Usta

Ánsheıinde dúnıedegi eń myqty zat temir dep oılaıtynymyz bar. Sol temirdiń ózi qoly epsekti, qarý­ly ustanyń degenine kónip, qala­ǵanyndaı qalypqa enedi eken. Qara temirge jan bitiretin ustany kórýimiz alǵash. Oqydyq, estidik. Biraq ondaǵy áser dál janynda turyp qyp-qyzyl bolyp balqyǵan som temirdi dáý balǵasymen soq­qy­lap, óz oılaǵanyndaı buıym etip shy­ǵaramyn dep jantalasyp jatqan usta­nyń janynda turyp sezingendeı bol­maıdy eken.

Zlatopole aýylyndaǵy «AF «Burabay-2007 GCK» jaýapkershiligi shekteýli serik­testiginiń mashına-traktor sheberhanasyndaǵy usta sehynan qolqańdy qabatyn tútin ıisi ańqıdy. Kóldeneń jatqan kók temir, balǵanyń áldeneshe túri, ózge de qajetti quraldar. Osylaı bol­maı qaıtsin? Ivan Kıselev – bir­neshe maman­dyqtyń ıesi. Jalǵyz óz sha­rýa­shy­ly­ǵynyń ǵana emes, osy tóńi­rektegi tuıaǵy qybyrlaǵan tehnıkany kádesine jaratyp jatqan bar sharýashylyqqa kerek adam. Ásirese naýqandyq jumys kezinde qadi­ri tipti ósedi. Kúni túspeı­tin kisi joq. Basqasyn bylaı qoıǵanda, bir qa­raǵanda qýatty, shydamdy bolyp kórinetin shet­eldik tehnıkany tizgin­degen­der de ustanyń qyzmetine zárý. Eski tehnıka tizgindep, esi ketip júr­g­­ender esigin bosatpaıdy. Teh­nı­ka bolǵan soń synbaı tura ma, bir kishkentaı tetigi isten shyqsa bol­dy qańtarylyp turyp qalmaq. Al on­daı naıqalýdy ýaqyt shirkin kó­ter­­meıdi.

Bıylǵy josyǵy tipti basqa. Kóktem týǵaly aspannyń qaba­ǵy bir ashylǵan joq. Búgin de solaı, biz mashına-traktor sheberhanasynyń tabal­dy­ry­ǵynan attaǵan kezde kún shaıdaı ashyq bolatyn. Sútpisirim ýaqyt ótpeı Býrabaıdyń bıigi­nen esken jel kúsheıip, jetim toqtynyń jabaǵy júni tárizdi uıysqan qara bultty tóndirip-aq ákeldi. Aq jaýyn tópep berdi-aı deısiń. Alqap basyndaǵy sharýa tizgin tartqanymen, sheber­­hananyń ishindegi qaýyrt qımyl tolastar emes. Mine, egis kesheniniń oımaqtaı tetigin aınytpaı jasap berip, tosyp turǵan mehanızatorlarǵa usynyp jatyr. Osy tetik bolmasa, keshen júrmes edi. Ýaqyt onsyz da uzap bara jatqan kezde tabıǵattyń tarpań minezi eki aıaqtaryn bir etikke tyǵyp, qýsyrǵan dıqandar qareketsiz qarap otyra ala ma? Jańaǵy tetik aýdan, oblys orta­lyǵyndaǵy saýda sórelerinen tabyla qoımaýy múmkin. Jalǵyz amal – tapsyrys berý. Ol kelip jetkenshe qanshama ýaqyt. Al kez kelgen usaq tetikterdi jasaý – shynaıy sheber úshin aıtýǵa turmaıtyn áńgime.

– Ustasyz óte qıyn bolar edi. Biz­diń ustamyz birde soqanyń tisin ót­kir­­­lep, qaırap jatsa, ekinshi jaǵy­nan tesilip qalǵan radıatorlar­dy ja­map-jasqap jatady. Ivan úshin za­ty temir bolsa boldy, – deıdi she­ber­­­hana meńgerýshisi Mıhaıl Gor­ben­ko.

Bizdiń keıipkerimiz eń áýeli traktor tizgindegen eken. Jıyrma jyldan asa ýaqyt boıy eńbek etken. 2002 jyldan bas­tap ustahanada jumys isteıdi. Qolynan jetektep ákelip, eshkim iske qospaǵan. О́ziniń ańsary aýǵan-dy. Al adamnyń ańsary bir aýsa, sol yntyzar kóńilge qajyr-qaıraty ústemelep dem berse, taý qoparmas pa? О́zine deıin jumys istegen baıyrǵy usta Nıkolaı Nıkolaenko bir ret qana kórse­tip, túsindiripti. Qalǵanyn zeıin­di jigit jalǵas­tyryp áketken. Alǵashqy bette jasaǵan dúnıeleri kádege asa bastaǵanyn kórgen ákesi «seniń ornyń osy ustahana eken» dep jalǵyz aýyz sóz aıtsa kerek. «Áke balaǵa synshy» emes pe, perzentiniń qolynan is kele­tinin ańǵarǵan da. Qazir áke úmitin aqtaǵan usta osy tóńirektegi úsh úl­ken sharýashylyqtyń kádesi­ne ja­rap tur. Sharýa qojalyq­tary da ke­ledi, aýyl adamdary da ótinish aı­ta­dy. Biriniń sózin jerge tastaǵan emes.

Bizben bul kúnde umyt bolǵan ustalyq óner týraly oı bólisip turǵanda da qolyndaǵy som balǵasyn tastaǵan joq. Kóriktiń ishinde qyp-qyzyl bolyp balqyp jatqan som temir­di tisteýikpen tistep alyp, tós­ti­ń ústine salyp, japyra, sol­­­qyl­data soǵady-aı kelip. Ne ǵa­ja­by baryn kim bilsin, balqyp tur­ǵan metall birte-birte qajetti buıy­m­nyń keıpine ene bas­taıdy. Olaı bol­mas­qa sharasy da joqtaı. О́ıtkeni usta óz jumysyn jaqsy biledi.

Endi birer aıdan soń Ivan Vasılevıch zeınet demalysyna shyqpaq. Bar jıǵan tájirıbesin, bilimi men biligin keıingi urpaq jalǵastyrsa deıdi. Ázirge 14 jas­taǵy nemeresi ara-tura ustahanaǵa bas suǵatynyn kóńiline medeý etedi. О́zi de mańdaıdan terin sor­ǵalatyp, adal eńbek etip jat­qan, eń bastysy qaýmalaǵan qalyń eldiń alǵysyn arqalatqan, son­sha­­lyqty ystyq, sonshalyqty qa­dirli ustahanaǵa osylaı bas suq­qan joq pa edi? Kim bilsin, qa­shanda bolsyn eńbekshi qaýymǵa qa­jet­ti mamandyqtyń soraby úzil­meıtin shyǵar.

Aqmola oblysy,

Býrabaı aýdany