Ereımenniń eren jobalary EKSPO-2017-ge qyzmet etedi

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev 2013 jyldyń maýsymynda elimizdiń «jasyl ekonomıkaǵa» kóshý jónindegi tujyrymdamasyn bekitti. Bul jańashyl qujat munaı, gaz, kómir sııaqty dástúrli baılyqtarymyzdy tıimdi paıdalanýdy, eń bas­tysy, sheksiz múmkindiktegi jel jáne sý resýrstarynyń qýatyn ıgilikke jaratýdy kózdeıdi. Osy baǵyttaǵy jobalardyń biri Ereımentaý aýdanynda iske asyrylýda. Biz eldi eleń etkizgen bastamanyń máni men mazmuny jóninde aýdan ákimi Ermek NUǴYMANOVTYŃ pikirlerin oqyrmanǵa jetkizý maqsatynda áńgime quryp edik. – Ermek Bekenuly, el táýel­­­sizdigi erkin damýǵa jol ashýmen qatar, qolda bardy uqsata bilýdi, erteńgi esikterimizdiń alańsyz ashylýyn da qamdaıdy. «Qolda bar» degenimiz – balamaly qýat kózderi. Sizdiń aýdanda eren joba júzege asyrylyp jatyr. Buryn bolmaǵan bastama edi. О́zińiz tanystyra áńgimelep ótseńiz. – Elbasy Nursultan Nazar­­baev jýyrda jetekshi telearna­­lar­dyń, BAQ ókilderiniń qaty­sýy­men ótken kezdesýde táýelsizdikti alýmen qatar ony ustap qalýdyń orasan zor jaýapkershiligin alǵa tartty. Elimizdiń táýelsiz ǵumyr keshkenine 24-shi jylǵa aıaq basty. Qazaqstan tynysynyń tereńdigimen, Kóshbasshysynyń kóregendigimen, bolashaǵynyń kemeldigimen álem nazaryna ilinip otyr. Qazaqtyń qaıtpas minezi – otyzdyqtan oryn alý. Oǵan kóptegen negiz bar. Jetildire túser tustarymyz da barshylyq. Sonyń biri – álemdi qatty tolǵandyryp otyr­ǵan tabıǵat baılyqtaryn paıda­lanýdyń ozyq úlgisi. Bul oraıda, jahandyq ekonomıkalyq synaqtardy bylaı qoıǵanda, EKSPO-2017-niń emtıhandary bar­shamyzdy tolǵandyratyny bel­gili. О́ıtkeni, álem nazaryndaǵy shara­nyń urany – balamaly qýat kózde­rine aýdarylyp otyr. Elimiz buǵan daıyn ekendigin kórsetý ústinde. Oǵan dálel – Ereımentaý aýdanynda salynyp jatqan, ózge óńirlerde balamasy joq birinshi jel elektr stansasy bolyp tabylady. «Jasyl energetıka» kesheni­niń jalpy aýmaǵy 60 gektardy alyp jatyr. Bul isti qolǵa alǵan «Birinshi jel elektr stansasy» JShS alǵashqy mezettegi 45 MVt qýatty keleshekte 300 MVt-ǵa jetkizýge senimdi. – Jel energetıkasy jańa qýat kózderiniń meılinshe damý ústindegi tıimdi túri sanalady. Qazaqstandaǵy jel ener­gııa­synyń áleýeti meılin­­­she mol aımaq retinde Ereımen­taý­ǵa tańdaý túsýiniń syry nede? – Bul tyńǵylyqty zertteýlerge negizdelgen másele. Arqa tósinde aıryqsha artyqshylyqqa ıelenip otyrmyz deý jaraspas. Osy oraıda, Asan qaıǵy atamyzdyń ańyz retinde aıtylatyn myna sózderine qulaq túrgen artyq emes sııaqty. El aýzynda ańyz bolǵan, urpaqtan-urpaqqa jetken bir áńgimeniń túpki tórkini búgingi zaman jańalyǵymen tolyq úılesim tapqandaı. Asan qaıǵy babamyz kezinde jelmaıasymen jolǵa shyǵyp, jeruıyq izdep, Ereımenniń tóńireginen ótken sátinde «Jaryqtyq, bul óńirdiń jeti esigi bar eken-aý. Jyl on eki aı aınalasynan jel ýildese de, ha­lyqqa jaıly qonys, malǵa yńǵaıly óris bolarlyq qutty óńir eken. Baýraıynda jaılaǵan mal ońalar, shúkir, eldiń turmysy da kósh ilgeri bolar», – dep sıpattaǵan desedi. Úkimet basshylary men ǵaly­m­darymyz, óndiristiń jańa­shyl uıym­­dastyrýshylary osy baılamǵa toqtam jasaǵanyna rızamyz. – Shyn máninde bul joba Elbasy N.Nazarbaevtyń Qazaq­stan halqyna arnaǵan «Qazaq­stan-2050» Strategııasy – qalyp­tasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Jol­daýyn­da qoıylǵan mindetterdi júzege asyrýdyń jolashary bolyp otyr. «Nurly Jol – bolashaqqa bastar jol» jańa Joldaýy da osydan ekpin alatyny belgili. Endeshe, «Birinshi jel elektr stansasyna» qoıylatyn mindet pen maqsat neni kózdeıdi? – Elbasy óz Joldaýynda energetıka salasyna toqtala kele: «...Astanadaǵy Dúnıejúzilik EKSPO-2017 kórmesine daıyn­dyq­­ty bolashaqtyń energııasyn izdeý jáne jasaý jónindegi ozyq álem­­­­dik tájirıbeni zerdeleý men engizý or­talyǵyn qurý úshin paıdalaný kerek», dep atap kórsetti. Ereımentaýdaǵy aıryqsha joba balamaly jáne jańarmaly qýat kózderi arqyly elimizde paıdalanylatyn qýat jıyntyǵynyń jartysyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. Maqsat – jylý-energetıkalyq resýrstardyń jalpy shyǵynyn tómendetý, ekologııalyq ortadaǵy yqtımal áser deńgeıin meılinshe azaıtý arqyly údemeli ári tıimdi qýat qurylymdaryn qamtamasyz etý. Sondaı-aq, atalǵan joba Aqmola oblysyndaǵy elektr qýatyna sura­nys pen oǵan degen tapshylyqty eleýli túrde tómendetýge múmkindik beredi. Joba avtorlary munymen de shektelip qalmaıtyndyǵyn aıtýda. Biz úshin basty qýanysh «Bo­lashaqtyń energııasy» ura­nyn­ kótergen EKSPO-2017 ha­lyq­aralyq kórmesi tolyǵymen Ereımentaý JES-te óndirilgen elektr qýatyn paıdalanatyndyǵy. Bul el úshin úlken jaýapkershilik júkteıtin ári buryn-sońdy bolmaǵan mereıli oqıǵa bolmaq. Búgingi tańda «Máń­­­gi­lik El» ustyndaryn nyqtap jatqan Qazaqstan atalǵan mindet údesinen abyroımen shyǵatyny anyq. – Jańalyqqa jany qumar. Bizdiń qalyń oqyrmanymyz Ereımentaý jel elektr stan­sasynyń tehnıkalyq kórset­kishterine den qoıatyny belgili. Osy jóninde maǵlumat berseńiz. – JES árqaısysy 2,05 MVt qýattaǵy 22 týrbınadan turady. О́tken jyly Elbasy qatysqan tikeleı telekópir baılanysynda «Birinshi jel elektr stansasy» JShS jobasynyń menedjeri Álıjan Qurmanov mynadaı derekter keltirdi. Elimizdiń údeme­li ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵ­­­darlamasyna engizilgen jobanyń jalpy quny, tıisti ózgertýlerdi qosyp eseptegende 18 mıllıard teńgeden asyp túsedi. Tehnıkalyq ekonomıkalyq negizdemelerge saı, keminde 20 jyl jumys isteıtin stansada bul qarjy segiz jylda tolyq óteledi. Daıyndyq jáne qurylys-montaj jumystarynyń bir bóligi burnaǵy jyly aıaqtalǵan. Atap aıtqanda, qurylys alańdaryna munaralardyń 12 kesheni jáne qalaqshalardyń tolyq quramy jetkizilip, segiz jel qondyrǵysy ornatyldy. Munymen bir mezette Ereımentaý podstansasynan qurylys ornyna deıingi 4 shaqyrymǵa 10 kVt qýattaǵy jáne KEGOC-ten 220 kVt qýattaǵy 8 shaqyrymdyq elektr jelisi tartyldy. Sondaı-aq, 20 shaqyrymdyq jol qurylysy aıaqtaldy. Qurylys jumystaryna 162 adam men 30 birlik tehnıka qatystyrylýda. Búgingi kúni jelqýat qondyr­ǵylarynyń 22 alańy daıyndalyp, 19 jel elektr qondyrǵylary qurastyrylyp otyr. Mańyzdy nysan 63000 kVA qýattaǵy transformatormen, basqa da kómekshi jabdyqtarmen qamtamasyz etil­di. О́tken jyly 13 JEQ iske qosyl­sa, qalǵan toǵyz qondyrǵy bıyl paı­dalanýǵa beriledi dep josparlanǵan. Qoryta aıtqanda, 2015 jyldyń shilde aıynda Ereımentaý JES ortaq jelige alǵashqy «jasyl» kılovattaryn bere bastaıdy. – Ereke, «Birinshi jel elektr stansasy» JShS – aýdan­da mem­lekettik údemeli ındýs­­trııa­lyq-ınnovasııalyq damý baǵdar­lamasy aıasynda júzege asyrylyp otyrǵan birinshi joba. Sizderde dál osyndaı taǵy bir egiz joba bar ǵoı. «Samal» JES-in aıtyp otyrmyn. – Iá, 2012 jyldyń ekinshi toqsanynda «Shevron Munaıgaz Ink.» korporasııasy «Samal» jel elektr stansasy qurylysynyń jobasyn usyndy. Maqsat – stan­sa qurylysyn jobalaý jáne paıdalanýǵa berý. Bul Qazaq­standaǵy shetel ınvestorlarynyń qatysýymen júzege asyrylyp otyrǵan eń iri joba sanalady. Bas­ty ıdeıa ekonomıkany árta­raptandyrý, joǵary tehno­lo­gııalyq óndirister, jańǵyrmaly jáne ekologııalyq turǵyda taza elektr qýaty salalaryn damytý, jańa jumys oryndaryn qurýdy qoldaýǵa baǵyttalǵan. «Samaldyń» jobalyq qýaty 50 mVt-ǵa laıyqtalǵan. Munda 54945 mıllıon teńge ınvestısııa ıgeriledi dep otyrmyz. Qajetti jabdyqtar álemniń ozyq kompanııa­larynan jetkizilgen. Qazir nysan qurylysynda júzden astam adam jumys istep júr. «Samal» jospar boıynsha 2017 jyldyń birinshi toqsanynda paıdalanýǵa beriledi. – Aýqymdy jobanyń jemisi alymdy kadrlardyń qolynda. Bul oraıda qandaı máseleler qolǵa alynyp jatyr? – Atalǵan eki joba sheteldik tehnologııa men jabdyqtar kúshimen iske asyrylýda. Bas merdiger «BI ENERGI PLUS» JShS men qosalqy merdiger «Kvıntek» JShS jumysqa eki júz elýden astam adamdy jumyldyrdy. Nysandar paıdalanýǵa berilgen sátte bilikti elektrıkterge, operatorlarǵa su­ranys ósedi. Sondyqtan, germanııa­lyq mamandar jergilikti turǵyn­dardy oqytyp, úıretý ústinde. О́z tarapymyzdan da belgili turǵy­da qam-qareketter jasalýda. Keshendi túrde júrgizilip otyr­ǵan daıyndyq sharalary kadr máselesindegi suraqtardyń ońtaı­ly sheshiletindigine negiz qalaıdy. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Baqbergen AMALBEK, «Egemen Qazaqstan». Aqmola oblysy, Ereımentaý aýdany.