Áýezov keńinen toqtalyp jazýdy armandap ketken, aqyn dep aıqaılatyp taqyryp qoıýǵa laıyqty shaıyrdyń biri – Hamıt Erǵalıev ekeni anyq. Muny aqyn týraly maqalasynda Ulyqbek Esdáýlet jazypty: «Uly Muhtar Áýezov ómirden óteriniń az-aq aldynda «Qurmanǵazy» poemasynyń jalǵasyn oqyp shyǵyp: «Baıaǵy pikirim aryqtaǵan joq, semirdi. Aldymda shetelderge saparlarym tur. Sodan oralysymen seniń osy dastanyń týraly keńinen tolǵap jazbaq oıym bar. Dastanyńdaı ómir kesh!» dep qushaqtaǵan eken», deıdi U.Esdáýlet. Búginde esimi kóp atala bermese de, qazaq óleńin bir bıikke kóterip, arnasynan asyp-tógilgen alapat oı men sezimniń dúbirin Erǵalıev jyrlarynan tabasyz. Sondyqtan áńgimeniń álhamyn osylaısha Áýezovtiń sózimen bastap jatsaq, jastanyp oqýǵa ábden laıyqty shedevr shýmaqtar taqııańyzǵa tar kelmeıdi dep bilińiz.
Qazaq janynyń, ult qasıetiniń aıǵaǵy kúı óneriniń sýretin kórip, sezimin sýrettep jyrlaǵan aqyn kóp emes. Ketbuǵanyń kúı sarnatqanynan uly Joshynyń ólimin bilgen qahandaı kúıdi kádimgideı tápsirlep túsinip qana qoımaı, áýennen alǵan alapat áserinen bálkim odan da zor týyndy qashap shyǵý degenińiz, Ulyqbek Esdáýletshe aıtsaq, «Shekspırdiń qalamdasynyń» qolynan ǵana kelse kerek. «Qurmanǵazy» poemasyndaı aýqymy keń, aryny kúshti, sonysyna qaraı qazaqtyń kúı ónerinen bir kem soqpaıtyn kóregen oı, kemeńger sezimder tundyrǵan keń kólemdi shoqtyqty týyndylarǵa ult ádebıeti qashanda zárý. Onyń «Kóbik shashqan» atty bólimindegi shýmaqtarǵa tańdanyp, súısinbegen oqyrman kemde-kem shyǵar. «Qurmanǵazy «Kóbik shashqan» kúıin shyǵarǵanda dál mundaı ǵalamat qubylysty kórdi me, kórmedi me – ol arasy almaǵaıyp. Eger kórgen bolsa, aqyn aıtyp otyrǵan adamnyń záre-qutyn alatyn osy kórinisten artyq bolmaǵan shyǵar», dep jazypty Qadyr Myrzalıev. Aıtqandaı-aq qoı!
Byltyr ǵoı deımin, jazýshy Muhtar Maǵaýın baýyrsaq týraly shaǵyn ǵana maqala jarııalady. «Esebi, búgingi baýyrsaqtyń kem degende jıyrma ǵasyrlyq ǵumyry bar. Arǵy babalarymyzdan bastap, eki myń jyl boıy baýyrsaq jep kelemiz. Shynynda da tańǵalarlyq, súıinishti jaǵdaıat. Endeshe, keıingi bir aqyldy balalar usynyp otyrǵandaı, Baýyrsaq kúnin toılamasqa nemene?» degen jazýshy Baýyrsaq kúnin belgileýdi usynǵan jastardyń bastamasyna qoldaý bildirdi. Endi munyń negizi bolýy kerek qoı. Qazaqtyń qasterli dámin áıgileıtin ustyny degende, áýeli Hamıt Erǵalıevtiń «Baýyrsaq» atty jyry menmundalaıdy. Taǵdyr maıdanynan shyńdalyp shyqqan aqyn muny tym ertede jyrlap ketkeniniń ózi súıinish. Eshbir jasandylyqsyz, ómirdiń ózinen alynǵan jáne qazaq turmysynan qalyptalǵan mundaı klassıkalyq óleń úlgisine eleń etpeý... árıne, qas nadandyq bolar edi-aý.
«Esime qaıtyp ene almas
Jeldi kún ıakı tymyq kún.
Qaı sátte anam eń alǵash
Baýyrsaq berdi?.. Umyttym.
Álde ony jaqyn týystan
Ákelgen ashtyq – aýyr shaq?..
Áıteýir tıtteı ýystan
Shyǵarmaı jedim baýyrsaq»,
dep bastalatyn óleńge áserlenbeıtin qazaq joq shyǵar. Esińe shyjyldap maıǵa pisken qyzyl shyraıly ystyq baýyrsaqty balqaımaqqa shylap jegen balalyǵyń ǵana túse me? «Álde ony jaqyn týystan ákelgen – ashtyq, aýyr shaq» degende, ulttyń ótken joly, aýyr taǵdyry oralady oıǵa. Qazaqtyń ulttyq dámi baýyrsaǵyn aıtyp otyryp kúndelikti ómirdiń kórkem sýretin de, ulttyń júrip ótken jolynyń aýyrtpalyqtaryn da ashyp bergen aqyn.
«Eı, jurtym!.. Eger osy biz
Bir dámge týra baǵynsaq…
Shańyraq, oshaq, mosymyz
Moıyndap kelgen baýyrsaq!..
Aqshaly ıakı maldy – men…
Alaqan jaısa nemerem.
Basqadan buryn, aldymen
Baýyrsaq bermeı ne berem!?
Basyńnan óter kalendar –
Júdeý shaq álde táýir shaq!
Bári bir! Sen bar – álem bar,
Baýyrsaq kerek!.. Baýyrsaq!»
depti Hamań. О́mirlik kórkem sýret te, júz jylǵy, myń jylǵy ótken eski ómir de, sýymas sezim men ómirsheń oı da osy óleńde tur. «Shańyraq, oshaq, mosymyz moıyndap kelgen baýyrsaq...» degende aqyn balasynyń qolyndaǵy baýyrsaqty emes, ulttyń qadirli dámin aıtyp turǵany sezilmeı me? Osyndaǵy shańyraq, oshaq, mosy – ejelgi qazaqtyń ómiri men turmysynyń keıpi emeı ne?! Bul úsheýin aıtsa eske birden kıiz úı, onyń ishindegi múlik pen jıhaz, dastarqan jaǵalap júrgen qazaq balasynyń qolyndaǵy baýyrsaq orala ketedi. Sondyqtan «Baýyrsaq kerek, baýyrsaq!».