Demeý – fınalda, Nazymda – qola

Úsharaldyń ushqyny

Boranbekteı bilikti ma­man­nyń qol astynda daıar­lan­ǵan Demeýdiń sheberligi shyń­dala kele elimizdiń beldi balýan­darynyń birine aınaldy. Áýeli 66 men 72 kg salmaqta saıysqa túsken Jadyraev keıinnen 77 kg salmaqqa aýysty. О́ziniń sport­tyq jolyndaǵy eń mańyzdy jeńiske jetisýlyq jigit dál osy salmaq dárejesinde qol jetkizdi.

Parıj Olımpıadasynda De­meý Jadyraev jeńis tuǵyryna kóteriledi degen oı kópshilik­tiń qaperine de kirmedi. Qatardaǵy qarapaıym kórermenderdi aıt­paǵanda, maıtalman maman­dar­dyń ózderi «onyń juldyzdy sátteri áldeqashan artta qaldy» dep eseptedi. Negizi, olardyń pikiri negizsiz emes edi. Sebebi 2017 jyly Parıjde álem chempıonatynda kúmis medaldy ıelengennen keıin Demeý kóp kózge túse qoıǵan joq. Sol kezeńde eki ret qurlyq birinshiliginde júldegerler qatarynan kórindi. Baǵyndyrǵan bar belesi – sol ǵana. 2021 jyly Tokıodaǵy oıyndarǵa qatysyp, Kúnshyǵys elinen eńsesi túsip qaıtty. Al basqa baıraqty básekelerde Jadyraevtyń jasyndaı jarqyldaǵan kezi esimizde joq. Onyń ústine onyń jasy da birazǵa kelip qalǵan edi. Naqty­lap aıtsaq, Demeý bıyl kúzde 35 jasqa tolady. Al kil myqtylar jınalǵan asa jaýapty jarysta ardagerler sanatyndaǵy sport­shynyń atoı salatynyna, shyny kerek, eshkim senbedi.

Desek te jetisýlyq balýan­ joǵarydaǵydaı áńgimege asa mán bergen joq. Tipten, qulaq as­pady desek te bolady. Eń bas­tysy, ol ózine jáne juldyzdy sá­ti­niń alda ekenine nyq sendi. Sol se­nim Jadyraevty alǵa jetele­di. Shákirtiniń áleýeti men qarym-qabiletin jaqsy biletin jeke bapkeri Boranbek te kúderin úzgen joq. Ol Demeýdiń áli de «bir atary» baryn bildi. Iá, kópti kórgen Qońyratovtyń ishki túısigi aldamaǵan eken. Parıjdegi dodaǵa Jadyraev jaraǵan attaı óte jaqsy daıyndyqpen keldi. Alǵashqy aınalymda ol ko­lýmbııalyq Haır Kýerony aıqyn basymdyqpen utty. Kelesi kezdesýde ataǵynan at úrketin Aqjol Mahmudovpen kúsh synasty. 25 jastaǵy jalyndap turǵan qyr­ǵyz jigittiń baǵyndyrǵan belesi zor. Ol – Tokıo Olımpıadasy­nyń kúmis júldegeri, álemniń eki jáne qurlyqtyń úsh dúrkin chempıony, Azııa oıyndarynyń jeńimpazy ári fınalısi. Osy tabysynyń barlyǵyna Oshtyń týmasy keıingi bes jyl aralyǵynda qol jetkizdi. Kúresý máneri de keremet. О́zine ǵana tán stıl qalyptastyrǵan. Aqjoldyń ónerine súısingen jankúıerler ony «Akýla» dep ataıdy. Bul balýan keıingi kezderi qazaqtyń grek-rım kúresi sheberleriniń barlyǵyn bet qaratpaı utyp júrdi. Jadyraevty da jeńgeni jadymyzda.

Demeý shırek fınaldyq sa­ıysqa shıyrshyq atqan arqandaı shıratylyp shyqty. Alǵashyn­da ekeýi biraz tiresip, bir-birin ala almady. Birinshi kezeń bel or­taǵa taıaǵanda tóreshi Demeýdi tórt­taǵanǵa qoıdy. Mahmudov ony ornynan julyp alyp, kilemde shyr aınaldyrdy. Tabloda 7:0 degen esep jarq etti. Barsha qazaq jankúıerlerinen maza ketti. «Akýla» endi taǵy bir upaı alsa, aıqyn jeńis sonyń enshisine jazylady. Biraq qandasymyz qazylardyń ýájimen kelispeı, buryshtaǵy bapkerlerine «chelendj basyńdar» degen ısharat bildirdi. Tóreshiler beıne­taspany keri aınaldyryp kórdi. Sol kóriniste Aqjoldyń ádis ja­saǵanda aıaǵynyń «kómegi­ne» júgingeni aıqyn kórindi. Ondaı áreket grek-rım kúresi­niń ereje­sine qaıshy. Sodan qazy­lar qyrǵyz balýanyn qaıta alty upaıdan aıyrdy.

Úzilisten keıin Mahmýdov tórt­taǵanǵa tústi. Qazaqtyń qaısar uly óz múmkindigin qalt jibermedi. Belden qapsyra qushaqtaǵan ol qarsylasyn kilemnen sál kóterdi de, qolyn moıynǵa saldy. Kóp sozbaı asa kúrdeli «pıton» ádisin jasap, ony aýnatyp jiberdi. Tóreshi qos saýsaǵyn shoshaıt­ty. Esep – 3:1. Jadyraev alǵa shyq­­ty. Sodan keıin saýatty qorǵa­nyp, qyrǵyzdyń ataqty balýany­na tarazy basyn teńestirýine ­múm­kindik bermedi.

Jartylaı fınalda Demeýdiń joly 2021 men 2023 jyldary álem chempıonatynyń fınalynda kúresip, 2020 jyly Eýropa chempıony atanǵan Sanan Sýleımanovpen qıysty. Ázerbaıjannyń azýly balýany da Qońyratovtyń shákirtin toqtata almady. Ony 6:1 esebimen utqan Jadyraev aqtyq synǵa joldama aldy. Endi qandasymyzdyń jeńis tuǵyryna kóteriletini aıdan anyq. Al onyń oljalaǵan júldesi altyn bola ma, álde kúmis pe degen saýalǵa álem chempıonatynyń qola júldegeri, Azııa chempıony, japonııalyq Nao Kýsakamen bolatyn básekeden keıin naqty jaýap alamyz. Bir anyǵy, jurty Imanǵalıdyń uly Demeýden tek altyn júlde kútedi.

Osy oraıda bir jaıtty aıt­pasqa taǵy bolmaıdy. Fran­sııanyń astanasynda aıdy aspanǵa shyǵaryp, aqtyq aıqasqa jolda­ma alǵan Demeý Jadyraev – Jar­kent óńirindegi Úsharal aýyly­nyń týmasy. Dál sol eldi mekende qazaqtyń taǵy bir maqtan tutar azamaty dúnıege kelgen. Ol – Nurbaqyt Teńizbaev. Bul kún­deri Almaty oblysy Kegen aýdany­nyń ákimi qyzmetin atqaryp otyr­ǵan Nurbaqyt Moldahmetuly ta­laı baıraqty básekelerde Qazaq eli namysyn abyroıly qorǵaǵa­nyn jurt jaqsy biledi. Atap aıt­saq, Beıjiń Olımpıadasynda – kúmis, álem chempıonatynda – qola jáne Azııa chempıonatynda altyn medal oljalady. Basqa da tolyp jatqan ataqtary bar. Mine, sol shaǵyn ǵana Úsharaldan Olımpııa oıyndarynda jeńis tuǵyryna kóterilgen eki birdeı ataqty balýan shyqty. Olar – Nurbaqyt Teńizbaev pen Demeý Jadyraev.

Kezinde Demeý Nurbaqytqa eliktep, keleshekte sol sekildi eli­niń ystyq yqy­la­syna bólen­gen beldi balýan bolsam dep armandady. Dúbirli dodalarda daralanǵan dara tulǵany úlgi tutty. Sol maqsatyna qol jet­ki­zý úshin jatpaı-turmaı daıar­landy. Kóp eńbektendi. Jolyn kes-kestegen qıyndyqtyń bar­lyǵyn buzyp-jaryp ótýge týra keldi. Mine, endi arma­nyna jetip qana qoımaı, Teńizbaev­tan da asyp túsýge tamasha múmkin­dik týyndady. Sol múmkindikti endi Demeý qalt jibermeýge tıis.

Lopes – Olımpıadanyń bes dúrkin chempıony

Grek-rım kúresiniń alǵashqy júldeleri asa jeńil salmaqta sarapqa salyndy. Fınalda Tokıo Olımpıadasynyń kúmis júl­degeri, álem men Azııanyń eki dúr­kin chempıony, japonııalyq Kenıtıro Fýmıta men dúnıe­júzilik jáne qurlyqtyq dodanyń qola júldegeri, qytaılyq Sao Lıgomen sheberlik baıqasty. Bul tartys 4:1 esebimen Kún­shyǵys elinen kelgen jigittiń paı­dasyna sheshildi. Qyrǵyz Jolaman Sharshenbekov pen sol­tús­tikkoreıalyq Rı Se Ýn qola me­daldy moınyna ildi.

Asa aýyr salmaqta kýbalyq Mıhaın Lopeske teń keler eshkim tabylmady. Sheshýshi tusta óziniń burynǵy otandasy, keıingi ýaqytta Chılıdiń namysyn qorǵap júrgen Iаsmanı Akostany tize búktirdi. Osylaısha, Bostandyq aralynyń arystany bes dúrkin Olımpıada chempıony atandy. Tek kúreste ǵana emes, jekpe-jektiń bar­lyq túrinde dál osyndaı deńgeıge jetken birde-bir adam balasy joq. Bul belesti Lopes 42 jasqa qaraǵan shaǵynda baǵyndyrdy. Dańqy jer jarǵan balýan 1982 jyldyń 20 tamyzynda dúnıege kelgen. Osylaısha, Mıhaın óziniń týǵan kúnine tamasha syı jasady. Sonymen qatar Kýba qabylanynyń álem chempıonaty men Panamerıka oıyndarynyń bes jáne qurlyqtyń toǵyz dúrkin jeńimpazy degen ataqtary taǵy bar. Bul salmaqta ırandyq Ámın Myrzazade men qytaılyq Meng Lınje úzdik úshtikti túıindedi.

Áıelder kúresinen 68 kg sal­maq dárejesiniń jeńimpazdary men júldegerleri anyqtaldy. Fınalda qyrǵyzstandyq Meıi­rim Jubanazarovany jeńgen amerıkalyq Emıt Elor altynnan alqa taqty. Túrkııalyq Býse Tosýn Chavýshoglý men Nonakı Ozakı qola medaldy ıelendi. 50 kg salmaqtyń aqtyq saıysy úndistandyq Phagat Vınesh pen AQSh-tyń taǵy bir juldyzy Sara Hıldebrant arasynda ótedi.

Nazym fınalǵa shyǵa almady

Burymdy boksshylardyń jar­­tylaı fınalynda 50 kg sal­maqta synǵa túsken dúnıejúzi­­niń chempıony, Azıadanyń je­ńim­pazy, qytaılyq Ý Iý biz­diń Nazym Qyzaıbaıdy qapy qal­dyr­­dy. Tóreshilerdiń barlyǵy da Qytaı eli ókiliniń myq­tylyǵyn biraýyzdan moıyndady. Sóıtip, eki dúrkin álem chempıony degen ataǵy bar qazaq qyzy Parıj Olımpıadasyn qola medalmen qorytyndylady.

Parıjdegi jarysty Ámir Maımuratov sátti bastady. Sporttyq quzǵa órmeleý­shi­ler­diń saıysynda ol shyqqan bette olımpıadalyq rekordty ja­ńartyp, birden shırek fınalǵa joldama aldy. Pleı-off keze­ńinde qandasymyz OAR-dyń ókili Djoshýa Brıýnsten basym tústi.

Al eskekshilerdiń kanoe-ekiliginde 500 metrlik qashyq­tyqta baq synaǵan Sergeı Eme­lıanov pen Tımýr Haıdarov, Marııa Brovkova men Rýfına Ysqaqova jáne baıdarka-ekilikte Bekarys Ramatýlla men Sergeı Tokarnıskıı táýir nátıje kór­sete almady. Jeńil atletter de óz jankúıerlerin jerge qaratty. 110 metrge kedergiler arqyly júgirýde Davıd Efremov fal­­-s­tart jasap, jarystan shettetil­di. 5 000 metrge kedergiler arqy­ly júgirgen Nora Djerýto­ǵa aıryqsha senim artqan edik. Alaı­da Táýelsiz Qazaqstannyń ta­rı­hyndaǵy tuńǵysh álem chempıony Olımpıadanyń fınalynda márege toǵyzynshy bolyp jetti.