Mańǵystaýda «Taza Qazaqstan» ekologııalyq naýqany qarqyndy júrip jatyr. Naýqan aıasyndaǵy «Jasyl aımaq» aptasynda oblys boıynsha 2 myńǵa jýyq aǵash otyrǵyzylyp, 49 saıabaqta jasyl jelekti kóbeıtý jáne kútip ustaý, qoryn molaıtý boıynsha jumystar atqaryldy.
Naqtyraq aıtsaq, 20-27 sáýir aralyǵynda Aqtaý qalasynda – 250, Jańaózen qalasynda – 480, Munaıly aýdanynda – 600, Mańǵystaý aýdanyna – 150, Beıneý aýdanynda – 150, Túpqaraǵan aýdanynda – 150, Qaraqııa aýdanyna 150 aǵash otyrǵyzý josparlanǵan edi.
Aqtaý qalalyq turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy bóliminiń basshysy Janbolat Jaqypov 2022 jyldan 2027 jylǵa deıin 5 jyl merzimge jalpy quny 7,1 mlrd teńgeni quraıtyn Aqtaý qalasyn kógaldandyrý boıynsha memleket-jekeshelik áriptestigi qaǵıdatyna kóshý týraly sheshim qabyldanyp, «Green City Aktau» JShS-men kelisimshart jasaqtalǵanyn aıtty.
– Joba aıasynda japyraqty aǵashtardan – 20 905, qylqan japyraqty aǵashtardan – 11 750, sándik butalardan – 1 460, butalardan – 24 myń, gúlzarlardan – 652 500, raýshan gúlderinen – 18 myń dana kóshet, 5 myń sharshy metr kógal egý josparlanǵan. 2024 jyly jasyl jelekter aýmaǵyn kóbeıtý maqsatynda qala aýmaǵyna 7 231 aǵash, 4 myń sharshy metr buta, 300 dana sándik buta, 900 sharshy metr raýshan gúlder, myń sharshy metr kógal, 3 182 sharshy metr birjyldyq gúlder egý josparlanǵan. Qazirgi tańda josparǵa sáıkes, 800 japyraqty aǵash, 900 qylqan japyraqty aǵash, 1 300 raýshan gúl, 5 700 dana buta otyrǵyzyldy, – dedi ol.
Sondaı-aq Mańǵystaý oblysy boıynsha aǵashtardy esepke alý maqsatynda quny 107 mln teńge turatyn dendrologııalyq jospar jasaqtalyp jatyr. Mańǵyshlaq eksperımentaldy botanıkalyq baǵy dırektory Aqjúnis Imanbaeva elimizdiń birinshi ret ósimdikterdiń kógaldandyrýyna monıtorıng júrgizý engizilip, úsh jyldan beri Aqtaý qalasy boıynsha monıtorıng júrgizip kele jatqanyn jetkizdi.
– Byltyr naýryz aıynan bastap jasyl jelekterdiń jaǵdaıyn, olardyń bıologııalyq erekshelikterin, jalpy ýrbanızasııalanǵan aýmaqta ósetin ósimdikterdiń bıologııasyna sıpattama bitirip, jaı kúıin kórsetetin dendrologııalyq jospar jasaqtalsyn degen pýnkt engizildi. Qala boıynsha keıingi eki jylda qylqanjapyraqty aǵashtar 4 600-den 10 myńǵa deıin ósti. Aǵash tektes ósimdikter de 30%-ǵa deıin ósti. Dendra boıynsha 5 jylǵa jospar jasaqtadyq. Dendrologııalyq karta josparly túrde jumys isteý úshin qajet. Aǵashtardyń, gúlderdiń naqty qaı jerge egilý kerektigi jónindegi faktorlar eskerilip, ekologııalyq kartada kórsetiledi. Ony kez kelgen ýaqytta, kez kelgen jerde qaraýǵa bolady. Bizdiń maqsatymyz – jalpy jasyl jelektiń jaǵdaıy durys bolyp, halyqtyń ıgiligine qoldanylýyna jaǵdaı jasaý, – dedi A.Imanbaeva.
Ekologııalyq naýqanǵa oblystaǵy barlyq aýdan, qalalar, irili-usaqty ujymdar, jastar, qoǵam belsendileri, úkimettik emes uıym músheleri óz úlesterin qosyp júr. Mysaly, munaı-gaz salasy ardagerleri men stýdentter Aqtaýdaǵy geologter alleıasyna 125 túp aǵash otyrǵyzyp, bul qurmetti ǵalym Qanysh Sátbaevtyń 125 jyldyǵyna arnady.
Aǵash otyrǵyzýdan basqa qoqys jınaý, syrlaý, ákteý jumystary belsendi júrip jatyr. Ár ujym ózderine bólinip berilgen teńiz jaǵalaýy aýmaǵyndaǵy qoqystardy jınaýmen birge sý tartylýy sebepti qýrap qalǵan qamystardy shaýyp, kólikterge tıep, arnaıy polıgonǵa jetkizdi. Sondaı-aq Qaraman ata, Espembet ata, Berdibek ata syndy áýlıeler qorymy mańaılary men Mańǵystaý aýmaǵyndaǵy tarıhı-mádenı eskertkishter, týrıster kóp baratyn kórikti oryndarǵa senbilik jumystary júrdi.
Mańǵystaý oblysy