Premer-mınıstr Oljas Bektenov «Astana Hub» startap-jobalaryn barlap, tanysyp qaıtty. Elimizdegi sıfrlyq salany damytyp júrgen daryndy jastarǵa serpin berip, qoldaý sharalaryn kúsheıtýdi tapsyrdy.
Talanttardy tanytyp, sıfrlyq salany oqytatyn, bıznesti damytýǵa kómek kórsetetin, IT-tehnologııalar eksportyn qoldaıtyn orta myqtap damyp keledi. Onyń ishinde Memleket basshysynyń bastamasymen qolǵa alynǵan «Tech Orda» baǵdarlamasy sátti júzege asyrylyp jatyr. 2025 jylǵa qaraı 20 myń IT maman daıarlamaq. Qazir 15 myńnan astam stýdent oqýyn aıaqtap, 2 myń startap-joba iske asty.
Búginde «Astana Hub» qatysýshylaryna qolaıly ekojúıe qurylǵan. Elimizde satylatyn taýarlardyń, jumystar men kórsetiletin qyzmetterdiń aınalymy boıynsha qosylǵan qun salyǵyn tóleýden bosatatyn arnaıy salyq rejimi túrindegi preferensııalar da qoldanylady. Sondaı-aq IT-kompanııalarǵa jumys oryndary, seriktestik bonýstary berilgen. Osy qoldaý sharalarynyń barlyǵy olarǵa únemdelgen qarjyny, jobalardy qarqyndy ilgeriletýge múmkindik beredi. Eske sala keteıik, «Astana Hub»-ta ótken jyly 400 mlrd teńge tabys tapqan 1 400 IT-kompanııa bar.
Úkimet basshysy ınnovasııalyq ekojúıeni aralap, jeke-jeke tanysty. Mysaly, oqytýshynyń qatysýynsyz, dárissiz ótetin Ortalyq Azııadaǵy alǵashqy «Alem» IT-baǵdarlamalaý mektebine bardy. Ol «01EduSystem» fransýz ádistemesi boıynsha ózara oqytý qaǵıdattaryna negizdelgen. Erekshe mektepte jergilikti, halyqaralyq kompanııalar men startaptarda jumys isteıtin 900-den astam túlek bar. Odan keıin «Astana Hub» qatysýshylarymen, NU ǵylymı qyzmetkerlerimen kezdesti. Jasandy ıntellekt salasyndaǵy birqatar otandyq ázirlemelermen tanysyp, ǵylymı jobalardy kommersııalandyrýdy arttyrý, ekonomıkanyń naqty sektorymen yntymaqtastyqty nyǵaıtý keleshegin talqylady.
– Prezıdent ekonomıkany sıfrlandyrý sharalaryn kúsheıtýdi, jasandy ıntellekt tehnologııalaryn keńinen qoldanýdy qamtamasyz etý mindetin naqty belgilep berdi. Maqsat – 2026 jylǵa qaraı IT-qyzmetter men ónimder eksportynyń jyl saıynǵy kólemin keminde $1 mlrd deńgeıinde qamtamasyz etý. Búginde bul kórsetkish $529 mln-dy quraıdy. Elimiz sıfrlandyrý salasynda úlken jetistikke qol jetkizdi. IT mamandarymyz úzdikter qatarynda, biz olarǵa jańa serpindi ónimder jasaýǵa, IT-sheshimderdiń eksportyn jedeldetýge kómektesýimiz kerek, – dedi Oljas Bektenov.
Úkimet basshysy tanysqan jobalardy tanystyryp óteıik. «Alaqan» startapy – kontaktisiz tólem júıesi. Tranzaksııalardy bıometrııa tehnologııasyn qoldana otyryp, alaqan tamyrlaryn taný arqyly júzege asyrýǵa bolady. Otandyq joba 2020 jyldan beri naryqta jáne búginde úsh ónimge ıe: «Alaqan Pay», «Alaqan Mektep» jáne «Alaqan HR». «Alaqan» júıesinde 100 myń belsendi paıdalanýshy, aıyna 1,2 mln sáıkestendirý, $300 myń ınvestısııa kólemi bar. Kremnıı alqabynda akselerasııadan ótken joba elimizde mektepterdiń birinde sátti qoldanylyp keledi. Ázirleýshiler startapty elimiz ben shetelde odan ári keńeıtýdi josparlap otyr. Qazir otandyq ázirlemege Ońtústik-Shyǵys Azııa, Taıaý Shyǵys jáne Túrkııa elderi qyzyǵýshylyq tanytyp, ony 500 emhanaǵa ornatýdy josparlaǵan. Jasandy ıntellekt salasyndaǵy taǵy bir jańalyq – «Arlan Biotech» jobasy. Startap jasandy ıntellektiniń kómegimen nanodeneler jasaıdy. Bul – medısına men farmasevtıka salasyndaǵy biregeı jańalyq. Nanodeneler dıagnostıkalyq test júıelerin qurýda, sondaı-aq onkologııalyq jáne aýtoımmýndy aýrýlardy zertteý jáne emdeý úderisinde qoldanylady. Sondaı-aq jasandy ıntellektige negizdelgen beınekórinisterdi jasaýǵa jáne óńdeýge arnalǵan platforma «Higgsfield AI» ázirlemesi de usynyldy. Baǵdarlama jeke qosymshalarǵa arnalǵan. Startap 16 mln dollar jınaǵan. Bular týraly aldaǵy nómirlerde jeke-jeke toqtalamyz.
Sonymen qatar Premer-mınıstr mobıldi oıyndar ázirleıtin «O’games» stýdııasynyń jumysymen tanysty. Ol «Car Parking Multiplayer» jobasymen álemge tanymal. Onyń Azııa, Eýropa, Amerıka elderinde 100 mln-nan asa qoldanýshysy bar.
Jaqynda ǵana Qyrǵyzstan men Qazaqstan arasynda zamanaýı tehnologııalardy engizý men ınnovasııalyq damý salasynda kelisim jasaldy. Astanada ótken «Qyrǵyzstan – Qazaqstan» bıznes forýmy aıasynda qyrǵyz delegasııasy tehnopark qyzmetimen tanysqan edi. Taraptar tehnopark rezıdentterimen seriktestik ornatý, qyrǵyz ónimderiniń Qazaqstan naryǵyndaǵy eksportyn ulǵaıtý máselesin talqylady. Delegasııa quramynda memlekettik sektor, IT-kompanııalar, agroónerkásiptik jáne aýyl sharýashylyǵy kásiporyndary, sondaı-aq azyq-túlik, tigin ónimderi men qurylys materıaldaryn óndirýshi uıymdardyń ókilderi boldy. Olar otandyq kásipkerlermen kezdesip, jańa tehnologııalardy engizý jáne ınnovasııalardy damytý salasynda tájirıbe almasty.
– IT-qaýymdastyqtyń damýy úshin «Astana Hub»-ta barlyq jaǵdaı jasalǵan. Mundaǵy kovorkıngter zamanǵa saı jabdyqtalǵan eken. Sondaı-aq akselerasııalyq jáne ınkýbasııalyq baǵdarlamalaryn erekshe atap ótkim keledi. Bul IT nemese kreatıvti ekonomıka baǵytyndaǵy startaptarǵa óz daǵdylaryn shyńdap, venchýrlyq qarjylandyrýǵa qol jetkizýge múmkindik beredi. Maǵan «Alem» baǵdarlamasy aıryqsha áser qaldyrdy, sebebi osy bastamanyń arnaıy bilimi joq ázirleýshilerge de bereri mol. Bul akademııalyq baǵdarlama kez kelgen adamǵa, tipti IT boıynsha bilimi bolmasa da, osy salany ıgerýge jaǵdaı jasaıdy. Budan bólek tehnopark qatysýshylary qyrǵyz óndirýshilerimen yntymaqtastyq ornatýǵa nıet bildirdi. Bul usynystardy mindetti túrde pysyqtaımyz, óıtkeni biz úshin otandyq ónimniń eksportyn keńeıtý mańyzdy, – dedi Qyrǵyz Respýblıkasy Ekonomıka jáne kommersııa mınıstrligi janyndaǵy «Qyrǵyz Eksport» MM dırektory Ýrmat Takırov.
Jalpy, elimizde 2026 jylǵa qaraı IT-qyzmetter men ónimder eksportynyń jyl saıynǵy kólemi keminde 1 mlrd dollar deńgeıine shyǵý maqsaty bar. Búginde bul kórsetkish 529 mln dollardy quraıdy. Osy jolda qyzmet etetin ár maman, ár joba – sıfrlyq sala úshin mańyzdy. Sıfrlyq damýǵa birden-bir úles qosyp júrgen «Astana Hub»-tyń adymy alshań bolǵaı.