Premer-mınıstrdiń orynbasary Serik Jumanǵarın Túrkistan oblysy Saryaǵash aýdanyndaǵy jylyjaı sharýashylyqtary ıelerimen, jumysshylarymen ózekti máselelerdi talqylady.
Qazaqstandaǵy barlyq jylyjaıdyń 70%-dan astamy oblys aýmaǵynda ornalasqan. Mamyr aıynyń basynda jylyjaıda qulpynaı ósirýshiler el naryǵyna engen ımporttyq jáne arzan tátti jıdekterdiń kóptigi týraly másele kótergen bolatyn. Arzan ımport olardy shyǵynǵa ushyraýyna yqpal etti. Tegisshil aýyldyq okrýginde Serik Jumanǵarın fermerlerdiń máselelerin tyńdaý úshin jergilikti jylyjaı ıelerimen kezdesti.
«Abdýraman» sharýa qojalyǵynyń basshysy Ashırafı Shymbergenov jalpy aýdany 33 ga ashyq jáne jabyq jerde qulpynaı ósirý jobasyna 300 mln teńge ınvestısııa salǵan. Ońtústik Koreıa tehnologııasy boıynsha salynǵan jylyjaıdyń kólemi 5,5 ga. Tehnologııanyń ereksheligi – kún sáýlesin paıdalanady jáne arnaıy jamylǵymen jylytylǵan, sonyń arqasynda jylyjaı daqyldaryn salý jáne óndirý qarapaıym ónerkásiptik jylyjaılarǵa qaraǵanda 3 ese arzan. Jylýdy asa kóp qajet etpeıdi. Qys mezgilinde shyǵynnyń 70%-yna deıin jylýǵa jumsaıtyn sharýashylyqtar úshin bul óte mańyzdy tehnologııa.
A.Shymbergenovtiń aıtýynsha, Qytaı men Koreıada bul tehnologııa barlyq jerde qoldanylyp, qyzanaq, qııar jáne basqa da jylyjaı daqyldaryn óndirý qunyn arzandatýda. Ony tómen temperatýrada da qoldanýǵa bolady. Bolashaqta sharýa qojalyǵynyń basshysy qazaqstandyq qulpynaı eksportyn bastaýdy josparlap otyr.
Vıse-premermen kezdesýde sharýa qojalyǵynyń basshysy óndiristi keńeıtý úshin ınvestısııalyq sýbsıdııa ala almaıtynyn aıtyp, másele kóterdi. Ony basqa jylyjaılar da qoldap, memlekettik qoldaýdyń bul túri olar úshin qoljetimdi emes ekenin atap ótti. Jylyjaı sharýashylyqtary qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Danııar Qaltaev qazirgi jylyjaılar aýa raıynyń qolaısyzdyǵyna tózimdi ekenin atap ótti.
«Jylyjaı ósirýshiler jańa tehnologııalardy, standarttardy engizip, óndiristi keńeıip jatyr. Biz qazir elimizde jylyjaı sharýashylyǵyn damytý tujyrymdamasyn birlesip daıyndap jatyrmyz. Biraq jyldan-jylǵa qaıtalanatyn másele bar. Ol – ótkizý naryǵy. О́nim jınaı bastaǵanda, baǵa tómendeıdi. Jaqynda biz maýsymda Qazaqstannyń qııarǵa degen barlyq qajettiligin óteýge daıyn bolamyz. Kórshiles elderden jylyjaı kókónisteri men jıdekter azaısa, ózimiz ósirgen ónimdi tolyq kólemde satý úshin bizge tek 2-3 aı ýaqyt qajet», dedi Danııar Qaltaev.
S.Jumanǵarın usynystardy tyńdap, máselelerdi múddeli memlekettik organdarmen birge qaraýǵa jáne sheshim qabyldaýǵa ýáde berdi.
Sondaı-aq vıse-premer atalǵan óńirge sapary barysynda 50 myń bas iri qara malǵa arnalǵan elimizdegi eń iri bordaqylaý alańyn salý ornyna bardy.
Jobany Arys qalasynda «Turkestan Agro.kz» kompanııasy júzege asyryp jatyr. Bıyl júzege asatyn birinshi kezeńinde 5 myń bas, 2025 – 2026 jyldary taǵy 10 myń bas, 2026 – 2027 jyldary 25 myń bas satyp alynady. Qurylystyń, bordaqylaýdyń jáne mal jaıýdyń barlyq júıesi mal sharýashylyǵyn júrgizýdiń Aýstralııada qoldanylatyn torda ósirý tásilimen júzege asyrylady.
Munda Arys qalasynda «Turkestan Agro.kz» 4 710 gektar alqapta jańbyrlatyp sýarý tehnologııasyn qoldana otyryp, mal azyǵy daqyldaryn ósirýdi josparlap otyr. Bul mal bordaqylaý alańyn qajetti azyq kólemimen qamtamasyz etýge múmkindik beredi.
Kompanııa basshysy Syrym Ertaev qazirgi ýaqytta aýyl sharýashylyǵy men qarjy ınstıtýttary tarapynan AО́K salasyndaǵy ınvestısııalyq jobalarǵa bólinetin jeńildikter men qarjylandyrýdyń toqtap turǵanyna baılanysty qurylys jobasyn iske asyrý barysy baıaýlaǵanyn aıtty. Sondaı-aq «Kóksaraı» sý rettegishinen sýdy paıdalanýǵa ruqsat alýdyń da problemalary bar.
Serik Jumanǵarın Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligine qysqa merzimde ınvestısııalyq jobalar boıynsha keńes ótkizip, qarjylandyrý máselesin sheshýdi tapsyrdy. Sonymen qatar ol Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstrligimen egindik sýdy paıdalaný máselesin pysyqtaýdy mindettedi.