Atyraýda gaz-týrbına qondyrǵylary men jabdyqtaryn jóndeý jáne servıstik qyzmet kórsetý zaýyty ashylǵan edi. Bul – Qazaqstandaǵy alǵashqy joba. Buryn elimizde dál osyndaı ásirese, gaz týrbınalaryn molynan tutynatyn munaı-gaz ónerkásibiniń toqtaýsyz jumys jasaýy úshin qajetti qondyrǵylardy jóndeıtin birde-bir zaýyt bolmaǵan. Keńestik dáýirde mundaı zaýyt tek qazirgi Sankt-Peterbýrgte ǵana salynǵan eken. Sol sebepten, Qazaqstannan gaz týrbınalary Reseıde jáne Ýkraınada jóndetý maqsatynda alysqa tasymaldanyp kelgen. Munyń túrli qıyndyǵy bolǵany daýsyz.
Munaıly óńirde iske qosylǵan zaýyttyń quny – 6 mıllıard teńge. Nysan qurylysy tapsyrys berýshiniń 660 mıllıon teńge kólemindegi óz qarajatyna jáne 5 mıllıard 340 mıllıon teńge nesıelik qarajat esebinen salynǵan. Alǵashynda nesıeni ekinshi deńgeıdegi bir bankten alýǵa nıet etkenimen, keıin Halyq bankiniń usynysy kásiporyn basshylarynyń qyzyǵýshylyǵyn týdyrypty. Bul zaýytqa osy zaman talabyna tolyq saı keletin sheteldik tehnologııalar ornatyldy. Sondyqtan munda jóndeý jumystary da, servıstik qyzmet kórsetý de esh toqtaýsyz atqarylady.
«KazTýrboRemont» JShS basshylyǵynyń aıtýynsha, jylyna gaz týrbınalaryna 18 kúrdeli jóndeý ótkizýge tolyq múmkindik bar. Sonymen birge, zaýytta mashına jasaý óndirisindegi túrli bólshekterge 12 aǵymdaǵy jóndeý jasaý sehy jumys isteıdi. Servıstik qyzmet te kórsetiledi. Jańa zaýyt munymen shektelip qalmaq emes. El ekonomıkasynyń jetekshi býyny sanalatyn munaı-gaz ónerkásibinde keńinen qoldanylatyn jabdyqtardyń artyq bólshekterin shyǵarýmen aınalysady. Buǵan qosa, osy saladaǵy kásiporyndardyń bir rettik tapsyrystaryn oryndaıdy.
Zaýyttaǵy kúrdeli jáne jóndeý jumystaryn oryndaıtyn mamandar tek Qazaqstannan tartylǵan. Qazir munda barlyǵy 160-qa jýyq adam jumys jasaıdy. «Barlyǵy da sheteldikterge básekeles bola alatyndaı joǵary bilimdi mamandar. Olardyń árqaısysyna úlken jaýapkershilik júkteletindikten mamandardy irikteýde aldymen, biliktiligine basa mán berildi. Sebebi, tek Qazaqstanda ǵana emes, Ortalyq Azııa elderi boıynsha gaz týrbınalaryn jóndeıtin alǵashqy zaýyt bolǵandyqtan ár tapsyrystyń sapaly oryndalýy qajet. Al sapaly jumys mamandardyń biliktiligimen ólshenedi», dep túsindiredi zaýyt basshylary.
Bul zaýyttyń Atyraýda ashylýynyń ózindik máni bar. Birinshiden, bul óńirde bir ǵasyrdan astam merzimnen beri «qara altyn» qaınary tolassyz óndirilýde. Ekinshiden, elimiz táýelsizdigin alǵannan beri jańadan tabylǵan, geologııalyq qory naqtylanyp, ónimi alyna bastaǵan ken oryndary da jeterlik. Solardyń biri de, biregeıi retinde kómirsýtekti shıkizatynyń moldyǵymen álemge tanylǵan «Teńiz» kenishin aıtýǵa bolady. Úshinshiden, Kaspıı teńiziniń qazaqstandyq sektorynan munaı men gazdyń asa mol qory tabyldy. Tórtinshiden, munaı men gaz tek Atyraý óńirinde ǵana emes, sonymen qatar, kórshiles Aqtóbe, Batys Qazaqstan jáne Mańǵystaý oblystarynda molynan óndirilip keledi. Mine, máselege osy turǵydan úńilgende, bul zaýytqa elimizdiń batys oblystarynan munaı men gazdy óndiretin otandyq jáne sheteldik kásiporyndar da, «qara altyndy» óńdeıtin baıyrǵy kásiporyn – Atyraý munaı óńdeý zaýyty da, ózimizden artylǵan «qara altyndy» eksportqa birneshe baǵyt arqyly tasymaldaıtyn munaı qubyrlaryn basqaratyn «QazTransOıl», «KTK-Q» sekildi kompanııalar da gaz týrbınalary men jabdyqtaryn jóndetýge qolaıly bolmaq.
Muny osy salanyń mamandary joqqa shyǵarmaıdy. О́ıtkeni, elimizdegi munaı-gaz kompanııalary osy kezge deıin tapsyrysty Reseıdegi osyndaı zaýytqa berip kelgeni jasyryn emes. Ári onyń tasymaly da qosymsha shyǵyn bolýshy edi. Endi otandyq ekonomıkanyń jetekshi býynyna aınalǵan bul saladaǵy kompanııalar, máselen, magıstraldy gaz qubyrlarynyń úzdiksiz jumysyn qamtamasyz etetin qondyrǵylar jabdyqtardyń kúrdeli jáne aǵymdaǵy jóndeý jumystaryna baılanysty tapsyrystaryn osy zaýytqa beretin boldy. Sonyń dálelindeı, bul zaýytqa alǵashqy tapsyrys «QazTranGaz» aksıonerlik qoǵamynan tústi. Bul zaýytqa tek otandyq kompanııalarmen birge Eýropa elderi de tapsyrys berýge múddelilik tanytypty. Demek, otandyq munaı-gaz jáne ózge de salalardyń gaz týrbınalary sekildi kúrdeli qondyrǵylaryn jóndeýden ótkizetin, sonymen birge, olarǵa servıstik qyzmet kórsete alatyn Qazaqstandaǵy birden-bir zaýyttyń keleshegi kemel deýge bolady. Keleshekte bul zaýytqa «Teńiz» kenishin ıgerý keńeıtilgende, sonymen qatar, Kaspıı teńiziniń qazaqstandyq sektorynan «qara altyn» alynǵanda tapsyrystar molaıatyny anyq.
Joldasbek ShО́PEǴUL,
«Egemen Qazaqstan».
Atyraý oblysy.