Indýstrııalandyrý is ústinde

Alǵashqy besjyldyqtyń tóltýmasy

Iá, búgingi materıalymyzdyń taqyrybyna shyǵaryp otyrǵanymyzdaı, tarıh qoınaýyna ketken 2014 jyl elimizde ındýstrııalandyrýdyń birinshi besjyldyǵynyń aıaqtalýymen de tuspa tus keldi. Osy aralyqta bitken is qandaı? Qalǵan iz qandaı? Bul saýalǵa respýblıkanyń kez kelgen óńirinen jarqyn da jetkilikti mysaldar taýyp aıtýǵa bolatyny aıqyn. Al batystaǵy qaqpamyz Oral óńiri mysalynda bul ótken jyldyń aıaǵynda ashylǵan Oral transformator zaýyty desek qatelespeımiz. Sóz joq, bul ınnovasııalyq kásiporyn ındýstrııalandyrýdyń birinshi bes jyldyǵynyń tóltýmasy. «Búgingi kúni transformatorlar bizge óte qajet» degen bolatyn ótken jyldyń aıaǵynda ındýstrııalandyrý kúni aıasynda ótkizilgen jalpyulttyq telekópir kezinde Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev. Buǵan deıingi kezeńde kerneý qýattary ártúrli transformatorlarǵa degen el ishindegi suranysty otandyq óndiris oshaqtary tolyǵymen óteı almaı kelgeni de jasyryn emes. Osy olqylyqty Oral transformator zaýyty tolyqtyratyn túri bar. Transformatorlardyń qajettiligi jónindegi Elbasynyń sózin sál tarqatyp aıtar bolsaq joǵary kerneýmen keletin elektr qýattary el aımaqtary men óńirleri jáne jergilikti eldi mekender úshin yńǵaıly bola bermeıdi. Ony dál sol kúıinde tutyný men paıdalaný esh múmkin emes. Sondyqtan da, onyń kúshi tómendetilip, tutynýshylarǵa jetkizilýi kerek. Bul is el aýmaqtarynyń túkpir-túkpirinde ornalasqan transformatorlardyń kómegimen júzege asyrylady. Birinshi besjyldyq tóltýmasy Oral transformator zaýytynyń ónimderin negizinen kerneý qýaty 6-10 kılovatt bolatyn esepke laıyqtap shyǵarý kózdelgen. О́ıtkeni, mamandardyń aıtýynsha, osyndaı mólsherdegi kerneý qýatyna suranystar jıi túsedi eken. Jańa óndiris oshaǵynyń óndiristik qýatyn tek bir ǵana transformatorlar shyǵarý isimen shekteı salýǵa bolmaıdy. Onyń basty artyqshylyǵy elektr symdary, joǵary voltty peshter, tireýishter, ızolıator sekildi elektr-tehnıkalyq materıaldardyń san alýan túrlerin óndirýge baǵyt-baǵdar ustana bilýinde. Iá, transformatorlardyń da transformatory bar. Onyń ártúrli qýattaǵy maıly jáne qurǵaq kúıde jumys isteıtin elektr taratqysh túrleri bolatynyn ekiniń biri bile bermeýi múmkin. Osyndaı elimizde balamasy joq jańashyldyq zaýyttyń negizgi bazalyq ónimi bolyp otyr. Munda óndiris kólemi aldyn ala jasalǵan joba boıynsha jylyna on eki myń dana ónim óndirýge laıyqtalǵan. Sonyń ishinde elektrovozdar qurastyrýǵa qajetti qozǵaltqysh transformatorlar shyǵarý isiniń orny tipti erekshe deýge bolady. Oral transformator zaýyty óziniń tolyq óndiristik qýatyna aldaǵy jyldary jetedi dep kútilýde. Sol kezde munda óndirilgen ónim quny jylyna 100 mıllıon AQSh dollaryna jetkizilmek. – Biz óz ónimderimizdiń basym bóligin bıylǵy jyly iske qosylatyn Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq sheńberinde Reseı men Belorýssııaǵa eksporttaýdy josparlap otyrmyz. Zaýytta 700 jańa jumys oryndary ashylmaq. Biz óz óndirisimizdi «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasyna sáıkes iske asyrdyq. Buǵan Memleket basshysy men respýblıka Úkimeti tarapynan jan-jaqty qoldaý kórsetilgenine sheksiz rızamyz. Atap aıtqanda, alǵan nesıemizdiń paıyzdyq ústemelerin ájeptáýir jeńildete aldyq. Sonymen birge elimizde iri, orta jáne shaǵyn bıznes ókilderine qajetti ınfraqurylymdar da jasalyp berilýde. Sonyń shapaǵatyn kórgen bıznes ókilderiniń biri – bizdermiz. Mysaly, jańa transformator zaýytyna jergilikti bıýdjet esebinen gaz tartylyp berildi, – dedi gazet tilshisine «Oral transformator zaýyty» JShS quryltaıshysy Saıdýlla Qojabaev. Jańa jyldyń alǵashqy kúnderinen bastap jańa zaýyt ónim shyǵarýǵa bet burdy. Endeshe, iske sát deımiz de. Temir QUSAIYN, «Egemen Qazaqstan». Batys Qazaqstan oblysy. Sýretti túsirgen Rafhat HALELOV.

Ozyq tehnologııaǵa – keń óris

Údemeli ındýstrııalyq-ın­no­vasııalyq damýdyń mem­lekettik baǵdarlamasy qabyldanǵannan beri oblysta 27,4 mıllıard teńgeni quraıtyn 29 joba iske qosylyp, bir myńnan astam jumys oryndary quryldy. Ekono­mıkanyń ártúrli salalarynda 18 nysan salynyp, elimizdiń ózge aımaqtaryndaǵy munaı-gaz jáne temirjol keshenderiniń muqtajdaryna arnalǵan ónim shyǵarý jónindegi mashına jasaý kásiporyndarynyń óndirisi jańǵyrtyldy. Byltyr shilde aıynda ótken jalpyulttyq telekópirge Petropavl aýyr mashına jasaý zaýyty quny 600 mıllıon teńgeniń energetıkalyq qazandyq jabdyǵy óndirisin qurý jobasyn usynyp, Qazaqstannyń energetıkalyq kompanııalarynyń jyl saıynǵy qajettiliginiń jartysyn qamtamasyz ete alatyn qýat­tylyqqa jetse, Memleket bas­shysy N.Nazarbaevtyń qaty­sýymen Indýstrııalandyrý kúni aıasynda ótken sońǵy jalpy­ulttyq telekópirge óńirden eki joba qatystyryldy. Solardyń biri – «Munaımash» AQ-ta 2012 jyly «О́nimdilik-2020» baǵ­darlamasy sheńberinde júzege asyrylǵan quny 13,9 mıllıard teńgeniń «Munaı ónerkásibiniń mehanıkalyq óńdeý óndirisi jabdyqtaryn jańǵyrtý» jobasy. TMD elderinde ázirge balamasy joq biregeı ınnovasııalyq baǵdarlama negizinde zaýyttyń jańadan jabdyqtalǵan sehyna Japonııanyń zamanaýı «Nakamura-Tome» qondyrǵylary ornatylǵan. Osyndaı ozyq tehnologııalardyń nátıjesinde óndiris kólemi 2012 jyldyń aıaǵynda 1,4 ese artyp, jalpy ónim óndirý kólemi 2,4 mıllıard teńgege jetken. Búginde kásiporyn tolyq qýatynda jumys istep, bir jylda 7 500 dana uńǵylyq shtangalyq sorǵy jáne olarǵa kerekti qural-jabdyqtar men qosalqy bólshekter shyǵarady. Aldyńǵy jylmen salystyrǵanda byltyr bir jumysshynyń ón­dir­gen ónimi 1,5 esege kóbeıip, 18 mıl­lıon teńgeden asyp túsken. Qazir zaýytta 155 adam jumys isteıdi. Osy jyldary olardyń ortasha aılyq eńbekaqylary 1,2 esege artyp, 145 myń teńgeni qurap otyr. «Munaımash» AQ bas­qar­­ma­synyń tó­r­aǵasy Sergeı Grı­go­renkonyń aıtýynsha, úde­meli ındýstrııalyq-ınnova­sııalyq da­mý memlekettik baǵdar­la­masynyń aıasynda kásiporyndy jańǵyrtýǵa arnalǵan «О́nimdilik-2020» joba­synyń artyqshylyqtary kóp. Ásirese, shyǵaratyn ónim­derdiń ishinde negizgi túrine aınalǵan uńǵylyq shtangalyq sorǵylar jáne olarǵa qosymsha qorǵanys qondyrǵylary úlken suranysqa ıe. Paıdalaný-tehnıkalyq sıpattamalary boıynsha atalmysh sorǵylar álemdik úzdik úlgi­ler qataryna jatady. Onyń halyqaralyq ISO 9001-2008 standartynyń talaptaryna sáıkes jasalǵan sapa menedj­menti halyqaralyq sertıfıkaty bar. Kásiporynǵa «Qazaqstan Injınırıng» UQ» AQ jáne «Elam Munaımash» JShS quryl­taıshylyq etedi. Onyń tolyq qýatynda jumys isteýi úshin seriktester men óndiristi tolyq jańǵyrtýǵa múmkindik beretin ınvestısııalyq quıylymdardyń maqsaty bir arnaǵa toǵysqan. – Indýstrııalandyrýdyń bi­rinshi besjyldyǵyn qory­tyn­dylaýǵa arnalǵan telekópirde sóılegen sózinde Elbasy aldy­myzǵa tyń mindetter júk­tedi. Indýstrııalandyrý baǵdarlamasynyń el ekonomıkasy úshin zor mańyzyna aıryqsha nazar aýdaryp, shıkizatty óńdeýdiń ozyq tehnologııalaryn keńinen qoldanýdy tapsyrdy. Bul jaǵynan alǵanda, memlekettiń qoldaýyn erekshe sezinip otyrmyz. Soǵan oraı Prezıdenttiń tike­leı tapsyrmasymen ázir­lengen «О́nimdilik-2020» baǵdar­la­masyna odan ári qatysý­dy josparlap otyrmyz. О́ıt­keni, atalmysh jobany elimizde birinshi bolyp qolǵa alǵandyqtan, jınaqtaǵan tájirıbemiz mol. Stanok parkin tolyǵymen jańar­typ, eńbek ónim­diligi úsh esege kóbeıdi. Shyǵa­ratyn ónimderdiń sapasy jaqsaryp, básekelestikke degen qabilet-qarym­ymyz kúsheıdi. Sóıtip, eksporttyq úlesi­miz de artyp keledi, – deıdi óz sózinde AQ basqar­ma­synyń tóraǵasy S. Grıgorenko. Iá, onyń bir dáleline Pet­ro­pavl qalasynda alǵash ret keń aýqymda ótken «Qyzyljar-2014» halyqaralyq ınvestısııalyq forým aıasynda tıekti armatýra boıynsha ıspandyq fırmamen memorandýmǵa qol qoıylyp, bir­lesken óndiris ornyn qurý jónin­degi bastamany aıtýǵa bolady. О́mir ESQALI, «Egemen Qazaqstan». Soltústik Qazaqstan oblysy.