Avtory adam ba, maımyl ma?
О́nerdiń qudireti sheksiz. Shyn óner senbeske sendiredi, tańǵalmasqa tańǵaldyrady, janardy jaýlaıdy, janyńdy tolqytady. Tipti keıde kóz aldyńyzdaǵy túrli tústi ǵajaıypqa toly kenepti kim salǵany da mańyzdy emes. Kimniń qylqalamynan shyqsa da, jalǵyz aqıqaty – bul naǵyz sheberlik.
Máselen, sonaý bir jyldary ónersúıer qaýym kádimgi maımyldyń salǵan sýretterin fransýz sýretshisi Per Brassonyń týyndylarymen shatastyrǵan. Iá, bul kim dersiz. Avtordy buryn-sońdy estimeýińiz de zańdy. Sebebi ondaı sýretshi ómirde bolmaǵan.
Birde shvedtik jýrnalıst jalǵan sýretshi Per Brassonyń týyndylaryn maımyldyń sýretterimen almastyrýdy oılaıdy. Jospary iske asyp, kórmesi de sátti ótedi. Kórmedegi kartınalardyń avtory – Per Brasso, al shynymen salǵan – maımyl.
Sondaǵy jýrnalıstiń maqsaty synshylardyń ózin synaý bolatyn. Kásibı mamandarǵa maımyl salǵan sýretterdi «Zamanaýı týyndylar» dep tanystyrady. Sóıtken josparly oıy da nátıjesiz bolǵan joq. «Per Brassonyń» týyndylarynan áserlengeni sonshalyq, synshylardyń biri: «Brasso ushtalǵan boıaý jaqqyshtardy paıdalana otyryp, árbir syzyqty dáldikpen júrgizedi eken. Kóz aldyma boıaý jaqqyshtyń ári-beri qozǵalǵanyn elestettim. Brassonyń sýretteri balet bıshileriniń bıinen aýmaıdy», dep baǵa beredi. Al kartınalardyń shyn avtoryn bilgen kezde synshylar uıalyp, degenmen báribir tańǵajaıyp týyndy ekendigin aıtqan.
Sol kórmede maımyldyń salǵan kartınasyn jekemenshik kolleksııa jınaýshylardyń biri 90 dollarǵa satyp alady. Eń erekshe estelik degen osy emes pe?
Sýretshi Sýda
Sonymen, talant tek adamǵa tán degenimiz qate bolǵany ma? Tipti bul sózimizdi ǵalymdar da rastaıdy. Olardyń aıtýynsha, pilderdiń de boıynda erekshe daryn bar. Ǵalymdar paıymy dálelsiz emes.
Taıland elin mekendeıtin Sýda esimdi sýretshi pildiń ónerin kózben kórip, kýá bolǵandar bar. Ábden shynyǵyp, naǵyz sheberge aınalǵan ol kópshiliktiń nazaryna birden ilikken. Sýdanyń jáne basqa da pilderdiń sýretin tamashalaý úshin júzdegen adam sýret salý alańyna keledi eken.
Al endi adamnyń da bári ónerli emes. О́nersiz jandar da jeterlik. Dese de sýretshi Sýdaǵa qarap otyryp, qolymyzǵa qylqalam ustaı almaıtynymyzǵa sál-pál uıalady ekensiń.
Taǵdyr ma, talant pa?
Shyǵarmashylyq, talant, óner – taǵdyr desek, tym qalypty estilýi múmkin. Tipti keı daryndar taǵdyryn qoldan jasap jatady. Bul da taptaýryn kózqarasqa elikteýden týyp otyr. Shyndap úńilsek, naǵyz talanttardyń ómiriniń astarynda túrli taǵdyr, túrli tragedııa kómilip jatady. Talanty men ataq-abyroıyna qyzyqqanmen, taǵdyryn tilemeıtin qanshama tulǵalar bar. Ǵumyry ańyzǵa aınalǵan jandardyń qaıshylyqty taǵdyry sol kúıi jumbaq bolyp qalady. «Nege bulaı boldy?» degen máńgilik suraq syndy. Álqıssa.
Búginde toqsannyń tórine shyqqan Iаıoı Kýsama dáýletti otbasynda dúnıege kelgen. Bala kezinen shımaılap, sýret salýǵa yntyq bolady. Sóıtse de otbasy onyń bul qyzyǵýshylyǵyn qoldamaıdy. О́nerin tańdaǵan Iаıoı Kýsama 30 jasynda úıinen birjola ketip, AQSh-qa kóshedi. Sýretshiniń Nıý-Iorkte baǵy ashylyp, tanymal bola bastaıdy. Erekshe stılimen kózge túsip, sán áleminde ataǵy aıǵa ushady.
Bul da onyń taǵdyry shyǵar, 1977 jyly Japonııaǵa oralyp, psıhıatrııalyq emhanaǵa jatady. Sýretshi túrli gallıýsınasııalar kórip, júıkesi de jıi syr berip júrdi. Sonda da ol sýret salýdy toqtatqan joq. Kýsama emhananyń janynan óziniń sheberhanasyn ashyp, kúnde birneshe saǵat sol jerge baryp jumys istedi.
Talanty men taǵdyry qatar shapqan sýretshiniń 2018 jyly Tokıoda murajaıy ashyldy. Sondaı-aq ol álemdegi eń qymbat sýretshilerdiń tizimine kiredi. Kýsamanyń «Nómir 28-aq» kartınasy bássaýdada 7,3 mln dollarǵa satyldy. Búginde sheber qarııa «Louis Vuitton» sán úıine arnalǵan kolleksııalar daıyndaıdy.