Bıyl Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń aıaqtalǵanyna 79 jyl toldy. Bul kúni Jeńis kúni dep toılanǵanymen, «soǵysta jeńimpaz joq» degen sóz bar. О́ıtkeni onyń shyǵyny men zardabyn qaı-qaı jaqqa da ońaı tımeıtini ras. Sondyqtan da qan maıdanǵa qatysqan ardagerler men olardyń artynda qalǵan jubaılaryna áleýmettik kómek kórsetý – qoǵam paryzy.
Byltyr elimiz maıdangerlerge beriletin áleýmettik kómekterdiń kólemi boıynsha TMD elderiniń aldyna shyqqan edi. Iаǵnı Jeńis kúnine oraı ár ardagerge 1,5 mıllıon teńge kóleminde járdemaqy berildi.
Ardagerlerdiń aqshasyn jyl saıyn ósirýdi qolǵa alǵan Astana qalasynyń ákimdigi 2017 jyldan beri Ekinshi dúnıejúzilik soǵysqa qatysqan maıdangerler men olardyń artynda qalǵan jubaılaryna qomaqty áleýmettik kómek kórsetip keledi. Máselen, byltyr qalalyq máslıhattyń jobasyna sáıkes Astana qalasynda tirkelgen jáne turaqty turatyn árbir Ekinshi dúnıejúzilik soǵys ardagerine 800 myń teńge, soǵysta qaza tapqan nemese habar-osharsyz ketken jaýyngerlerdiń jesirlerine 30 myń teńge mólsherinde qosymsha áleýmettik kómek berilgen edi.
Resmı málimetterge kóz júgirtsek, 2021 jyly elordada 163 soǵys ardageri bolsa, 2022 jyly mundaı sanattaǵy 95 adam tirkelgen. Al 2022 jyly 18 adamǵa 1 005 221 teńgeden berilipti. Byltyr 12 ardager 800 myń teńge alǵan. Al bıyl Astana ákimdigi Jeńis kúnine oraı ardagerlerge 2 mln teńge kóleminde birjolǵy kómek beriletinin habarlady.
«Buǵan qosa bıyl Ekinshi dúnıejúzilik soǵys ardagerlerine teńestirilgen ardagerler, ıaǵnı soǵysqa qatysýshylary men múgedekterinen basqa soǵys kezeńinde qyzmet ótkergen áskerı qyzmetshiler, fashıstik Germanııaǵa qarsy is-qımyldarǵa qatysqan adamdar, Lenıngrad qalasynda blokada kezeńinde jumys istegen azamattar, konslagerlerdiń kámeletke tolmaǵan tutqyndary, jaralanyp múgedek bolǵan áskerı qyzmetshiler, azamattyq nemese áskerı maqsattaǵy nysandardaǵy radıasııalyq apattar men ıadrolyq synaqtar saldarynan múgedektigi anyqtalǵan adamdar jáne olardyń balalary 45 AEK (166 140 teńge) mólsherinde aqsha alady», deıdi Astana ákimdiginiń baspasóz qyzmeti.
«Ardagerler týraly» zańǵa sáıkes tyl eńbekkerleri, qaza tapqan áskerı qyzmetshilerdiń otbasylary, qaıtys bolǵan ardagerlerdiń jubaıy (zaıyby) – 15 AEK (55 380 teńge) mólsherinde kómek alatyn boldy. Alaıda qazir elordada 7 soǵys ardageri turady. Astanaǵa qaraǵanda Almaty qalasynda jaǵdaı salmaqtyraq. О́ıtkeni qazir Almatyda 44 soǵys ardageri turady. Osyǵan oraı jýyrda Almaty máslıhatynyń VIII shaqyrylǵan depýtattarynyń kezekten tys XVI sessııasynda megapolıs ákimi Erbolat Dosaevtyń maıdangerlerge birjolǵy tólem mólsherin 2 mıllıon teńgege deıin arttyrý týraly bastamasyn biraýyzdan qoldady.
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń 1 mamyrdaǵy málimetine sáıkes elimizde Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń 148 ardageri turady, onyń ishinde 108-i – soǵysqa qatysqan jáne 40-y – soǵys kezeńinde jaralanyp, kontýzııa, mertigý saldarynan múgedektikke ushyraǵan adam. Sondaı-aq respýblıkada jeńiske úles qosqan 50 012 basqa da azamat bar, olardyń ishinde qorshaýdaǵy Lenıngrad turǵyndary – 70 adam; konslagerlerdiń burynǵy kámeletke tolmaǵan tutqyndary – 149 adam; soǵys kezeńinde jaralanyp, saldarynan múgedektigi bar, qaıtys bolǵan adamnyń jubaılary – 2 314 adam; soǵysta qaza tapqan (qaıtys bolǵan, habar-osharsyz ketken) jaýyngerlerdiń jesirleri – 2 adam; tyl eńbekkerleri – 47 477 adam.
Elimizde soǵys ardagerlerine beriletin áleýmettik tólem ár aımaqta ártúrli bolyp kelgen edi. Ár oblys áleýmettik kómek jergilikti bıýdjetten qarastyrylatyndyqtan, jyl saıynǵy merekelik járdemaqynyń kólemin ózderi sheshedi. Alaıda 2022 jyly Prezıdent barlyq óńirdegi ardagerlerdiń tólemin kem degende 1 mıllıon teńgeden berýdi tapsyrǵan edi. Sondyqtan mundaı mol mólsherdegi járdemaqyny Astanadaǵy ardagerler ǵana alady degen túsinik bolmaýǵa tıis. Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń dereginshe, 2021 jyly elimizde Ekinshi dúnıejúzilik soǵysqa qatysqan 665 ardager bolsa, byltyr 387 ardager tirkelgen, osylaısha, olardyń sany bir jylda 278-ge azaıdy. Alaıda elimiz sol at tóbelindeı az ǵana ardagerlerge degen qurmetin aıaǵan emes.
Ekinshi dúnıejúzilik soǵysqa qatysqan ardagerlerge beriletin birjolǵy járdemaqynyń kólemi TMD-nyń basqa memleketterindegi jaǵdaımen salystyrǵanda, bizdiń elde áldeqaıda joǵary.