Keshe Premer-mınıstr Oljas Bektenov Ankaraǵa jumys saparymen bardy. Mundaǵy maqsat – qazaq-túrik yntymaqtastyǵynyń sapaly damýyn qamtamasyz etý jáne Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev qoıǵan eldiń ekonomıkalyq ósýin jedeldetý jónindegi mindetke qol jetkizý úshin jańa perspektıvaly salalardaǵy ózara is-qımyl áleýetin ashý boldy. Bul rette astyqty tereń óńdeý, kómir hımııasy, munaı-gaz ónerkásibi, munaı-hımııa jáne basqa salalardaǵy birlesken jobalar quny joǵary ónimder shyǵarýǵa múmkindik beredi.
Saparda Oljas Bektenov Túrik Respýblıkasy basshysynyń qabyldaýynda bolyp, Túrkııanyń Vıse-Prezıdentimen kelissózder júrgizdi. Iri túrik kompanııalary, holdıng ókilderimen kezdesýde ınvestısııalyq yntymaqtastyq máselesin talqylady.
Qabyldaýda Oljas Bektenov Túrkııa Prezıdenti Rejep Taıyp Erdoǵanǵa Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń ystyq sálemi men izgi tilekterin jetkizdi. Eki el arasyndaǵy keńeıtilgen strategııalyq áriptestik baǵytta ózara is-qımyldy damytý boıynsha qol jetkizgen ýaǵdalastyqtar saýda-ekonomıkalyq, ınvestısııalyq, energetıkalyq, kólik-logıstıkalyq, agrarlyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq yntymaqtastyqtyń barlyq salalarynda belsendi iske asatynyn aıtty.
Úkimetaralyq kelissózder barysynda Premer-Mınıstr Oljas Bektenov pen Túrkııa Vıse-Prezıdenti Djevdet Iylmaz ózara tıimdi áriptestikti damytýdyń naqty is-sharalaryn talqylady. Sondaı-aq tranzıt jáne kólik, AО́K, óńdeý ónerkásibi, sıfrlandyrý jáne týrızm salalaryndaǵy yntymaqtastyqtyń perspektıvalaryn keńeıtýge daıyn ekenderin jetkizdi.
Túrkııa elimizdiń eń iri 5 saýda seriktesiniń biri ári úzdik 20 ınvestorynyń qataryna kiredi. Búginde eki el úkimetteri kem degende 10 mlrd dollar deńgeıinde turaqty saýda kólemin júıeli túrde qamtamasyz etý jumystaryn júrgizýde. Qazaqstan Túrkııaǵa ónimniń 34 túri boıynsha jalpy quny 630 mln dollardan astam taýar eksportyn arttyrýǵa nıetti. Olardyń ishinde metallýrgııa, munaı-hımııa, azyq-túlik jáne mashına jasaý ónerkásibiniń ónimderi bar. Tek jyl ishinde temirjol kóligimen júk tasymaldaý kólemi shamamen 40%-ǵa ósken. О́z kezeginde túrik tarapy ekonomıkanyń perspektıvaly baǵyttary boıynsha jańa birlesken jobalardy iske asyrýǵa qyzyǵýshylyq tanytty. Taraptar Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵytynyń áleýetin damytý sheńberinde júk tasymalynyń kólemin úsh esege ulǵaıtý máselelerin talqylady.
Saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq jónindegi úkimetaralyq komıssııanyń 13-otyrysy sheńberinde delegasııalar keńeıtilgen quramda ónerkásiptik kooperasııany nyǵaıtý tetigin qarastyryp, farmasevtıkalyq óndiristi lokalızasııalaý, medısına salasynda ozyq tájirıbe almasý jáne mádenı-gýmanıtarlyq baılanystardy nyǵaıtý josparlaryn belgiledi.
Budan soń Túrkııanyń bıznes-qoǵamdastyq ókilderimen kezdesýdiń basty taqyryby perspektıvalardy talqylaý jáne jańa baılanys núktelerin anyqtaý boldy. Dóńgelek ústelge iri kompanııanyń basshylary, túrik bıznesiniń alyptary sanalatyn YDA Holding qurylys kompanııalary tobynyń basqarma tóraǵasy Hýseın Arslan, álemdik hrom ónerkásibindegi tórtinshi iri kompanııa – Yildirim Holding ónerkásiptik toptyń basqarma tóraǵasy Robert Iýksel Iyldyrym, álemdegi eń iri aýyl sharýashylyǵy daqyldaryn óndiretin jáne eksporttaıtyn kompanııalardyń biri Tiryaki Holding basqarma tóraǵasy Ahmet Tırııakıoglý, jetekshi túrik logıstıkalyq kompanııasy S Sisitem Lojistik basqarma tóraǵasy Hýseın Barlın, Abdi Ibrahim holdıngtik tobynyń bas atqarýshy dırektory, Túrkııanyń farmasevtıkalyq naryǵynyń kóshbasshysy Sıýha Tashpolatoglý, farmasevtıkalyq ónimderdiń jetekshi óndirýshisi Nobel ILAC basqarma múshesi Samı Týrkoglý jáne basqa da tulǵalar qatysty.
Ekijaqty dıalog ári qaraı isker toptardyń 500-den astam ókiliniń qatysýymen ótken bıznes-forým aıasynda jalǵasty. Forýmda túrik kásipkerleri Qazaqstannyń ınvestısııalyq ahýalymen jáne ınvestorlardy memlekettik qoldaý sharalarymen tanysty. Búginde jalpy quny shamamen 3,8 mlrd dollar bolatyn 100-ge jýyq birlesken qazaq-túrik ınvestısııalyq jobasy iske asyp keledi.
Osy tusta Oljas Bektenov bıznes ókilderine elimizdiń mańyzdy jobalardy iske asyrýǵa qoldaý kórsetýge daıyn ekenin atap ótti.
«Elimizdiń ınvestısııalyq áleýeti zor jáne biz Túrkııamen ózara tıimdi yntymaqtastyqty odan ári keńeıtýge múddelimiz. Qazaqstan Úkimeti ozyq tehnologııalardy transfertteý, óndiristerdi lokalızasııalaý jáne tereń óńdeý klasterlerin qurýǵa nıetti. Atalǵan baǵytta yntymaqtastyqqa daıyn ınvestorlarǵa qajetti resýrstar usynylady jáne ınfraqurylymmen qamtamasyz etilip, qoldaý kórsetilmek. Qazaqstan Úkimeti elimizge bıznes júrgizý úshin kelgenderdiń barlyǵyna senimdi seriktes bolýǵa daıyn», – dedi Premer-mınıstr.
Úkimet basshysy kásipkerlerdiń nazaryn neǵurlym perspektıvaly salalarǵa aýdardy. Olardyń ishinde munaı-gaz hımııasy, kómir hımııasy, óndiristi lokalızasııalaýdy tereńdetýge jáne shyǵarylatyn tehnıkanyń modeldik qataryn keńeıtýge baǵyttalǵan mashına jasaý salasyna basymdyq berildi.
«Túrkııa men baýyrlas Qazaqstan arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq qarym-qatynasta oń dınamıka baıqalady. Bul – bıznes ókilderiniń, ınvestorlardyń, eksporttaýshylardyń úlken eńbegi. Búgingi kelissózderdiń erekshe mańyzdylyǵyn atap ótkim keledi. Bizdiń elderimiz ekonomıkany damytýda birlese eńbek etip, bızneske jan-jaqty járdemdesýdi jalǵastyrady. Jańa kelisimderdiń arqasynda Qazaqstan men Túrkııanyń yntymaqtastyǵy keńeıetinine senimdimin»,– dep atap ótti Túrkııa Respýblıkasynyń Vıse-Prezıdenti Djevdet Iylmaz.
Bıznes-forým nátıjesinde Qazaqstan men Túrkııa delegasııa basshylarynyń qatysýymen jalpy quny 180 mln dollardan astam ınvestısııalyq yntymaqtastyq salasyndaǵy kommersııalyq 10 qujatqa qol qoıyldy. Onyń ishinde daıyn ónimdi eksporttaý jónindegi memorandým, logıstıkalyq hab salý týraly kelisimder, sondaı-aq kalsılendirilgen soda, jańbyrlatyp sýarý jabdyqtaryn, toqyma emes materıaldar shyǵaratyn birqatar zaýyttar salý týraly, sýarý jabdyqtaryn qurastyrý boıynsha kelisimder bekitildi. Sonymen qatar tuqym sharýashylyǵy salasyndaǵy ozyq tájirıbe almasý, tuqym jetkizý perspektıvalary týraly kelisimge qol qoıyldy.