polıetılen sellofanmen qaptaldy. Sellofan berik turýy úshin qaptardy qulyp ispetti qylyp ornalastyryp jatyrmyz. Bógetti nyqtaý, jaǵalaýdy bekitý jumysymen Kırsanovta 50 aýyl turǵyny men 100 sarbaz, Krasnoarmeıskte 30 turǵyn aınalysyp jatyr, – deıdi Iаnvarsev aýyldyq okrýginiń ákimi Abylaı Jumaǵalıev.
Batys Qazaqstan oblysy