Batys Qazaqstan oblysy Jaıyq ózeninen keletin sý tasqyny qaterinen aman ótti. Keıingi táýlikte Atyraý oblysymen shekaradaǵy Taıpaq aýly tusynda ǵana ózen deńgeıi 27 sm-ge kóterilgen. Al Oral qalasy men ózge eldi mekender mańynda sý qaıtyp jatyr.
Oblysty bir aı boıy ábigerge salǵan tasqyn kezinde barlyǵy 1 311 turǵyn úı, 15 166 saıajaı úıi sýǵa ketkeni belgili boldy. Qazirdiń ózinde jergilikti joldardyń 15 bóligi búlinip, Terekti aýdanynda Aqsoǵym, Aqjaıyq aýdanynda Tasoba aýyldary qatynassyz qaldy.
Sý tasqyny bastalǵaly beri óńirde 14 019 adam qaýipsiz jerge kóshirilgen bolsa, sonyń 5 793-i – bala edi. Olardyń birazy qazir turǵylyqty jerine qaıtqanymen, evakýasııalyq beketterde áli de 2 428 adam turyp jatyr. Sondaı-aq 5 078 bas mal da qaýipsiz jerge aıdalyp, aman qaldy.
Sáýir aıynyń 5-inen bastap kele bastaǵan gýmanıtarlyq kómektiń kólemi 29 sáýirde 1 240,4 tonnaǵa jetti.
Jaıyq ózeninde sý deńgeıi kúrt kóterilgen kezde oǵan quıatyn Shaǵan ózeniniń aǵysy toqtap, alǵa júre almaı qaldy. Qazir Shaǵan sý qoımasy 169,11% tolyp tur. О́zen jaıylmasyndaǵy saıajaılar sýda tur. 28 sáýirde Jaıyq deńgeıi – 5 sm, 29 sáýirde 8 sm-ge túsip, qaýipti deńgeıden aqyryn tómendeı bastady.
Keıingi jyldary Batys Qazaqstan oblysynyń ońtústik aýdandary qýańshylyq saldarynan qıyndyq kórip júrgen edi. Jaıyqtyń tasqyn sýyn osy óńirge burý máselesi de sheshimin taýyp jatyr. Mysaly, Jańaqala aýdany aýmaǵy negizinen Saryózen, Qaraózen, Kóshim arnasy arqyly sý alatyn. Bıyl óńirge sý jaqsy keldi.
– Jańaqala aýdanynda 48 myńnan asa kóltaban, 426,67 km kanal, 18 kól, 3 ózen, 2 sý qoımasy bar. 2023 jyly 22 180 ga kóltabanǵa sý shyǵaryldy, sý kólemi 85 393 mln sharshy metr boldy. Aýdan kólemindegi Sorkól, Jaltyrkól, Edilsor, Orysqopa, Qısyq-Qamys, Birqazan, Qandykól, Aıdyn, Sary Aıdyn, Sýlykól kólderine, Qamys Samar jaımasyna sý alyndy. Qaraqudyq kanalynyń 28 shaqyrymyna mehanıkalyq tazartý jumysy júrgizilip, 4 qaqpa jóndeldi. Bıyl da Saryózen, Qaraózen jáne Kóshim arnasy arqyly ózen-kólderge, kanaldarǵa, kóltabandarǵa sý shyǵarý jumysy qyzý júrip jatyr, – deıdi Jańaqala aýdanynyń ákimi Alpamys Kóshkinbaev.
Aýdan kólemindegi sý arnasynyń jalpy uzyndyǵy 426,67 shaqyrym ekenin aıttyq. Osy arnalardyń 175 shaqyrymy Qazsýshar mekemesine qarasa, qalǵan 251,6 km aýdan teńgeriminde tur. Sýdy rettegish qaqpa sany – 112.
Bıylǵy jaǵymdy jańalyq sol, Kóshim arnasynyń saǵasyndaǵy Sorkól, Jaltyrkól, Edilsor, Orysqopa, Qısyqqamys, Qandykól t.b kólderge, Qaraózen, Saryózen boıyndaǵy Aıdyn, Saryaıdyn, Pavelkóli, Qańbaqty, Qashqar kólderine, Qamys Samar jaıylmalaryna sý berilip, keýip qalǵan kólder qaıtadan jandana bastaǵan. Mine, tasqyn sý bir jaǵynan tilsiz jaý bolsa, ol sýdy qajetti arnaǵa buryp, saqtap qalsaq, el men jerdiń yrysy bolǵaly tur.
Batys Qazaqstan oblysy