Munaıly óńirde Jaıyq ózeni áli jýasymaı, san qubylyp tur. Máselen, keıingi kúnderi sý deńgeıi Inder aýdanynda tómendegeni baıqalyp otyr, al Mahambet aýdany men Atyraý qalasynda kóterilip barady.
Atyraý oblysynyń jedel shtabynan málim etkendeı, 17 mamyrda saǵat 12.00-de Inderbor kentiniń tusynda ózen arnasy 10 metr 30 santımetr boldy. Bul qaýipti shekten +185 santımetrge kóp. Bir táýlikte 5 santımetrge azaıǵanymen, Inder aýdanynyń ákimi Daryn Shamuratovtyń pikirinshe, qaýip áli tolyq seıilgen joq. Onyń birneshe sebebi bar.
«Birinshiden, 12 mamyrda Inderbor kentindegi bóget janynan shyqqan sý áli toqtaǵan joq. Sol sýdy nasospen Jaıyq ózenine keri quıyp júrmiz. Sýdyń shyqqan kózin bitep kórgende, basqa jerden jaryp shyqty. Aǵa býyn ókilderiniń aıtýynsha, bul mańda keńes dáýirinen qalǵan eski qubyrlar men shahtalar bar. Ekinshiden, bóget boıyndaǵy órt sóndirý beketinen «Bastaý» meıramhanasyna deıingi shamamen 700 metrdeı aralyqta syz, dymqyl baıqaldy. Buǵan qosymsha saıabaq aýmaǵyndaǵy tal egýge qazylǵan shuńqyrlardan jerasty sýy ónip tur», dedi D.Shamuratov.
Aýdan ákiminiń aıtýyna qaraǵanda, qazir Inderbor kentindegi bógetti qosymsha bekitý jumysy júrgizilip jatyr. Sondaı-aq shirkeý men saıabaqtyń aldyńǵy jaǵynan taǵy bir bóget soǵylady.
«Biz aldymen turǵyndardyń, bógetti nyǵaıtyp júrgen azamattardyń qaýipsizdigin saqtaýǵa kóńil aýdaryp otyrmyz. Sebebi bıyl soǵylǵan jańa bógettiń keı tusy ortasynan jarylyp, qapshyqtar qulady. Degenmen Jaıyq ózeniniń sýy keıingi eki kúnde 5 santımetrge deıin tómendedi. Biraq ózen arnasynyń qaýipti shekten 2 metrge jýyq asqanyn eskersek, maýsym aıy bastalǵanǵa deıin bosańsýǵa jol berýge bolmaıdy», dedi D.Shamuratov.
Atyraý qalasynan Inder aýdanynyń ortalyǵy Inderbor kentine deıin qatynaıtyn eki jol bar. Onyń biri – Atyraý-Oral tasjoly. Osy joldan Inderborǵa burylatyn joldy 13 mamyrda tasqyn sý basqan edi. Aýdan ákiminiń orynbasary Artýr Mýrzınniń deregine súıensek, atalǵan joldyń 100 metr bóligi tasqyn sýdyń astynda qalyp, ýaqytsha jabyldy.
«Inderbor kentine burylatyn 7 shaqyrym joldy qalpyna keltirý 14 mamyrda bastaldy. Joldyń eki jıegine topyraq toltyrylǵan 1 tonnalyq qaptar tóseldi. Tasqyn sýdyń toqtaýsyz aǵýy úshin 720 mıllımetrlik 3 temir turba salyndy. Topyraq pen gıps tastar tógildi. Joldy jóndeýge 3 júk tıegish, 1 gıdromek, 1 ekskavator, 7 «KamAZ» kóligi tartyldy», dedi A.Mýrzın.
Jóndeý júrgizilgen 7 shaqyrymdyq jol 16 mamyrda keshte qaıta ashyldy. Bul jolmen tek jeńil kólikterdiń júrýine ruqsat berildi. Aýyr júk kólikteriniń qozǵalysyna ázirge tyıym salyndy.
Keshe kúndizgi saǵat 12.00-de Mahambet aýdanynda Jaıyq ózeniniń sýy 7 santımetrge ulǵaıdy. Sonyń saldarynan ózen deńgeıi 1 002 santımetrdi kórsetti. Osylaısha, qaýipti shekten 152 santımetrge asty.
Sý deńgeıiniń kóterilýi eldi mekenderge qaýip tóndiretini daýsyz. Osyndaı sebepke baılanysty Jaıyq ózeniniń deńgeıin tómendetý úshin Saraıshyq aýyly mańyndaǵy Qursaı kanalyn jyrýǵa týra keldi. Bul kanaldyń uzyndyǵy – 53 shaqyrym. Kanal boıynda 11 sharýa qojalyǵy ornalasqan. Bastaýyn Saraıshyq aýyly tusyndaǵy Jaıyq ózeninen alatyn kanal Beıbarys aýylyna taıaý mańdaǵy Túıeshi qystaǵyna deıin sozylady.
«Jaıyq ózenindegi tasqyn sýdan Saraıshyq aýylyna qaýip tóndirmeý úshin Qursaı kanaly birneshe jerden jyryldy. Bul ózendegi sý deńgeıin baqylaýda ustaýǵa septigin tıgizip tur. Kanal jyrylǵannan keıin Jaıyq ózenimen kelgen mol sý saı-jyralarǵa aǵyp jatyr», deıdi Saraıshyq aýyldyq okrýginiń ákimi Jannat Kenjeǵalıeva.
Alaıda keshki mezgilde Saraıshyq aýyly mańyndaǵy zırattyń aýmaǵyna tasqyn sý jaıyldy. Zırat eldi mekennen 2 shaqyrymǵa jýyq qashyqta ornalasqan. Buryn zırattyń syrtynan bóget soǵylǵan. Sondyqtan zırat qorshaýynyń ishki jaǵynan qosymsha bóget salý qolǵa alyndy. Bul jumysqa Saraıshyq aýylynyń 30-ǵa jýyq turǵyny, áskerı bólimniń 20 sarbazy jumyldy. Topyraq tasý, bógetti bıiktetý sekildi jumysqa 14 «KamAZ», 3 Shacman, 1 Hidromek tehnıkasy tartyldy.
Mahambet aýdanynyń ákimi Qaırat Nurlybaevtyń aıtýynsha, kanaldyń bárine sý tolyp tur. Tipti Atyraý-Oral tasjolyn basý qaýpi týyndady. Sol sebepten 56-shaqyrymy jyryldy. Qazir joldyń jyrylǵan tusynan sý aǵyp jatyr. Sondaı-aq kanaldardyń boıyn jyrý arqyly tasqyn sýdy teńizge baǵyttaý, burynǵy saı-jyralarǵa qaraı jiberý jumysy atqarylýda. Bul qadam eldi mekenderdi tasqyn sý basýdan saqtaý maqsatynda jasalǵan.
Bul aýdanda Mahambet pen Sarytoǵaı aýyldary arasyndaǵy joldy ekinshi ret jyryldy. О́ıtkeni 5 shaqyrymdyq joldy taǵy da sý basý qaýpi týyndaǵan. Bir apta buryn bul jol jyrylyp, sý ótkizý úshin eki qubyr salynǵan edi. Mol sýdyń kelýine baılanysty taǵy da qubyr salýǵa sheshim qabyldanyp otyr.
«Mahambet aýdanynda eldi mekenderdi tasqyn sý basqan joq. Degenmen Taldykól, Saraıshyq aýyldary tasqyn sýdyń qorshaýynda qaldy. Aýyldarǵa baratyn joldarǵa qaýip tónip tur», dedi Q.Nurlybaev.
Keshe Atyraýdan Inder aýdanyna qatynaıtyn taǵy bir joldyń 27-shaqyrymy tusyndaǵy asfalty oıylyp ketti. Atyraý qalasy ákiminiń orynbasary Nurjan Ermuhanovtyń aıtýynsha, buǵan tasqyn sý áser etken.
«Taldykól aýylyn gazben qamtamasyz etip turǵan qubyrdyń aınalasyna ór sýy jaıylǵany anyqtalyp otyr. Sonyń saldarynan topyraq pen trassa opyrylyp ketti. Eshkim zardap shekpedi. Gaz qubyry búlinbedi. Qubyrdan gaz taraý deregi tirkelgen joq», dep habarlady N.Ermuhanov.
Joldyń búlingen bóligin jóndeý jumysyn oblystyq jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasynyń mamandary qolǵa aldy. Jóndeý jumysyna 15 maman men 4 arnaıy tehnıka tartyldy.
Atyraý oblysy